Gisteravond werd er een  lichtjesmars voor het klimaat gelopen in Amsterdam.

Plus

Klimaattop in Madrid draait vooral om geld

Gisteravond werd er een lichtjesmars voor het klimaat gelopen in Amsterdam. Beeld Joris Van Gennip

Vanaf maandag zijn de ogen van de wereld twee weken gericht op Madrid, waar de 25ste VN Klimaatconferentie plaatsvindt. Wat staat daar op het spel?

1. Madrid? De top zou toch in Chili zijn?

Ja, dat land bood aan de organisatie op zich te nemen nadat de oorspronkelijk gastheer, Brazilië, een jaar geleden toch voor de eer had bedankt. Maar vanwege de gewelddadige protesten in de hoofdstad Santiago zag president Piñera zich genoodzaakt de top af te blazen. Spanje nam het stokje over, een logistieke ramp voor de pakweg 25.000 deelnemers, die halsoverkop nieuwe vliegtickets en hotelkamers moesten boeken. En voor een groep jonge Nederlandse klimaatactivisten, die per zeilboot onderweg waren naar Zuid-Amerika . De zestienjarige Zweedse activiste Greta Thunberg, die ook per zeilboot de Atlantische Oceaan overgestoken was om de 25stee VN Klimaat­conferentie (COP25) bij te wonen, kreeg van een snelle zeilboot een lift aangeboden naar Madrid.

2. Waar vergaderen die 25.000 mensen twee weken lang over?

Over hoe de rampzalige gevolgen van klimaatverandering kunnen worden afgewend. In Parijs maakten bijna alle landen vier jaar geleden de baanbrekende afspraak dat de temperatuurstijging op aarde beperkt moet blijven tot maximaal 2, zo mogelijk 1,5 graden. Maar in de uitvoering blijft men achter. De uitstoot van broeikasgassen neemt wereldwijd nog altijd toe in plaats van af: dit jaar stijgt de CO2-uitstoot nog met 1,5 procent. Uitgaande van de actieplannen van de 194 landen die het akkoord van Parijs hebben ondertekend, stevent de aarde aan het eind van deze eeuw af op een temperatuurstijging van 3,2 graden, bleek afgelopen week uit een VN-rapport. Met elk jaar dat de CO2-uitstoot nog stijgt, is méér actie nodig en blijft bovendien minder tijd over om het tij nog te keren. De VN waarschuwt voor ‘verregaande’ en zelfs ‘destructieve gevolgen’ als de landen hun klimaatambities niet snel opschroeven.

3. Wat zijn de hete hangijzers op de Klimaattop?

Uiteindelijk draait het in Madrid vooral om geld. Al jaren woedt op de VN-klimaatjaar­vergaderingen een strijd tussen arme en rijke landen. In 2009 hebben de rijke landen de arme landen vanaf 2020 100 miljard dollar per jaar beloofd om zich beter te wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering én de schade daarvan te compenseren. Maar over een verdeelsleutel zijn nooit afspraken gemaakt. Die liggen politiek gevoelig. De rijke landen – vooral de VS – zijn als de dood dat ze juridisch en financieel aansprakelijk worden gesteld voor de schade die zij hebben veroorzaakt door decennialang fossiele brandstoffen op te stoken.

Daarnaast speelt in Madrid een ingewikkelde discussie over oude uitstootrechten die nog teruggaan tot het Kyotoprotocol, de voorganger van het Parijsakkoord. Landen als Australië, Brazilië en Rusland willen hun uitstoot op papier verlagen door die oude rechten in te zetten. Daar zijn er nog miljarden van in omloop, een hoeveelheid die gelijkstaat aan de totale jaaruitstoot van heel Europa. De ambitieuzere landen willen koste wat kost voorkomen dat zulke oude rechten na 2020 (als het Kyoto­protocol afloopt en het Parijsakkoord ingaat) nog mogen worden ingezet. Ze helpen de daadwerkelijke CO2-uitstoot immers op geen enkele manier omlaag te brengen.

4. Waarom vliegt ons halve kabinet naar Madrid?

Maar liefst vijf Nederlandse ministers reizen af naar de klimaattop. Premier Rutte trapt maandag – de openingsdag waarop staatshoofden en regeringsleiders hun opwachting maken – af met een speech. Daarin zal hij Nederland neerzetten als ambitieuze klimaatleider en andere landen oproepen een tandje bij te schakelen.

De Franse president Macron laat verstek gaan, of de Duitse Bondskanselier Merkel komt, is nog niet bekend. Het Nederlandse Klimaat­akkoord, waarbij zo’n 150 partijen – van het bedrijfsleven tot ngo’s – het eens zijn geworden over strenger klimaatbeleid, wordt volgens ingewijden door veel andere landen als jaloersmakend voorbeeld gezien.

Rutte en zijn collega’s hopen in de wandel­gangen internationale afspraken te kunnen maken. Naast Klimaatminister Wiebes onderhandelt minister Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) over het stellen van ambitieuzere doelen, minister Van Veldhoven (Milieu) over grondstoffen en een circulaire economie en minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) over ­klimaatadaptatie: maatregelen waarmee landen zich wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Denk aan waterkeringen tegen overstromingen. En laat Nederland daar nou heel veel kennis over hebben.

5. Op wie moeten we verder letten?

Ook Frans Timmermans, de kersverse Europese supercommissaris Klimaatzaken, zal in Madrid zijn podiumplek opeisen. Daarvoor zal hij een paar keer op en naar vliegen, want in Brussel presenteert hij ook zijn Green Deal: het doel van Europa om in 2050 het eerste klimaatneutrale continent te zijn.

De Nederlandse Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) leidt in Madrid de ­klimaatdelegatie van het Europees Parlement. Dat deed donderdag nog een schepje op de ­klimaatplannen van de Commissie door een resolutie aan te nemen waarin de noodtoestand voor het klimaat werd uitgeroepen.

Alleen staatshoofden en regeringsleiders van landen die haast willen maken met een fossielvrije economie houden maandag een toespraak in Madrid. Dus wel de Canadese premier Justin Trudeau, maar geen president Trump, die de VS terugtrekt uit het Parijsakkoord. En geen Braziliaanse president Bolsonaro of Russische Poetin. In de kantlijn van de conferentie zullen de ogen weer gericht zijn op Greta Thunberg, met haar inmiddels befaamde felle speeches.

6. Kan deze Klimaattop mislukken?

Niet echt. Op de conferentie, die tot 13 december duurt, zal vooral onderhandeld worden over concretere uitwerking van de afspraken uit het Parijsakkoord en het ophogen van de nationale ambities. Landen als Rusland willen het liefst blijven doen wat ze al deden: zij hebben zulke lage doelen ingeleverd dat ze die makkelijk zullen halen. De ambitieuzere landen proberen hen ervan te overtuigen een stap verder te gaan. Maar een akkoord daarover staat niet op de agenda. Pas op de volgende klimaatconferentie, de COP26 in Glasgow, moeten daarover harde afspraken worden gemaakt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden