PlusAnalyse

Kiezers geven Boris Johnson carte blanche

Premier Johnson arriveert op de uitslagen­avond in zijn kiesdistrict.Beeld EPA

Dat de Conservatieve Partij van premier Johnson de grootste van het Verenigd Koninkrijk werd, is geen verrassing. De historische overmacht waarmee dat gebeurde juist wel.

Had u de brexitdatum van 31 januari met potlood in de agenda staan? Dan kunt u dat na donderdag overtrekken. Met een heel dikke stift.

Per 1 februari heeft de Europese Unie formeel nog maar 27 lidstaten. De Britse uittreding is heel dichtbij: de Conservatieven hebben straks 364 mannen en vrouwen op de bankjes van het Lagerhuis zitten. De rivalen van Labour zijn ge­decimeerd en moeten het doen met 203 plekken.

Zelfs presentator Huw Edwards stond met zijn oren te klapperen toen hij donderdagavond laat op BBC 1 de eerste exitpoll oplas. Sinds de Tweede Wereldoorlog presteerde de arbeiderspartij niet zo slecht als nu. Eens te meer is duidelijk geworden hoe moeilijk het is om de Britse verkiezingen te voorspellen. Johnsons Tories werden van meet af aan als grootste gepeild, maar de marges waren deze week juist ver teruggebracht tot prognoses die een spannende verkiezingsnacht voorspelden. Dat werd het niet.

Eén belofte

Labourleider Jeremy Corbyn was al een historisch impopulaire oppositieleider, nu is zijn positie onhoudbaar geworden. Hij wil pas na ‘een periode van reflectie’ aftreden. Verscheidene prominente partijleden hebben al aangegeven dat ze hem liever vandaag dan morgen zien gaan.

Hoe anders staat de premier ervoor. Sinds Margaret Thatcher in de jaren tachtig is er geen politiek leider in het Verenigd Koninkrijk geweest met zo’n sterk mandaat als Johnson nu heeft.

Tijdens de campagne – maar ook al in de maanden daarvoor – bestond de enige verkiezings­belofte die Boris Johnson hardop wilde uitspreken uit drie woorden: ‘Get brexit done.’

Johnson kreeg in zijn eerste weken als premier tik na tik van het parlement, dat zijn voorstellen stelselmatig wegstemde. Toch was hij niet van zijn koers af te krijgen. Optimistisch volgens sommigen, opportunistisch volgens tegenstanders.

Effectieve blufpoker

Zijn belofte dat de brexit hoe dan ook op 31 oktober een feit zou zijn, kon hij namelijk niet waarmaken. De premier moest lijdzaam toezien hoe 3 ministers en 21 partijgenoten opstapten uit onvrede over zijn harde lijn. Dat kreeg Johnson niet omver, en verschillende negatieve publicaties over zijn zakelijke connecties en politieke geloofwaardigheid deden dat ook niet. Het blufpoker van de premier heeft gewerkt.

Door gericht campagne te voeren in Labour­bolwerken waar voor brexit was gestemd, braken de Conservatieven door wat analytici de rode muur noemden. Een effectieve tactiek.

Toch zijn er nu al serieuze kopzorgen voor de minister-president. De Schotse nationalisten hebben er dertien zetels bij en zijn nu de derde partij van het Lagerhuis. Partijleider Nicola Sturgeon liet er vrijdagochtend vroeg geen misverstand over bestaan wat dat volgens haar betekent: een nieuw referendum over Schotse onafhankelijkheid. “De premier heeft een mandaat over Engeland, maar wij hebben dat over Schotland.” Even strijdlustig was de Noord-Ierse nieuwkomer Sinn Fein, fel antibrexit: “Wij gaan stemmen over onze grens.” Wales wordt sinds donderdag in het Lagerhuis vertegenwoordigd door Plaid Cymru. Die partij is ook geen voorstander van de brexit.

Johnson kan kortom werk gaan maken van het door hem zo vurig gewenste vertrek uit de Europese Unie, maar zal alle zeilen moeten bijzetten om het Verenigd Koninkrijk bijeen te houden.

En nu? 

Hoewel het niet snel hardop zal worden gezegd, is Brussel waarschijnlijk opgelucht over de Britse verkiezingsuitslag. ‘We’ zijn de Britten kwijt, maar een harde brexit is voorlopig van de baan. Op 31 januari gaat een transitie­periode van een jaar in waarin lidstaten zich voorbereiden op de nieuwe situatie. Het VK houdt zich komend jaar nog aan EU-regels, maar is niet meer stem­gerechtigd. 

Het belangrijkste is het uitonderhandelen van nieuwe handelsverdragen. Dat moet de regering-Johnson ook met de Verenigde Staten doen. In president Trump heeft hij een bondgenoot die hem vanochtend geluk wenste en vooruit liep op de massive trade deal die beide landen kunnen gaan sluiten. ‘Veel lucratiever dan met de EU!’ Een heel rooskleurig voorschot op het werk dat nog gedaan moet worden. Over het verdrag dat de EU en Canada in 2017 sloten, is tien jaar gepraat. Johnson, Trump en de EU hebben één jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden