PlusNieuws

Koerden willen IS-strijders zelf gaan berechten

De Koerden willen buitenlandse IS-strijders toch zelf voor de rechter brengen in Syrië. Dat kan ook gevolgen hebben voor Nederlandse Syriëgangers. Er worden echter grote vraagtekens gezet bij de juridische legitimiteit van het plan. 

Hoogleraar Geert-Jan Knoops ziet het plan als een noodkreet van de Koerden.Beeld ANP

De Koerden in Noord-Syrië willen zelf buitenlandse IS-strijders in het gebied gaan berechten. Dat meldt het Rojava Information Center, dat wordt gezien als de spreekbuis van het Koerdische bestuur in het gebied. Vanaf volgende maand zullen de verdachten van steun aan Islamitische Staat (IS) terechtstaan.

Het zou een doorbraak kunnen betekenen voor de jarenlange impasse tussen de Koerdische autoriteiten en de regeringen van westerse landen, die weigeren de gevangen strijders te terug te halen. In het gebied worden nog zo’n 2000 buitenlandse IS-strijders vastgehouden door de ­Syrische Democratische Strijdkrachten. Daar zitten 55 Nederlandse Syriëgangers bij.

De Koerden dringen er al twee jaar bij het Westen op aan hun staatsburgers terug te halen en in eigen land te berechten. De Koerden zeiden eerst de middelen noch het mandaat te hebben om dat met buitenlandse strijders te doen. Syrische en Iraakse IS’ers berechten zij wel al.

Het uitblijven van actie door de Europese bondgenoten is nu reden om het heft in handen te nemen, meldt het Rojava Information Center. “Geen enkele staat heeft zijn IS-leden gerepatrieerd, noch is een internationale rechtbank tot stand gekomen, dus hebben we besloten in maart 2020 buitenlandse IS-strijders voor het gerecht te brengen.” De Koerden zeggen hiervoor een tribunaal op te zullen zetten en de doodstraf niet op te leggen.

‘Illegale rechtsgang’

Uit menselijk oogpunt, zegt advocaat en hoogleraar internationaal recht Geert-Jan Knoops, is het plan van de Syrische Koerden lovenswaardig. “Die strijders kunnen niet tot in de eeuwigheid vast blijven zitten zonder proces.” Hij zet wel grote vraagtekens bij de juridische legitimiteit daarvan. “Er is volgens het internationaal recht geen juridische grondslag om buitenlandse IS-strijders door het zelf geproclameerde ­‘autonome zelfbestuur’ te berechten.” En als ­andere landen te hulp zouden schieten, werken ze volgens de advocaat mogelijk mee aan een ­illegale rechtsgang.

Dat zou volgens Knoops vooral vragen ­op­roepen: welk recht vormt de basis van zo’n procedure? Welke rechtsregels worden er ­gehanteerd? Wie zullen de rechters zijn? Wie de aanklagers? En wie zullen de verdediging van de strijders op zich nemen? “Een dergelijke rechtsgang zal talloze vragen van juridische legitimiteit en onafhankelijkheid oproepen.” Knoops ziet de actie van de Koerden vooral als noodkreet: “Internationale gemeenschap, doe iets!”

Het kabinet schreef in december aan de Tweede Kamer dat berechting door de Syrische Koerden volgens Nederland en andere Europese landen ‘noch mogelijk, noch wenselijk’ was. Rechtspraak is normaliter voorbehouden aan een rechterlijke macht binnen een staat. De Koerden beheersen wel grondgebied, maar zijn niet erkend als staat.

Pragmatisme

Han ten Broeke van het Haags Centrum voor Strategische Studies vindt die houding ‘wel erg formalistisch’, omdat het kabinet ook pleit voor regionale berechting van IS-strijders.

Volgens Ten Broeke heeft Nederland niet veel te willen: de eigen strijders terughalen wil het kabinet absoluut niet, maar meewerken aan berechting door Irak of Syrië, waar de doodstraf wordt toegepast, is ook geen optie. “De Koerden hebben weliswaar geen staat, maar we accepteren wel dat de Koerden IS’ers opsluiten. Ook dat is normaliter voorbehouden aan een staat. In deze puinhoop moet je het internationaal recht en pragmatisme verzoenen. Het volkenrecht is mooi, maar het kan ook een dwangbuis zijn waarin je jezelf naait.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden