Kiezer pikt gemodder rond brexit niet meer

Het zware verlies van de Conservatieven bij de Britse gemeenteraadsverkiezingen was verwacht. Dat ook Labour moet inleveren, toont het brexitfailliet van beide partijen.

Theresa May Beeld anp

De Britse kiezers hebben duidelijk laten weten dat ze genoeg hebben van het gemodder met de brexit in het Britse parlement. De Conservatieven beleefden een rampzalige dag en verloren minstens 1250 van hun ruim 4700 gemeenteraadsleden. In enkele tientallen gemeenteraden betekende dat het verlies van de meerderheid. Oppositiepartij Labour moest ruim tachtig zetels inleveren.

"Waarom stapt u niet op?" riep een Conservatief partijlid in Llangolen, in het noorden van Wales, als premier May net heeft plaatsgenomen achter het spreekgestoelte. Ze was daar om haar partijgenoten gerust te stellen na de verkiezingsuitslag.

De interventie van haar woedende partijgenoot overschaduwde haar speech volledig. Met het bekende ongemak hoe om te gaan met onverwachte situaties wist de premier secondenlang niet wat te doen. Ze trok wat met haar mondhoeken en besloot uiteindelijk toch maar aan haar toespraak te beginnen.

Nieuwe leider
Veel Conservatieven zien May als het probleem. "Het kan zo niet langer," zei parlementslid en oud-minister Priti Patel. "Er moet iets veranderen. En ik denk dat met deze uitslag de tijd rijp is om een nieuwe leider aan te stellen."

Deze verkiezingsuitslag zal daarom voorlopig nog nadreunen in Downing Street. De onrust in de Conservatieve partij is, na rondom Pasen even te zijn weggeëbd, weer helemaal terug.

In normale omstandigheden zou Labour van een afstraffing van de aartsrivaal profiteren. Zij zijn immers de grote oppositiepartij in het traditionele tweepartijenstelsel van Groot-Brittannië. Toch kregen ook de sociaaldemocraten een verlies gepresenteerd toen de stemmen waren geteld. In absolute aantallen viel de schade mee, maar bij Labour hadden ze juist gerekend op een flinke winst.

Nieuw referendum
Ook Labour zwalkt nog altijd als gevolg van het brexitdebat. Een groot deel van de partij wil dat er een nieuw referendum komt, terwijl een ander deel juist van oordeel is dat de in het vorige referendum gesteunde brexit er gewoon moet komen.

Partijleider Jeremy Corbyn balanceert al maanden tussen de twee kampen, zonder echt een kant te kiezen, waardoor niemand precies weet waar hij voor staat.

Dat is bij veel kiezers niet onop­gemerkt gebleven. De woede over de twee grote partijen betekende een vlucht in de richting van kleinere partijen, met de Liberaal Democraten als grote winnaar. De partij verdubbelde het aantal gemeenteraadsleden en boekte de beste verkiezingsuitslag in 15 jaar.

Thuisblijvers
Voor de aanhang van de uitgesproken antibrexitpartij zijn de uitslagen een teken dat steeds meer Britten de brexit terug willen draaien. Ook de Groenen, een andere pro-EU-partij, deed het boven verwachting goed.

Toch is het te simpel om die conclusie te trekken op basis van deze verkiezingen. Veel Conservatieve pro-brexitstemmers uitten hun woede door thuis te blijven. De opkomst was met iets meer dan 30 procent niet bepaald hoog. Daarnaast hadden ze geen alternatief: in veel streken deed Ukip niet mee en de kersverse Brexit-partij van Nigel Farage richt zich puur op de Europese verkiezingen, later deze maand.

Desalniettemin laat de uitslag zien dat de traditionele partijen zich ernstig zorgen moeten maken over hun machtsbasis. Iets wat bij de Europese verkiezingen eind mei, waar de Britten hoogstwaarschijnlijk tegen wil en dank toch aan mee moeten doen, nog sterker tot uitdrukking zal komen. Brexitradicaal Farage staat inmiddels op 30 procent in de peilingen en lijkt op weg om de grote winnaar te worden.

Alsof het al niet duidelijk genoeg was, laten deze verkiezingen nogmaals zien dat de Conservatieven zo snel mogelijk de impasse rond de brexit moeten doorbreken om te voorkomen dat ze in een diep dal zullen belanden. "Deze uitslag is geen wake-upcall," zegt voormalig Conservatief minister Eric Pickles. "Dit is alsof het luchtalarm afging, midden in de nacht. We moeten brexit regelen."

Alleen weet nog altijd niemand hoe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.