PlusExclusief

Jong, welbespraakt en inwisselbaar: influencers zijn het nieuwe gezicht van China’s propaganda

Met influencers op YouTube en Twitter probeert China een ander beeld te schetsen van Xinjiang en Tibet, grensregio’s die bekendstaan om hun mensenrechtenschendingen.

Anne ter Rele
Influencers zijn het nieuwe gezicht van China’s propaganda. Beeld Story of Xinjiang by Guli
Influencers zijn het nieuwe gezicht van China’s propaganda.Beeld Story of Xinjiang by Guli

Ze zijn jong, welbespraakt en een uithangbord van het China dat de Chinese Communistische Partij het liefst naar buiten brengt: dat van een vredig China zonder mensenrechtenschendingen.

Steeds vaker verschijnen er video's met Chinese influencers op Twitter en YouTube, die een rustiek en smetvrij imago schetsen van omstreden grensregio's, die in het Westen vooral bekend zijn van heropvoedingskampen. Het noordwestelijke Xinjiang bijvoorbeeld, waar veel Oeigoeren wonen, of Tibet. Het is China’s nieuwste vorm van propaganda, ziet het Australian Strategic Policy Institute (ASPI), dat achttien influencers uit Chinese etnische minderheden bestudeerde, met ten minste tweeduizend volgers.

Zo is er het ‘Annie Guli’-kanaal, een samenvoegsel van de Oeigoerse Guli Abdushukur en haar klasgenoot Annie Zurge. Op het kanaal leiden ze 150.000 abonnees rond door Xinjiang, met eindeloze katoenvelden en kleurrijke fruitmarkten. Voor menig stedelijke Chinees, die is omringd door betonnen flats, biedt het een virtuele ontsnapping uit de stad. De nieuwsgierige westerling krijgt met enkele muisklikken een heel ander beeld van de provincie.

En een andere rijzende ster: Hurshidem Ablikim, een van de Uyghur Sisters van het kanaal ‘Story of Xinjiang by Guli’ die haar volgers belooft het platteland van Xinjiang te tonen, met haar zus Sabira Samat. In werkelijkheid zijn de twee geen zussen, maar beiden in dienst van het agentschap Grey Man Culture, verantwoordelijk voor propaganda uit Xinjiang.

Internetblokkades

De groeiende aanwezigheid van Chinese influencers op YouTube en Twitter is opmerkelijk, want die platforms zijn sinds 2009 officieel geblokkeerd in China. Velen weten de blokkade echter te omzeilen met een VPN. Maar Chinezen die naar hartenlust video’s over hun thuisland maken, zullen alsnog te maken krijgen met de strenge veiligheidsdiensten van de Communistische Partij.

“Voor Chinezen van etnische minderheden, zoals Oeigoeren, Tibetanen en Kazachen, is die controle nog strenger – een VPN-app op je telefoon hebben, kan al een reden zijn voor gevangenisstraf,” vertelt Daria Impiombato van het Australische onderzoeksinstituut.

Volgens het ASPI zijn deze video’s daarom geen creatieve uitspatting van twee Oeigoerse vriendinnen, maar minutieus samengestelde propagandavideo’s, geproduceerd door multi-channel networks (MCN’s), influencer-agentschappen gericht op YouTube. Met steun van de overheid verzamelen Chinese MCN's jonge, slimme Chinezen voor het maken van video’s.

Zo claimt Xiaowu Brothers, een bedrijf uit Hangzhou met 150 medewerkers, in 2018 een officiële MCN te zijn geworden, waarmee het op YouTube geld kan verdienen. Ook is Xiaowu Brothers sinds 2019 officieel partner van Facebook, waarover moederbedrijf Meta zelf een verslag publiceerde. Op het WeChataccount van het bedrijf is te zien dat er regelmatig bijeenkomsten met de Communistische Partij plaatsvinden.

Volgens Impiombato zijn de video’s ‘geen direct initiatief’ van de Communistische Partij. “Maar ze moeten wel aansluiten op de officiële propagandalijn. De vorm van de video's is zachter en persoonlijker dan traditionele partijcommunicatie.”

De ene video is controversiëler dan de andere. Opvallend is de Annie Guli-video die Oeigoerse vrouwen aanmoedigt een huwelijk met een Chinees van de Han-meerderheid te overwegen. Wie als vrouw trouwt buiten haar etnische achtergrond, neemt volgens Chinese standaarden de etniciteit van haar man over. “Zo kunnen minderheden – in ieder geval op papier – langzaam uit China verdwijnen.”

Impiombato vermoedt dat influencers als Guli daadwerkelijk van de etnische minderheid zijn, waartoe ze claimen te behoren. “Maar als deel van de zeer geprivilegieerde bovenklasse – ze komen uit families die vermoedelijk niet lijden. Vaak hebben ze in China gestudeerd en zijn ze opgegroeid met Xi’s gedachtegoed.”

Een van de weinige mannelijke videomakers is ‘Alex from Xinjiang’. Op zijn YouTube-kanaal (28.000 volgers) verspreidt hij video’s met de titel ‘Do Tibetans want Independence from China?’. Daarin portretteert hij een volgens hem toevallige ontmoeting tussen een reiziger en een oude Tibetaan. “Er wordt dagelijks voor ons gezorgd,” zegt de Tibetaan. “Water, elektriciteit, de overheid regelt het allemaal. Alles wat we nodig hebben!”

Geld verdienen

Regulering van de video's is er wel, maar zeer beperkt. “Twitter verwijdert soms accounts – tenminste, in het pre-Musk-tijdperk,” lacht Impiombato, “en heeft bij kanalen gelinkt aan de Chinese overheid een label toegevoegd.” Maar op YouTube ontbreken die labels, en verdienen de Chinese MCN’s geld aan de video’s, vanwege de samenwerking met YouTube. “Al betaalt YouTube de influencers niet direct, het laat de agentschappen wel geld verdienen.”

De Australische website 9News meldt dat YouTube naar eigen zeggen recentelijk 10.000 kanalen in drie maanden heeft verwijderd om de propaganda tegen te gaan. YouTube heeft verder geen toelichting gegeven.

Volgens Impiombato zijn de video’s deels gericht op de Chinese diaspora in het buitenland, met name bij de video’s in het Mandarijn. Maar ook buitenlanders met een bovengemiddelde interesse in China zijn de doelgroep: met name bij Engelstalige video’s, of video's met ondertiteling, die worden verspreid door Chinese diplomaten in westerse landen. Al gaat het volgens Impiombato niet eens om het verkrijgen van veel views: “De informatievoorziening over Chinese minderheden volproppen, is een doel op zich.”

De influencers lijken overigens inwisselbaar: zowel het goedbekeken Annie Guli-kanaal, als het kanaal van Sabira Samat is inmiddels van YouTube verdwenen, zonder aankondiging of reden. Maar hun accounts zijn niet weg. Zo is Samats account omgezet naar ‘Tibet Tinzhu’, een videoloos kanaal van een jonge Tibetaanse vrouw. Annie Guli is verdwenen – dat account wordt nu beheerd door ‘XinMei’ uit Yunnan, een andere grensprovincie. Xinmei nam de 150.000 volgers van haar voorganger over.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden