PlusAchtergrond

Johnson weet: achterban smult van EU-confrontatie

De Britse premier Boris Johnson wil delen uit het eerder gesloten uittredingsakkoord met de EU wissen. Zelfs leden uit zijn eigen partij hebben moeite met deze schending van een internationaal verdrag.

Boris Johnson tijdens een virtuele persconferentie vanuit Downing Street in Londen op 9 september.  Beeld AFP
Boris Johnson tijdens een virtuele persconferentie vanuit Downing Street in Londen op 9 september.Beeld AFP

Kwade tongen in Westminster beweerden dat het geen toeval was. Ineens kwam premier Johnson woensdag met een grote coronapersconferentie waarin hij allemaal nieuwe maatregelen aankondigde. Groot nieuws, groter zelfs dan alle rumoer rond zijn poging het brexitakkoord te overrulen.

De presentatie van zijn omstreden wetsvoorstel verdween van de voorpagina’s. Desalniettemin staat het nu zwart op wit. De regering wil via deze binnenlandse wet delen uit het eerder gesloten uittredingsakkoord met de EU niet langer nakomen, wat neerkomt op het schenden van een internationaal verdrag. Ongekend in de Britse traditie van ‘law and order’.

Noord-Ierland

In het wetsvoorstel staat dat de Britten af willen van EU-invloed in Noord-Ierland als geen akkoord wordt gesloten over de toekomstige handelsrelatie met de EU: het no-dealscenario. In dat geval vallen beide partijen terug op het vorig jaar gesloten uittredingsakkoord.

Daarin is afgesproken dat alle goederen die vanuit het Britse eiland de Ierse zee oversteken richting Noord-Ierland gecontroleerd moeten worden. Ook moet Noord-Ierland zich houden aan de EU-regels voor het gelimiteerd verstrekken van staatssteun. Kortom, Noord-Ierland blijft in dat geval behoorlijk binnen de EU-invloedssfeer, bedoeld om de gevoelige grens tussen Noord-Ierland en Ierland onder alle omstandigheden open te houden. Alles wat in het uittredingsakkoord is afgesproken, is begin dit jaar door het Lagerhuis goedgekeurd en door de premier zelf ondertekend.

‘Land beschermen’

Gisteren was zijn toon echter totaal anders: “Ik moet de integriteit van het hele Verenigd Koninkrijk waarborgen. Om dat te doen hebben we een vangnet nodig om ons land te beschermen tegen irrationele interpretaties van dit akkoord,” zei hij in het parlement. Johnsons woordvoerder voegde daaraan toe dat het akkoord eind vorig jaar onder grote haast is gesloten. “Het waren de ingewikkeldste politieke omstandigheden denkbaar,” zei hij, met als excuus dat de Britse regering sommige passages onvoldoende tot zich had laten doordringen. Terwijl er eind vorig jaar al kritiek was, juist ook op het Noord-Ierse hoofdstuk. Johnson verdedigde het toen echter als een ‘geweldig akkoord. Ovenklaar en rijp om geïmplementeerd te worden’.

Ondertussen groeit het aantal partijgenoten dat moeite heeft met het schenden van internationale afspraken. Naast Johnsons voorganger Theresa May sprak ook oud-premier John Major zijn afschuw uit over de Britse opstelling. Ook het aantal Conservatieve parlementariërs dat de wet niet steunt groeit.

De regering trekt zich daar echter niets van aan. Johnson weet dat zijn brexitachterban smult van een premier die zo de confrontatie aangaat met de EU. Ook kreeg hij steun van de grote tabloids. The Sun beschuldigde de EU van het via de achterdeur toe-eigenen van meer macht in Noord-Ierland dan afgesproken. Iets wat niet waar is: ook dat kwam neer op de al gemaakte afspraken.

Tot concessies dwingen

Daarnaast weet Johnson maar al te goed dat deze stap als een handgranaat op de onderhandelingstafel met de EU zou ontploffen. Het is een dreigement waarmee hij hoopt Brussel te dwingen met concessies te komen. Want als er uiteindelijk geen deal komt, zullen de Britten het eerdere akkoord niet ten volle respecteren. Daarnaast stelt Downing Street de EU voor de keuze: praten we door of maken jullie een einde aan de onderhandelingen? In dat laatste geval zou Johnson de EU de schuld kunnen geven van de mislukking.

Door deze onverwachte manoeuvre is van onderling vertrouwen amper meer sprake, wat het lastiger maakt om een akkoord te bereiken. “Het komt op mij over alsof de premier alleen bezig is om de komende paar dagen door te komen. Verder dan dat lijkt hij niet te denken,” zei oud-Conservatief Dominic Grieve, die vorig jaar uit de partij werd gezet.

Johnson kreeg bij het vragenuurtje de vraag of iedereen wel zijn nieuwe coronamaatregelen moet opvolgen als zijn regering zich niet eens aan de wet houdt. “Iedereen moet zich aan de wet houden,” was zijn veelzeggende antwoord. Iedereen, behalve de regering-Johnson.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden