Plus

Klimaatactiviste Melati Wijsen (20) speelt hoofdrol in documentaire: ‘We kunnen niet meer terug naar normaal’

Melati Wijsen speelt de hoofdrol in de documentaire Bigger Than Us, die zaterdag in Cannes in première ging. In de film ontmoet ze jongeren die net als zij hun leven wijden aan de toekomst van de aarde. ‘Wij zijn de generatie die het verschil gaat maken.’

Melati Wijsen in Jakarta, een stad die door bodemdaling langzaam wegzakt. Beeld Cinéart
Melati Wijsen in Jakarta, een stad die door bodemdaling langzaam wegzakt.Beeld Cinéart

Hoewel haar ster in klimaatkringen al een paar jaar rijst, werden de inspanningen van Melati Wijsen (20) hier nooit echt opgemerkt, ondanks haar Nederlandse achtergrond. Wijsen is er met haar zusje Isabel verantwoordelijk voor dat op Bali geen plastic tasjes meer mogen worden gebruikt.

Wijsens bekendheid zou weleens een vlucht kunnen nemen. Zaterdag ging tijdens het filmfestival van Cannes een documentaire in première waarin ze de hoofdrol speelt. Bigger Than Us (zie kader) laat de ontmoetingen van Melati zien met zes andere activisten. Ze proberen allemaal ergens op de wereld het verschil te maken. En ze zijn piepjong – de generatie-Greta Thunberg. Wijsen stelt zichzelf voor als fulltime changemaker. Ze heeft een Indonesische vader, haar moeder komt uit het Limburgse heuvel­gebied. Twintig jaar geleden vestigde het gezin zich in een klein dorpje op Bali, op loopafstand van de oceaan. Als Melati praat over haar jeugd daar, klinkt weemoed in haar stem. “We zijn deels opgegroeid op een boot, waarmee we van eiland naar eiland voeren. Het was zo’n avontuur elke dag. Het kristalblauwe water, het groen van de bomen, de geschilderde kleuren op de gezichten van de mensen die we tegenkwamen, op elk eiland een andere, unieke stam.”

Haar eerste herinneringen aan Nederland zijn ook gekleurd door de natuur. “De geur van gras. Zo fris, rustgevend. En alles was altijd zo schoon, dat staat me nog goed bij. Zelfs de geur van koeienpoep was heel anders dan ik op Bali gewend was.”

Overal plastic

Voor Melati begon haar activisme een jaar of acht geleden, toen ze met haar twee jaar jongere zusje in de oceaan zwom. “Dan voelde je – huuu! – iets langs je been glijden en bleek het geen dier te zijn, maar een stuk plastic. In de rijstvelden, waar we altijd doorheen fietsten toen we klein waren, moesten boeren voordat ze konden zaaien eerst al het plastic weghalen. Iedereen ziet Bali als het ‘island of beauty’, met de rijstvelden, vulkanen en bergen, en dat kan het ook zijn. ­Onze realiteit was echter dat het plastic echt overal was.”

Samen met haar zusje begon ze een campagne om plastic tasjes op Bali in de ban te doen. Isabel was 10 jaar, Melati 12. “We dachten dat het voor het einde van de zomervakantie geregeld zou zijn. Uiteindelijk duurde het zes jaar, maar het is gelukt.”

Melati tijdens een klimaatprotest in de VS Beeld Cinéart Nederland
Melati tijdens een klimaatprotest in de VSBeeld Cinéart Nederland

In de film kijkt Melati op een gegeven moment uit over de Baai van Jakarta. Achter haar de ­Indonesische hoofdstad, die de komende ­decennia door bodemdaling dreigt weg te zakken in zee. Staand op de zeewering formuleert ze het gevoel dat ten grondslag ligt aan haar missie. “We zijn opgegroeid met klimaat­verandering, met verhalen over genocide en ­ongelijkheid. Dat is de realiteit waarin wij leven. We zijn weerloos tegen alles wat er gebeurt. We verdrinken, zijn bang, verloren.”

Grote woorden, maar de angst zit diep, zegt ze. Buiten zet een zomerse bui Amsterdam blank. “Net voordat de film werd opgenomen, waren er enorme overstromingen in Jakarta. Duizenden mensen verloren hun huis. In Californië en in de Amazone woedden grote bosbranden. Niemand deed iets. Toen besloot ik dat ik zelf iets moest doen. Met de film wil ik laten zien hoe jonge mensen voor verandering kunnen zorgen. Zij wachten niet totdat ze ouder zijn en toestemming krijgen om iets te doen. Ze leiden door het goede voorbeeld te geven.”

Oliegiganten

In de film is te zien hoe Mohamad in Libanon een school opzet voor Syrische vluchtelingenkindjes, hoe Memory en Winnie in Afrika vechten voor de toekomst van jonge vrouwen, hoe Mary op Lesbos vluchtelingen redt en hoe Rene in Colorado de strijd aanbindt met oliegiganten. “We laten zien dat de oplossingen binnen handbereik zijn. We kunnen niet zes jaar wachten, zoals met de plastic tasjes in Bali. Het moet nu.”

Beeld uit 'Bigger Than Us'. Beeld -
Beeld uit 'Bigger Than Us'.Beeld -

De toon van de film is onverholen activistisch. De vraag is of de urgentie ervan ook bij oudere en minder progressieve kijkers aanslaat. “We zien nog steeds dat overheden en bedrijven winst boven de planeet plaatsen. Om dat te veranderen hebben we de steun en de kracht van de oudere generatie nodig. Vaak is de kloof tussen jongeren en ouderen vooral een kwestie van ­begrip: de tijd nemen om serieus met elkaar te praten.”

Beter dan niks

Haar reis rond de wereld bracht Melati niet ­alleen maar hoop. “Aan de ene kant voel ik me veel zwaarder. Ik wist niets van kindhuwelijken en voedselveiligheid. De vluchtelingencrisis kende ik alleen oppervlakkig, maar als je ziet en voelt wat er gebeurt…”

Al die ongelijkheid, de pijn die ze tegenkwam, de lelijkheid soms. Ze kan ook gewoon gaan ­Netflixen. “De overeenkomst tussen mij en de mensen in de film is dat we geconfronteerd met een groot probleem niet weglopen, maar er juist recht op afgaan. Wij kunnen niet terug naar ‘normaal’, wat dat ook moge zijn. Dit is ons normaal. Alles wat we kunnen doen is beter dan niks doen.”

Uiteindelijk, zegt Wijsen, is optimisme een plicht. “Als ik me laat leiden door angst, kan ik niet het werk doen dat ik wil doen. En wat ik heb geleerd van de ontmoetingen met mijn leeftijdgenoten, is dat wij de generatie zijn die het verschil gaat maken. Wij zorgen ervoor dat er oplossingen komen voor de problemen waarmee we kampen. Daar zijn we zelfs al mee bezig.”

Melati Wijsen. Beeld Getty Images
Melati Wijsen.Beeld Getty Images

Melati Wijsen

Ze is geboren in 2001 als dochter van een Nederlandse moeder en een Indonesische vader. Ze noemt zichzelf fulltime changemaker. Met haar zusje Isabel ­verwierf ze bekendheid met het project Bye Bye Plastic Bags, dat erin slaagde plastic tasjes van Bali te bannen.

In 2018 werden ze door het Amerikaanse tijdschrift Time opgenomen in de top 25 van invloedrijkste tieners. Vorig jaar was Melati een van de sprekers op het World Economic Forum in Davos. Nu zet ze zich in voor Youthopia, een project voor waarbinnen ze jonge mensen kan helpen met concreet gereedschap om zelf een changemaker te worden.

In Nederland komt ze nog vooral voor ­vakantie, bij haar familie in Limburg.

Poster Bigger Than Us Beeld -
Poster Bigger Than UsBeeld -

Bigger Than Us

De documentaire Bigger Than Us ging zaterdagavond in première op het filmfestival van Cannes. De film werd vóór corona opgenomen en is geregisseerd door Flore Vasseur. Dit najaar zal Bigger Than Us in de Nederlandse bioscopen draaien. De Franse actrice Marion Cotillard (Taxi, Big Fish en La Vie En Rose) is als producer bij de film betrok­ken. De makers van Bigger Than Us zien in Melati en haar leeftijdsgenoten de vaandeldragers van een generatie die toont ‘hoe we moeten leven in een tijd waarin alles uit elkaar lijkt te vallen’. Volgens hen ontvouwt de film ‘een magnifieke wereld van moed en plezier, van inzet voor iets wat groter is dan wijzelf’.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden