PlusVoorbeschouwing

Kan Europa uitweg vinden in crisis?

Donderdagmiddag praten premier Rutte en zijn collega’s verder over de manier waarop Europa de coronacrisis te lijf moet gaan. Wordt het verbale duw-en-trekwerk over financiële steun hervat, of kan allemansvriend Rutte het imago van Nederland oppoetsen?

Verpleegkundige op een ic met Covid-19-patiënten in een ziekenhuis in Rome. Italië kende woensdag 2729 nieuwe besmettingen, 24.648 mensen zijn inmiddels overleden.Beeld EPA

Terwijl een ruime meerderheid in de Tweede Kamer stond te klappen om de hardheid waarmee Nederland er de voorbije weken invloog tijdens de gesprekken over Europese noodsteun, vervreemdden premier Mark Rutte en minister van Financiën Wopke Hoekstra zich meer en meer van hun collega’s in de EU.

Vooral Hoekstra, die de onverbiddelijke lijn van het kabinet met hand en tand verkondigde, heeft zich impopulair gemaakt.

Zodanig, dat de Portugese premier António Costa zich hardop afvroeg of Nederland nog wel in de Europese Unie hoorde. De Spaanse Europarlementariër Iratxe García beschuldigde de CDA’er van ‘beledigend, onwetend en arrogant’ gedrag, waarmee hij het voortbestaan van de EU in direct gevaar zou brengen. Zo zijn er tal van voorbeelden waarin Hoekstra in verkapte bewoordingen voor rotte vis werd uitgemaakt.

Pablo Valdivia, hoogleraar Europese cultuur en literatuur aan de Rijksuniversiteit Groningen en al jaren woonachtig in Nederland, voelde zich in een opiniestuk in El País begin deze maand genoodzaakt het op te nemen voor Nederland: ‘Het is een verkeerde aanname dat alle Nederlanders xenofobe sociaal-nativisten zijn,’ schreef hij toen. Het kan maar gezegd zijn.

Geen precedent

Dat neemt niet weg dat Hoekstra en Rutte volgens Valdivia iets hebben losgemaakt in Zuid-Europa dat haast geen precedent heeft. Dat is, denkt de Spanjaard, ontstaan in de sobere jaren die veel zuidelijke landen hebben gekend toen ze hun economieën na de crisis van 2008 opnieuw opbouwden. Valdivia: “Voor veel mensen is een gebrek aan Noord-Europese solidariteit de oorzaak van de onzekerheid van toen.” 

De halsstarrige houding van Rutte en Hoekstra heeft olie op dat vuur gegooid en de woede van toen nieuw leven ingeblazen. Die woede is al een voedingsbron geweest voor de vele uiterst linkse en rechtse partijen in Zuid-Europa. “Ik geloof niet dat de Nederlandse regering beseft wat ze heeft aangericht.”

Hoekstra werd in een profiel op de site Politico deze week spitsvondig omgedoopt tot de nieuwe bond villain van Europa. Een samenvoeging van de slechterik in actiefilms en de coronabonds die de Nederlandse minister met succes uit het Europese steunpakket wist te houden. Die coronabonds, gezamenlijk uitgegeven en dus ook gedragen obligaties, waren vooral in Rome een breekpunt. 

Ze haalden het steunpakket van 540 miljard euro uiteindelijk niet, maar de Italiaanse premier Giuseppe Conte, die net als Rutte donderdagmiddag inbelt bij de Europese Raad, is ze bepaald nog niet vergeten. Hij gaat zware metaforen evenmin uit de weg. In een interview met de Süddeutsche Zeitung benadrukte hij de solidariteit die Italië na de Tweede Wereldoorlog had getoond. Nederland en in mindere mate Duitsland moeten hun mening ten aanzien van de schuldpapieren daarom veranderen, vindt Conte. “Dat is de enige manier om een krachtig signaal naar de wereld af te geven: Europa is solide en één.”

Coronabonds

Ook Valdivia denkt dat het toch vrijgeven van die coronabonds – of een ander middel waar geen voorwaarden aan zijn verbonden – de enige manier is om te voorkomen dat de verhoudingen tussen Noord- en Zuid-Europa verder verkillen. “Als Nederland een rol van betekenis wil blijven spelen in de internationale context, heeft het meer Europa nodig. Een nieuw marshallplan is daar nu het juiste middel voor. Anders zal de invloed van andere krachten, denk aan Rusland en China, groeien. Zij worden dan de landen die in de zuidelijke beleving wél helpen. Echt, ik hoor en zie in Spanje nu al meer pro-Russische en pro-Chinese sentimenten dan ooit.”

El País schreef woensdag dat de Spaanse premier Pedro Sánchez en de Duitse bondskanselier Angela Merkel tijdens de Eurotop van vandaag samen zullen optrekken. Volgens bronnen van die krant gaat Berlijn achter een Spaans plan staan. Er moet een extra pot geld van nog eens 1,5 biljoen euro komen, boven op de al vrijgemaakte 1,3 biljoen. Diezelfde bronnen waarschuwen tegelijkertijd voor een belangrijk struikelblok: dat Nederland en Italië elkaar nog steeds geen duimbreed toegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden