Kalifaat mag verslagen zijn, IS blijft actief

Syrische Koerden vierden dit weekeinde de val van het kalifaat. Maar met het gebied verliest IS nog niet zijn ideologie.

Kapotte auto's in het dorp Baghouz, een dag nadat het IS-kalifaat officieel verslagen is verklaard. Beeld Delil Souleiman/AFP

"Het kalifaat komt terug!" Boze IS-vrouwen schreeuwden het onlangs tegen verslaggevers. Hoewel hun mannen verderop in Baghouz een verloren strijd voerden, en zo'n 70.000 aanhangers van de islamitische terreurgroep inmiddels vastzitten in kampen in Syrië, blijven ze daarvan overtuigd. Ze geloven dat het verlies van het kalifaat de wil is van God, die zo hun geloof wil testen.

In hun visie is er een wereldoorlog tegen de islam aan de gang. Als ze standvastiger zijn in hun geloof, zal God hen belonen met een nieuwe islamitische staat. Op uitzonderingen na heeft IS er zelfs in deze fase de wind nog onder. Tot op het laatst was er in Baghouz orde: elke nieuwe evacuatie was gepland.

Vrouwen van de zedenpolitie zetten hun werk in de kampen nog steeds voort om te zorgen dat gebedstijden worden gevolgd en de nikab in ere wordt gehouden. Dit zijn de radicaalste leden: vrouwen die zweren dat ze hun kinderen zullen opvoeden tot nieuwe jihads. Zelfs al verloren ze hun grond, de ideologie bleef.

Kinderen zijn voor IS de toekomst van het kalifaat. Onder de circa 70.000 leden in de Syrische kampen zijn zo'n 40.000 kinderen, allemaal opgevoed volgens de waarden van IS. In Irak zitten al een paar jaar nog eens duizenden IS-families in gesloten kampen. Zij zijn nergens welkom; kinderen groeien op in isolatie, armoede en met een verwrongen wereldbeeld.

Guerrilla-modus
Naast de meer dan 100.000 IS-leden die in Syrië en Irak vastzitten, zijn er volgens Amerikaanse schattingen nog zo'n 20.000 die ergens in die landen ondergedoken zijn. Daardoor zijn aanslagen, ontvoeringen en schietpartijen aan de orde van de dag. Afgelopen week vielen bij een aanslag op het Iraakse leger bij Bagdad zeker drie doden, gisteren probeerden IS-strijders uit Syrië te infiltreren in de Iraakse provincie Sinjar

Duizenden IS-leden zouden in Turkije ondergedoken zijn, vaak met hun yezidi-vrouwen en -kinderen. IS is teruggekeerd naar haar beproefde guerrilla-modus, waarmee ze al eerder uit de as herrees. Toen de Amerikanen hun militairen in 2011 uit Irak weghaalden, was IS' voorganger ISI onthoofd en gedecimeerd.

Als onderdeel van de strijd tegen het Assadregime hergroepeerde de organisatie zich in Syrië. Zich voedend op onvrede onder Iraakse soennieten, kon IS in 2014 Mosul en een derde van Irak in handen krijgen. De onderliggende politieke en economische grieven zijn bepaald niet verminderd: steden liggen in puin, sjiitische milities voeren er een schrikbewind met afpersingen en corruptie en Bagdad doet niets.

Veiligheidsdiensten denken dat IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi in Irak zit. Bij bombardementen verloor hij zijn top, maar voor zijn achterban blijft hij de kalief. Als dogma in de IS-ideologie blijft de lokroep van een kalifaat sterk.

Voortrekkersrol
De coalitie is er nog niet in geslaagd Baghdadi uit te schakelen. Die heeft geleerd van fouten van Al-Qaidaleider Bin Laden en duldt geen elektronische apparatuur in zijn bijzijn. De dood van zijn voorgangers bewijst bovendien dat ook de onthoofde beweging doorgaat. Beiden kwamen om bij Amerikaanse operaties, maar dat heeft de opmars van IS hooguit vertraagd.

Inmiddels heeft IS 'filialen' in onder meer Libië, Filipijnen, Bangladesh, Afghanistan en West-Afrika, waarvan de eerste vanwege de onstabiele situatie de meeste kans lijkt te maken op de voortrekkersrol (en ontheemde strijders). En veiligheidsdiensten in Europa houden er dan ook rekening mee dat IS daar weer actief kan worden.

40.000

Onder de circa 70.000 leden in de Syrische kampen zijn zo’n 40.000 kinderen, allemaal opgevoed volgens de waarden van IS.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden