PlusInterview

Keniaan Francis Lesilau: wetenschapper door een hongerig roofdier

Nadat een leeuw een van de kamelen van zijn familie had gedood, was de Keniaan Francis Lesilau te angstig om nog vee te kunnen hoeden. Zijn vader stuurde hem toen maar naar school. Nu reist hij als leeuwen­deskundige de wereld af.

Het leefgebied van leeuwen wordt mede door de oprukkende verstedelijking steeds kleiner.Beeld Getty Images

Een ontmoeting met een leeuw gaf het leven van Francis Lesilau een totaal nieuwe wending. Hij groeide op als herder en school speelde geen rol van betekenis in zijn leven. Inmiddels is de Keniaan gepromoveerd aan de Universiteit Leiden en wordt hij overal om advies gevraagd.

Tot uw elfde ging u niet naar school, inmiddels bent u gepromoveerd aan de Universiteit Leiden. Wat gebeurde er?

“Als eerstgeborene in een gezin met zeven kinderen hielp ik mijn ouders met het houden van vee. Dat was onze bron van inkomsten en daar had je geen school voor nodig. Door de aanhoudende droogte was mijn vader genoodzaakt met ons vee te reizen naar betere weidegronden. Hij liet twee kamelen achter bij het gezin om ons van melk te voorzien. Als oudste zoon was ik verantwoordelijk voor de kamelen.”

“Op een dag zat ik in de schaduw wat met zand te spelen toen ik plotseling een harde brul uit de bosjes hoorde komen. Een leeuw had een van de kamelen bij zijn nek gegrepen. Omdat ik pas elf jaar oud was, had ik nog geen speer. Bewapend met een kleine houten stok rende ik op de leeuw af, die nog steeds de kameel bij de nek had. Terwijl ik zijn kant op rende, staarde de leeuw me aan en zijn grote ogen veranderden van kleur in de schittering van de zon. Groen, amber, geel. Gelukkig rende de leeuw weg, maar de kameel was toen al niet meer te redden.”

“Maanden later sliep ik nog tussen mijn ouders in. Steeds zag ik het beeld voor me hoe de ogen van de leeuw van kleur veranderden. Mijn vader merkte dat ik bang was en dat ik gevaar liep als jonge herder. Daarom besloot hij me naar school te sturen. In eerste instantie weigerde ik, want ik was te trots. Uiteindelijk ging ik toch. Langzaam werd de angst voor leeuwen minder.”

Inmiddels zijn leeuwen uw lievelingsdieren en heeft u er zelfs uw werk van gemaakt. Hoe komt dat?

“Na het behalen van mijn diploma ging ik aan de slag als parkwachter in een natuurreservaat van de Kenya Wildlife Service. Overigens niet uit interesse in leeuwen, maar vanwege de mooie uniforms die je er kreeg. Hier ontdekte ik dat de leeuw niet onze vijand is. De leeuw viel mijn kameel aan, puur omdat hij moest overleven. Ik was op het verkeerde moment op de verkeerde plek. En ik was niet de enige. In 2011 zijn er in Nairobi National Park zes leeuwen gedood door mensen, uit wraak, omdat vee door leeuwen was aangevallen.”

Francis Lesilau.

“Die strijd tussen mensen en leeuwen wekte mijn interesse. Nadat ik mijn diploma in wildlife management had behaald kwam ik in contact met wetenschappers van de Universiteit Leiden die onderzoek deden naar leeuwen in West-Afrika. Zo leerde onderzoeker Hans de Iongh kennen en kreeg ik de kans promotieonderzoek te doen.”

Uw promotieonderzoek ging over het conflict tussen mensen en leeuwen rond Nairobi National Park. Wat maakt dit park speciaal?

“Het is een park in een stad. De leeuwen hier zijn omringd door mensen. Aan de hand van de gegevens van satellietzenders in halsbanden van leeuwen bracht ik onder andere het pad in kaart dat de leeuwen afleggen en onderzocht ik op welke tijdstippen ze het park verlaten en herders passeren. Daarnaast analyseerde ik verschillende methoden om de leeuwen op afstand te houden van plekken waar vee wordt gehouden. Ik onderzocht bijvoorbeeld het effect van hekken met ledverlichting rondom die zogenoemde boma’s. Als je ’s nachts door het Nairobi National Park rijdt, zie je langs de randen van het park de discolichten flikkeren. Het is een fantastisch gezicht en zeer effectief, niet alleen om vee te beschermen. In het verleden vielen leeuwen vaak ook mensen aan in de boma’s. Dat soort incidenten is nu, dankzij de hekken, zeldzaam.”

Waarom vindt u het belangrijk de leeuwen te beschermen?

“Ik wilde iets terugdoen. Dankzij die ene leeuw kon ik naar school en reis ik nu als leeuwenexpert de hele wereld over. Mijn opleiding gaf mij ook een nieuw perspectief op deze dieren. Ze zijn bijvoorbeeld ook ontzettend belangrijk voor de Keniaanse economie. Wanneer toeristen hier geen leeuw hebben gezien, zijn ze niet tevreden. Wereldwijd zijn de populaties aan het afnemen. Ik wil dat ook volgende generaties kunnen genieten van de wereld zoals wij die kennen.”

In Nederland hebben we geen leeuwen. Waarom deed u uw promotie in Leiden?

Lachend: “Nederland heeft wel andere wilde dieren, zoals herten, paarden en runderen. En jullie land heeft uitstekend natuurbeheer, waar ik veel van heb opgestoken. Daarnaast weten ze in Leiden hoe je professioneel, accuraat en betrouwbaar onderzoek doet. Ze hebben veel ervaring op het gebied van natuurbeheer in Afrika. Al 25 jaar begeleiden ze er onderzoekers.”

Werkt u nog steeds samen met Leiden?

“Ik begeleid hier samen met Hans de Iongh en Geert de Snoo meerdere Nederlandse promovendi die in Kenia onderzoek doen. Ik help ze bijvoorbeeld bij het opzetten en uitvoeren van veldwerk.”

U werkt nu bij de Kenia Wildlife Service als senior assistent-directeur voor de nationale parken en reservaten in Nairobi. Wat hoopt u verder nog te bereiken?

“De menselijke populatie is aan het groeien, óók rondom leeuwenparken. Hierdoor is er voor leeuwen steeds minder ruimte beschikbaar, terwijl die dieren juist een grote leefomgeving nodig hebben. Daarnaast worden paden tussen verschillende leefgebieden van de leeuw geblokkeerd door menselijke activiteit. Ik onderzoek hoe we die verschillende ecosystemen weer met elkaar kunnen verbinden, bijvoorbeeld met een tunnel. Ook kijk ik naar de herverdeling van land. Ik heb nog veel plannen, maar dat ik als leeuwenexpert over de hele wereld word ingeschakeld, had ik als elfjarig jongetje nooit kunnen dromen.”

Francis Lesilau

Laisamis (Kenia), 9 september 1966

Tussen 1977 en 1983 ging Lesilau naar de lagere school van Laisamis en in 1987 deed hij eindexamen aan de middelbare jongensschool in Marsabit. Hij werkte tussen 1988 en 1990 samen met het Christian Children Fund om het onderwijs en de sponsoring van kinderen te controleren en te evalueren. Daarna werkte hij korte tijd als leraar. In 1992 ging Lesilau aan de slag als parkwachter bij de Kenya Wildlife Service. Hij ontving een beurs voor een studie wildlife management in Tanzania, waar hij van 2001 tot 2004 verbleef.

In 2008 behaalde Lesilau een master in duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen aan de Universiteit van Leicester in Engeland. In 2019 promoveerde hij aan de Universiteit Leiden met een onderzoek over het human-lion conflict rond het Nairobi National Park. Lesilau werkt op dit moment bij Kenya Wildlife Service als senior assistent-directeur voor de nationale parken en reservaten van Nairobi. Hij heeft voor zijn werk verschillende prijzen gekregen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden