PlusAchtergrond

Kaasoorlog: multinationals mogen geen camembert maken, maar doen het toch

Beeld Getty Images/iStockphoto

Franse boeren zetten de hakken in het zand: ze stemden tegen het plan dat multinationals ‘hun’ camembert mogen verkopen, wat al op grote schaal gebeurt. De kaasoorlog woedt voort.

Twee jaar geleden trok de wereld­beroemde Franse sterrenkok Anne-Sophie Pic ten strijde. ‘Onze camembert wordt vermoord!’ schreef ze met andere chefs in een open brief in de krant Libération. ‘De beroemdste kaas van Frankrijk dreigt een slappe hap te worden.’

En een jaar geleden deelde parlementslid ­Richard Ramos cadeautjes uit in de Franse Tweede Kamer: 577 camemberts – één kaasje voor ieder Kamerlid. Op de verpakking, het ronde doosje, had Ramos laten schrijven: ‘Laat multinationals ons niet vermoorden’. En: ‘Het gaat om de smaak, niet om geld verdienen’.

Pic en Ramos vreesden voor de toekomst van de echte camembert. Het kaasje wordt volgens de overlevering al sinds 1708 gemaakt door kleinschalige boeren in Normandië. Die moeten aan een hele waslijst criteria en kwaliteitseisen voldoen om het officiële camembertkeurmerk te krijgen: de AOP (Appellation d’Origine Protégée).

De boeren voelden al jaren de druk van de concurrentie. De branche zocht naar een oplossing. Sámen met de multinationals legden ze een plan op tafel: multinationals zouden het recht krijgen om óók ‘officiële’ Normandische ­camembert te maken, onder bepaalde voorwaarden, zonder zich aan al die regels te hoeven houden. Ze zouden gewoon gepasteuriseerde melk mogen gebruiken – wat vloeken in de kerk is voor de Normandische boeren. Zij werken met rauwe melk, onder bepaalde voorwaarden

Staakt-het-vuren

Logisch dat dit plan niet op steun kon rekenen van de achterban. Chef-kok Pic en politicus ­Ramos kwamen in verzet. En die strijd is nu, na twee jaar, gewonnen. De Normandische boeren en kaasmakers mochten stemmen, en hebben het plan uit 2018 verworpen. Zo’n 53 procent was tegen. Multinationals mogen géén echte ­camembert maken. “Dit is een overwinning voor de goede smaak en een overwinning op de almachtige melkgiganten,” zei Véronique ­Richez-Lerouge van de branchevereniging van Franse kaasboeren.

Daarmee is een mijlpaal bereikt in de al decennia durende strijd om de camembert. Op de Franse televisie wordt gesproken over ‘de kaasoorlog’. Dagblad Le Figaro schrijft over ‘de slag om de camembert’. Soms is er een staakt-het-vuren, soms een wapenstilstand, maar na verloop van tijd laait de strijd altijd weer op.

Speciale pollepels

In 1992 erkende de Europese Unie voor het eerst de kwaliteitseisen voor de Normandische kaas. Daarna werd het huidige AOP-keurmerk ingevoerd. Er zijn bijna vijfhonderd boeren in ­Normandië die volgens dat keurmerk werken. Dat betekent onder meer dat ze handmatig met speciale pollepels de kaas in ronde vormen ­gieten.

Maar grote melkbedrijven trekken zich er niks van aan. Zij maken kaas in fabrieken verspreid over de wereld en zetten op hun doosjes dat het camembert uit Normandië is. Er bestaat zelfs camembert die in Moskou wordt gemaakt.

‘Echte’ camembert

Camembert is rauwmelkse kaas, van koeien van een Normandisch ras, die minimaal zes maanden per jaar op Normandisch gras grazen. De kaas heeft de vorm van een ‘platte cilinder’. De bovenkant is recht. De hoek is recht. Diameter: 10,5-11,5 centimeter. Dikte: 3 centimeter. Gewicht: minimaal 250 gram.

Het is dus nog maar de vraag of deze ‘mijlpaal’ iets gaat veranderen. “Oneerlijke concurrentie!” roepen de Normandische boeren al jaren. Maar de Franse overheid deed niets. De Europese Unie deed niets. En de fabriekscamemberts werden – mede doordat ze goedkoper zijn – een internationaal succes. “Maar 6 procent van alle camemberts is nu een AOP-camembert. De rest, 94 procent dus, wordt allemaal in fabrieken gemaakt,” aldus de branchevereniging. “Wat die grote bedrijven doen, is misbruik maken van onze naamsbekendheid, zonder de kwaliteit te leveren die wij leveren,” zegt Céline Pacary van de vereniging van Normandische AOP-kaasboeren.

Nu het zogenaamde akkoord van 2018 van ­tafel is, laait de oude oorlog weer eens op. Wordt het een loopgravenoorlog of een openlijke veldslag? De kans bestaat dat de Normandische boeren hun grote concurrenten voor de rechter zullen dagen als ze onterecht ‘Camembert uit Normandië’ op hun doosjes zetten. Zo’n juridisch gevecht heeft men jarenlang proberen te voorkomen. Het kan een strijd van vele jaren worden.

Xi Jinping

Er staat dan ook veel op het spel, zeggen de ­betrokkenen. Het is veel méér dan een simpele economische kwestie. “Onze camembert is de beroemdste kaas ter wereld. Het is een nationaal embleem in Frankrijk,” zegt Céline Pacary. “Daarom is die authenticiteit zo belangrijk voor ons.”

De camembert hóórt bij Frankrijk, net zoals de Eiffeltoren. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden de Franse soldaten aan het front bevoorraad met camemberts. Toen vorig jaar de Chinese leider Xi Jinping op bezoek was in Parijs, liet president Macron het fijnste aan Franse culinaire kunsten op tafel zetten. Inclusief Franse ­kazen, geselecteerd door een van ’s lands grootste kenners, Christelle Lorho. Zij presenteerde uiteraard ook een Normandische camembert. Want, zei Lorho: “Die kaas hoort bij onze ­geschiedenis en bij onze cultuur.”

Canada wint

Op de World Championship Cheese Contest worden elke twee jaar de beste kazen ter wereld gekozen, ook in de categorie camembert. En helaas voor de Fransen: zij zijn niet de besten. Bij de laatste competitie, in 2018, eindigde de Canadese kaasmaker Agropur uit Quebec op de eerste plaats met zijn ‘camembert’. De keren daarvoor, in 2016 én in 2014, werd de camembert van de Duitse Claus Katzenberger als beste beoordeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden