PlusAchtergrond

Kanye West for president: een grap of bittere ernst?

Rapper Kanye West zegt een gooi te doen naar het Amerikaanse presidentschap. De eerste pogingen van de hiphopmiljardair om kiezers aan te spreken roepen vooral zorg over zijn mentale gezondheid op. Al wordt hij nooit president, invloed heeft hij wel.

Kim Kardashian en Kanye West.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

Het was een eigenaardige bijeenkomst, de eerste verkiezingsrally van Kanye West. De kandidaat verscheen in kogelvrij vest, en had de cijfers ‘2020’ in zijn haar geschoren. Aan een microfoon was kennelijk niet gedacht. Kanye maande enkele honderden aanwezigen tot stilte, en sprak een uur lang over, nou ja, alles eigenlijk, van zakenrelaties met Adidas tot abortus.

Presidentskandidaat West barstte daarbij uit in een hysterisch huilbui. Zijn vader had de foetus willen laten aborteren toen zijn moeder zwanger van hem was. Hijzelf had de eerste zwangerschap van zijn vrouw willen afbreken. “Ik heb bijna mijn dochter vermoord. Ik hou van mijn dochter. God wil dat we ons voortplanten,” zei West - om vervolgens aan te geven dat hij vindt dat abortus legaal moet zijn, maar dat vrouwen die een kind krijgen een miljoen zouden moeten ontvangen.

Verontrustend

Zijn opvattingen leek hij soms ter plekke te formuleren, na inbreng van toehoorders die hij uitnodigde op het podium. Sommige aanwezigen vertrokken verontwaardigd nadat West had verklaard dat de Amerikaanse heldin Harriet Tubman helemaal geen slaven heeft bevrijd. Tubman hielp in de 19e eeuw honderden slaven vluchten naar noordelijke staten waar ze vrij waren. De regering Obama wilde haar beeltenis op het biljet van 20 dollar zetten. Maar West zei: “Ze zorgde alleen dat die slaven voor andere witte mensen gingen werken.”

Een fan die erbij was vond de woorden van West vooral verontrustend, zei ze na afloop. ‘Stem onder geen beding op deze man,’ schreef Dalen Small op Instagram. ‘Ik denk oprecht dat hij niet wist wat er uit zijn mond kwam.’ Een jonge Republikein en Kanye-fan, CJ. Westfall, had zich gemeld om met zijn campagne te helpen. Een dag later vertrok hij met ‘een gebroken hart’. Hij noemt West een ‘mentaal zieke man die zijn moeder nodig heeft,’ mensen om zich heen heeft die van hem profiteren, vertelde hij aan New York Magazine.

De Amerikaanse roddelmedia suggereerden al snel dat Kanye West door een manische fase gaat - zijn familie zou zich zorgen maken. West heeft een bipolaire stoornis, bevestigde hij eerder, en gaf aan daar geen medicijnen voor te willen innemen. (‘Het is geen handicap, het is een superkracht.’) In 2016 werd hij al eens opgenomen. De grote vraag na zijn eerste verkiezingsbijeenkomst is niet of West politiek iets kan betekenen. Amerika vraagt zich vooral af: Gaat het wel goed met Kanye?

De verdenking dat zijn optreden niet meer was dan een vermomde pr-stunt, is ook gebleven. Een dag voor zijn verkiezingsdebuut verscheen op zijn Twitteraccount een tweet over een nieuw album. Wat wil Kanye West? “Zoals alles dat ik in mijn leven heb gedaan doe ik dit om te winnen,” zei hij in een vier uur durend interview met Forbes. Het blad meldde dat het ‘onsamenhangend’ was verlopen.

Vaccinaties

Het campagneteam van ‘Ye’ is even warrig. Het bestaat uit kennissen uit de muziekwereld. Vicepresidentskandidaat is een obscure ‘Bijbelse lifecoach’ uit Wyoming, waar West een ranch bezit. Een adviseur had New York magazine al laten weten dat West zich teruggetrokken had uit de presidentsrace toen hij vorige week toch het papierwerk en de bijbehorende 35.000 dollar inleverde om in Oklahoma als kandidaat geregistreerd te worden.

Elke Amerikaanse staat heeft zijn eigen regels voor de inschrijving van presidentskandidaten. In belangrijke staten als Texas en Florida is de deadline al verstreken. West zou daar alleen stemmen kunnen verzamelen als kiezers zijn naam zelf op het stembiljet schrijven. In South Carolina, waar West zijn rally hield, zijn 10.000 handtekeningen van sympathisanten nodig om mee te kunnen doen. Die eerste zwalkende kiezersbijeenkomst leverde niets op: West diende de vereiste handtekeningen niet in, bleek nadat de deadline afgelopen maandag was gepasseerd.

Dat hij zich officieel aangemeld heeft, zegt niet zoveel. Bij de Federale Kiescommissie hebben zich al ruim 1100 ‘kandidaten’ geregistreerd, onder wie iemand die zich als ‘Your Mom’ (Je Moeder) inschreef. Bij elke presidentsverkiezing verschijnen op stembiljetten namen van mensen die vooral hun kleinkinderen willen vertellen dat ze ooit presidentskandidaat waren, of een grap uithalen.

Bende

De eerste politieke betrokkenheid van Kanye West kwam in 2005, nadat orkaan Katrina New Orleans had verwoest. “George Bush geeft niet om zwarte mensen,” zei hij toen. Twee jaar geleden verscheen hij met rode Make America Great Again-pet toen hij Trump kwam omhelzen in de Oval Office. Maar tegen Forbes zei hij dat hij de pet weer heeft afgezet. “Het lijkt een grote bende,” oordeelde hij over Trumps Witte Huis. De zittende president noemde de kandidatuur van West ‘interessant’ en een ‘goede test voor wat er over vier jaar gaat gebeuren’.

Kanye West noemt zijn eigen partij nu de Birthday Party (‘want als ik win is het een verjaardag voor iedereen’). Maar een organisatie of een duidelijk programma heeft die Verjaardagspartij niet. Zelfs de campagneslogan - ‘YES’ - verraadt geen enkel standpunt. West zegt pro-wapenbezit te zijn en verzet zich met apocalyptische religieuze theorieën tegen vaccinaties.

Kanye West bezoekt Donald Trump in het Witte Huis in 2018.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Hij vindt dat veroordeelden die hun straf hebben uitgezeten weer overal moeten kunnen stemmen, wil iets aan politiegeweld doen en is van plan zijn vooralsnog denkbeeldige Witte Huis te organiseren naar het voorbeeld van Wakanda, het fictieve koninkrijk uit de film Black Panther. Over belastingen en buitenlandbeleid had hij nog niet nagedacht, gaf hij aan in zijn eerste interview als kandidaat.

Muilezel

“Laten we het leuk hebben als ik president ben. Laten we voorbij het racismegesprek gaan en mensen kansen geven met 40 hectare en een muilezel.” Het is een verwijzing naar een nooit ingeloste belofte aan vrijgemaakte slaven in de 19e eeuw - ze zouden grond en een lastdier krijgen.

De lijn tussen entertainment en politiek is flinterdun in de VS. Politici moeten ‘likeable’ zijn, sympathieke en leuke deelnemers aan een doorlopende populariteitspoll. Amerikanen uit de entertainmentsector transformeren zich wel vaker tot politicus - behalve realityster Donald Trump werd ook acteur Ronald Reagan president, en schopte Arnold Schwarzenegger het tot gouverneur van Californië.

Hoe serieus nemen we de poging van een man die zelf nog nooit ging stemmen? Kanye West registreerde zich begin deze maand pas als kiezer. In 2016 wist een beroemdheid vanuit het niets te winnen. Maar Trump had een partij voor zich gewonnen in de voorverkiezingen. Kanye West is nu nog aan het warmlopen zonder team terwijl de wedstrijd al voor de helft gespeeld is.

Populair is hij ook al niet. Minder dan een derde van de Amerikanen denkt positief over hem, bleek uit onderzoek. Al wordt hij nooit president, invloed kan hij wel krijgen. Onafhankelijke kandidaten zoals hij schudden in het verleden de verkiezingsuitslagen flink op. In 1992 won Democraat Bill Clinton van Republikein George H. W. Bush, omdat zakenman Ross Perot als derde optie bijna 20 procent van de stemmen opeiste. Activist Ralph Nader maakte in 2000 de nipte winst van George Bush junior mogelijk in zijn strijd tegen Al Gore. En kandidaten van de minuscule Groene en Libertarische partijen kregen in 2016 het verwijt dat ze stemmen wegsnoepten bij Hillary Clinton en zo Trump aan de macht hielpen. Hij won dankzij een verschil van minder dan 80.000 stemmen in drie staten.

Kanye West en Donald Trump in 2016.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

“Ik wil Kanye West niet serieus nemen, maar ik weet dat ik wel moet,” zei opinieonderzoeker Terrence Woodbury tegen de Washington Post. “Er zijn jonge mensen in dit land die Kanye meer vertrouwen dan politici.”

Stripfiguur

Kanye West predikt dat zowel Republikeinen als Democraten te weinig hebben gedaan voor zwarte gemeenschappen, ook al is de Democratische partij populair onder zwarte kiezers. Democraten hebben geen drol gedaan voor zwarte mensen,” zei hij.

Uit onderzoek van Woodbury blijkt dat 60 procent van de zwarte mannen jonger dan 50 inderdaad het gevoel heeft dat Democraten hun stem voor lief nemen. Ze zijn cynisch, bleek in zijn groepsgesprekken. Dat ging ongeveer zo: ‘Mijn moeder stemde voor Democraten, mijn oma stemde voor Democraten, mijn opa stemde voor Democraten - en mijn buurt is al 50 jaar hetzelfde. Waarom zou ik in hemelsnaam voor Democraten blijven stemmen?’

Er zijn altijd Amerikanen die uit onvrede over het kandidatenveld een stripfiguur nomineren. Wat gebeurt er als een van de beroemdste mensen op aarde, met een gigantisch bereik op sociale media, zich aanbiedt als protestkandidaat? Sommige Democraten zien een complot: West had tot voor kort goede relaties met Trump, en zou hem helpen door jonge en zwarte kiezers af te troggelen van Biden. Maar kiezersonderzoek spreekt dat tegen. West is sinds zijn warme woorden voor Trump populairder bij Republikeinen dan bij Democraten, bleek uit een enquête uit 2018. De meeste Kanye-fans zijn wit.

Uitverkoren

Onder witte en Spaanstalige Amerikanen heeft ongeveer 20 procent een positief beeld van West. Dat geldt voor slechts 9 procent van hun zwarte landgenoten. Mocht Joe Biden het nodig vinden om te voorkomen dat zwarte Amerikanen zich aangetrokken voelen tot West, kan hij altijd nog naar een van diens meest omstreden uitspraken wijzen. Vierhonderd jaar slavernij was ‘een keuze’, zei hij eens. 

Het is niet de eerste keer dat Kanye West flirt met het idee dat hij uitverkoren is om president te kunnen worden - hij sprak er al over in 2015, bij de uitreiking van de MTV Awards. Als het deze keer niet lukt, zou hij het over vier jaar best nog eens kunnen proberen. Aanvankelijk had hij het jaar 2024 in gedachten voor zijn politieke doorbraak. Tegen Forbes: ‘Laten we zien of de benoeming in 2020 is of in 2024, want God benoemt de president.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden