Kleine beleggers zorgden voor wildste beursweek in tijden

Een oproep op het platform Reddit zorgde er deze week voor dat de Amerikaanse winkelketen GameStop speelbal werd van een strijd tussen hedgefunds en een leger kleine beleggers. De AFM waarschuwt voor de risico’s. 

Een oproep op Reddit zorgde ervoor dat verschillende aandelen ongekend hard omhoogschoten.  Beeld EPA
Een oproep op Reddit zorgde ervoor dat verschillende aandelen ongekend hard omhoogschoten.Beeld EPA

Voor wie het heeft gemist: de koers van GameStop, een noodlijdende Amerikaanse winkelketen, explodeerde, nadat een groep kleine beleggers massaal aandelen van het bedrijf kocht. Het aandeel ging van 17 dollar naar bijna 500 dollar, waarna het onderuitging tot 200 dollar, om vervolgens weer te stijgen tot ver boven de 400 dollar. En dat allemaal binnen vijf dagen. 

Hoe het mogelijk is? Het begon met een oproep op WallStreetBets, een subsite van het online berichtenplatform Reddit, om de shortsellers een lesje te leren door de koers van GameStop omhoog te jagen. GameStop was eerder in het vizier gekomen van hedgefondsen die verdienen met risicovol beleggen. Het gamewinkelbedrijf presteert slecht, mede door de coronapandemie waardoor veel winkels dicht zijn. Een aantal hedgefondsen speculeerde op een koersdaling en ging short in het aandeel.

Dit betekent dat aandelen worden verkocht die pas over enkele maanden geleverd hoeven te worden. Als de koers in de tussentijd daalt, kan de verkoper de aandelen goedkoper inkopen dan waarvoor ze verkocht zijn en maakt hij dus winst. Shortsellers - veelal grote hedgefondsen - worden vanwege deze werkwijze gezien als aasgieren die geld verdienen aan de ellende van anderen.

Zo is een aantal steenrijk geworden door de crisis op de Amerikaanse huizenmarkt die huiseigenaren hard trof en veel mensen werkloos maakte. Ook speculeerden ze met veel succes tegen Griekse staatsleningen tijdens de eurocrisis, waardoor Europese belastingbetalers een dure reddingsactie moesten financieren. 

Miljardenverlies

Met GameStop werden de hedgefondsen geklopt met hun eigen spel. Aan de oproep in WallStreetBets, een groep met meer dan vier miljoen leden, om de koers van GameStop omhoog te jagen, werd massaal gehoor gegeven. Met een enorme koersstijging tot gevolg. Dat verraste de hedgefondsen volledig en ze maakten miljarden verlies toen ze hun shortpositie moesten liquideren. In plaats van de aandelen goedkoper te kopen, moesten ze er juist extreem veel meer voor betalen.

De financiële waakhond Autoriteit Financiële Markten ziet de hype rondom Gamestop als riskant en zegt de situatie nauwlettend in de gaten te houden. “Het is belangrijk te beseffen dat beleggen gepaard gaat met kansen op rendement, maar ook met kans op verlies,” reageert woordvoerder Maarten Dijksma.

Het manipuleren van de markten is verboden, voor grote en voor kleine beleggers, benadrukt hij. “Het is riskant om op internetfora samen te werken om de koers van een aandeel te beïnvloeden. Het kan leiden tot grote verliezen voor de beleggers die daaraan meedoen. Korte termijn hoge rendementen gaan altijd gepaard met een grote kans op verlies,” voegt hij eraan toe.

Corné van Zeijl, fondsbeheerder bij vermogensbeheerder Actiam, vindt het vooral ‘een mooi verhaal dat de particuliere belegger het wint van een hedgefonds’. “Heerlijk om te zien. Geld vloeide van rijk naar arm,” reageert hij.

En het blijft niet beperkt tot GameStop of tot de VS. De afgelopen week is over de hele wereld de aanval ingezet op hedgefondsen die short zaten. Zo vlogen in Europa de koersen van uitgever Pearson, techbedrijf Nokia en vastgoedbedrijf Unibail Rodamco omhoog door aankopen van kleine beleggers. Een duidelijke verklaring voor het gedrag van de beleggers is er niet. Volgens deskundigen zijn steeds meer jongeren gaan beleggen en zijn die niet vies van een spelletje.

Alternatief

Ook dat veel mensen noodgedwongen thuis zitten en uit verveling het spelletje meespelen, wordt als verklaring gegeven. “En er is heel veel geld,” zegt Bob Homan, hoofd van het Investment Office van ING. “Vooral in de VS waar mensen cheques van de overheid krijgen, is het besteedbaar inkomen gegroeid.” Uitgeven in de winkel kan niet, dus is de beurs een mooi alternatief. Daardoor zijn veel meer mensen gaan beleggen en dat zorgt ervoor dat ze samen een grotere invloed hebben.

Zonder gevaar is het echter niet. De koers van GameStop is onrealistisch hoog. Als de koers daalt, zullen ook veel kleine beleggers met een forse strop komen te zitten. “Nu is het een piramidespel,” zegt Homan. Bij Binck Bank, een online broker, is al ingegrepen. “Wij hebben maatregelen genomen om de beleggers tegen zichzelf te beschermen. Zo kunnen ze geen call opties op GameStop meer kopen,” zegt een woordvoerder. “We houden best van wat reuring, maar de afgelopen week was wel erg wild west.”

De acties hebben wel gewerkt. Hedgefondsen denken nu wel drie keer na voor ze short gaan op een aandeel. Homan vraagt zich wel af of het hedgefonds pesten een lang leven is beschoren. “Het is samenspannen om de koers te manipuleren en dat mag niet. Ik ben benieuwd of er nog juridische acties volgen.” Ondertussen is de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC al een onderzoek gestart naar mogelijke marktmanipulatie. 

Oprichter WallStreetBets: ‘We doen wat protestbeweging Occupy Wall Street niet gelukt is’ 

Toen de Amerikaan Jaime Rogozinski in 2012 het forum ‘WallStreetBets’ oprichtte, had hij niet kunnen vermoeden dat de impact zo groot zou zijn, schrijft Het Laatste Nieuws. Helemaal blij lijkt hij er niet mee:  “Alsof vlak voor mijn neus een treinongeval gebeurt,” zei Rogozinski tegen de Amerikaanse nieuwszender CNN.

Rogozinski begrijpt maar al te goed dat hij met het WallStreetBets-forum op  Reddit een soort monster van Frankenstein heeft gecreëerd. “Maar stiekem geniet ik hier vanaf de zijlijn wel van”, zei hij tegen CNN.

Hij begon de subsite omdat hij wat extra geld wilde verdienen, bovenop zijn loon als IT-consultant. Hij kreeg al snel miljoenen volgers op het forum. En zo’n bereik betekent natuurlijk ook macht. 

Rogozinski: “In de beurswereld gaat het er meestal heel pretentieus aan toe. ‘Kijk eens hoe rijk ik ben’, luidt het devies. Op WallStreetBets komen beleggers er ook gewoon eerlijk voor uit als ze zwaar verlies hebben geleden. Die aanpak werkte verfrissend.”

WallStreetBets verwezenlijkt nu wat de protestbeweging Occupy Wall Street niet gelukt is, denkt Rogozinski. “De kleine man vond het schandalig dat hij over het hoofd werd gezien. Nu heeft hij zelf een plek aan de pokertafel veroverd. Hij kan niet langer genegeerd worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden