KLM stopt met vliegen over Belarus na oproep Rutte, EU komt met sancties

KLM stopt voorlopig met vliegen over Belarus. Dat meldt de luchtvaartmaatschappij, die zich daarmee gevoelig toont voor de oproep van demissionair premier Mark Rutte eerder maandagavond. Rutte deed zijn oproep vanwege de gedwongen landing van een RyanAir-vlucht en de arrestatie van een oppositieleider die aan boord was van dat toestel. Europese staats- en regeringsleiders zijn vastberaden om Minsk keihard af te straffen voor wat ze zien als ‘staatsterreur tegen Europa’.

Demissionair premier Mark Rutte. Beeld ANP
Demissionair premier Mark Rutte.Beeld ANP

De Europese Unie vraagt alle luchtvaartmaatschappijen in de EU om niet langer over Belarus te vliegen. De EU sluit verder haar luchtruim voor vliegmaatschappijen uit Belarus, hebben de leiders van de 27 EU-lidstaten maandagavond afgesproken. Die mogen ook niet meer landen op vliegvelden in de EU. De strafmaatregelen vanwege de gedwongen landing van een Ryanairtoestel gisteren in Minsk met de dissident Protasevitsj en zijn vriendin aan boord, zullen zo spoedig mogelijk ingaan. Het tweetal is gearresteerd.

De Europese Unie eist dat Belarus de gearresteerde activist en journalist Roman Protasevitsj en zijn Russische vriendin Sofia Sapega onmiddellijk vrijlaat en hun bewegingsvrijheid garandeert. De 27 Europese regeringsleiders en staatshoofden veroordelen ‘met klem’ de gedwongen landing, zeggen ze in een gezamenlijke verklaring, van het toestel met het tweetal aan boord in Minsk.

Op een top in Brussel zijn de leiders eensgezind dat het bestaande sanctiepakket tegen 88 personen onder wie president Loekasjenko en zeven organisaties moet worden uitgebreid. Ze hebben de Europese Commissie ook gevraagd zo snel mogelijk met voorstellen te komen voor nieuwe, economische strafmaatregelen.

‘Normaal’

KLM koos er eerder op de dag nog voor om geen wijzigingen aan te brengen in zijn vliegroutes. Toen zei de maatschappij nog geen veiligheidsrisico te zien en haar vluchtschema ‘normaal’ voort te zetten. Andere maatschappijen, zoals Lufthansa, gingen KLM al voor in het besluit voorlopig niet meer over Belarus te vliegen, nadat hun overheden daarop hadden aangedrongen. De autoriteiten reageren op de door Belarus gedwongen tussenlanding van een toestel van Ryanair op zondag en de arrestatie van een journalist aan boord.

Rutte zelf richtte zijn oproep aan KLM. “We moeten maatregelen nemen die het regime in het hart en dus in de portemonnee treffen,” aldus Rutte.

Ongeziene staatsterreur

Vóór hem schroefde ook Raadsvoorzitter Charles Michel de verwachtingen al op: “Het is een internationaal schandaal. Levens van Europese burgers zijn in gevaar gebracht, de internationale veiligheid en burgerluchtvaart zijn bedreigd,” aldus de Belg, die een ‘eensgezind, solidair en ferm’ antwoord beloofde.

Eén van de eerste leiders die zich meteen voluit achter hem schaarde was de Ierse premier Micheàl Martin. Net als even later de Duitse kanselier Merkel en Rutte beval hij de onmiddellijke vrijlating van de gevangen genomen journalist Roman Protasevitsj en diens vriendin Sofie Sapage. Hun Litouwse collega Gitanas Nausèda: “De tijd van retoriek en vocale protesten is na deze ongeziene staatsterreur tegen Europa voorbij.” Waarna ook hij sluiting van het luchtruim en uitbreiding van het sanctiepakket bepleitte.

Rutte, die tijdens een korte tussenstop op de Nederlandse ambassade woorden als ‘ongekend’, ‘ongehoord’ en ‘gaat alle perken te buiten’ in de mond nam, maakte net als Merkel duidelijk geen enkel geloof te hechten aan het verweer van Belarus dat de omleiding en gedwongen noodlanding van vlucht FR4978 het gevolg waren van een bommelding.

Het hele incident heeft volgens Rutte onderstreept hoe onbetrouwbaar de leider Loekasjenko is, en hoe moedig de opposanten die elke week in Belarus weer de straat opgaan om zich tegen het regime te verzetten. In de kantlijn maken sommigen wel de bemerking dat een sanctiepakket goed doordacht moet zijn. Het mag op geen enkele manier de oppositie in de wielen rijden, want die verdient – na de aanhouding van Protasevitsj – meer dan ooit steun.

Sancties

De gedwongen landing van het Ryanair-toestel in Minsk en de arrestatie van Roman Protasevitsj hebben geleid tot veel woedende internationale reacties. De EU wil een internationaal onderzoek naar de gedwongen landing van het toestel. “Bij het uitvoeren van deze dwang hebben de autoriteiten van Belarus de veiligheid van passagiers en bemanning in gevaar gebracht,” zegt de chef van het buitenlands beleid van de EU, Josep Borrell, in een verklaring maandagochtend. “Het is de zoveelste schaamteloze poging van de Belarussische autoriteiten om de oppositie het zwijgen op te leggen.”

Hij noemde de omleiding van het vliegtuig een ‘ontoelaatbare stap’ die wijst op een verdere verslechtering van de betrekkingen tussen beide partijen.

null Beeld AP
Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden