PlusAnalyse

Joe Biden krijgt als opvolger van Donald Trump een in tweeën gespleten land

Met Joe Biden komt in de VS een vertrouwd gezicht aan de macht. Kan hij de Verenigde Staten bij elkaar houden, na een uitputtend verkiezingsjaar?

Joe Biden: de man die in de VS voor verbinding moet gaan zorgen.Beeld AFP

Joe Biden is voor de VS als een paar oude pantoffels, vertrouwd en comfortabel. Met hem, beloofde hij in de campagne, hoef je niet langer wakker te worden met zorgen over de schreeuwerige tweets van je president. Maar hoe graag sommige Amerikanen het ook zouden willen, de periode van vóór provocatiepresident Trump komt niet terug. Donald Trump verdwijnt niet van het politieke toneel, bijvoorbeeld – zijn explosieve Twitteraccount met 87 miljoen volgers blijft actief.

Iedereen een mondkapje

Het coronavirus zal evenmin zomaar verdwijnen. Met Biden aan het roer zullen wetenschappers van het Amerikaanse equivalent van het RIVM meer invloed krijgen, en zal de VS zich vermoedelijk weer aansluiten bij de Wereldgezondheidsorganisatie. Trump stapte daar midden in de pandemie nog plompverloren uit. Biden wil onder meer inspanningen zien om alle Amerikanen aan het mondkapje te krijgen.

De diepe verdeeldheid in Washington blijft ook. Democraten op de verre linkerflank hopen al hardop dat ze onder Biden ingrijpende veranderingen kunnen doorvoeren die veel weerstand zouden oproepen. Het Hooggerechtshof aanvullen met meer rechters bijvoorbeeld, om de conservatieve meerderheid in het hof onschadelijk te maken. Of fracking verbieden – dat zal staten met veel inkomsten uit fossiele brandstoffen doen steigeren.

Biden heeft kiezers gemotiveerd om Trump vervroegd weg te stemmen, nu moet Biden de handen ook op elkaar krijgen voor zijn eigen plannen. Hij wil onder meer het zorgstelsel zodanig hervormen dat het zijn naam mag dragen: Bidencare, hoopt hij ervan te maken.

Trump vervolgd?

Het zal niet makkelijk worden een in tweeën gespleten land te besturen. Biden weet dat: Republikeinen blokkeerden veel plannen van de regering Obama toen hij vicepresident was. Of hij zijn klimaatplannen waar kan maken, en immigranten zonder verblijfspapieren kan legaliseren, zoals beloofd, hangt af van de verhoudingen in het Congres.

Het is niet uitgesloten dat Donald Trump vervolgd wordt, voor het schenden van kieswetten met zwijggeldbetalingen aan een minnares in de campagne, voor fraude in zijn bedrijf, of voor het hinderen van justitie toen zijn banden met Rusland onderzocht werden tijdens zijn presidentschap. Vicepresident Kamala Harris, voormalig officier van justitie, zei vorig jaar eens dat ze een aanklacht vanwege obstructie van de rechtsgang zou steunen. Dat zou grote woede los kunnen maken onder de miljoenen Amerikanen die in Trump geloven.

Goede luisteraar

Als iemand de VS bijeen kan brengen in tijden van crisis, is het Joe Biden, denkt oud-senator Bill Bradley, die jarenlang met Biden in de Senaat zat. “Hij is een heel goede luisteraar, hij vindt overeenkomsten,” denkt Bradley. “Hij is zich er echt van bewust dat dit land moet helen, en is iemand die altijd handreikingen naar de andere kant heeft gedaan. Voor Obama was hij vaak degene die een deal maakte met Republikeinen in de Senaat.”

Biden overweegt nu om ook Republikeinen te benoemen in zijn regering. De meest progressieve vleugel van zijn eigen partij is het daar dan weer helemaal niet mee eens – daar zien ze liever progressieve senatoren en ex-presidentskandidaten Bernie Sanders en Elizabeth Warren in het kabinet. Bidens presidentschap wordt een evenwichtsoefening, als hij zowel afvallige Republikeinen als deze ‘democratisch socialisten’ tevreden wil houden.

Hij zal alsnog een tweede financieel steunpakket door het Congres moeten krijgen – het land zit erom te springen, maar tot op heden werden Trumps Witte Huis en de Democraten in het Congres het er niet over eens. Wall Street begon de afgelopen weken al uit te kijken naar winst voor Biden. Met de Democraten aan de macht wordt de kans dat veel geld in de economie gepompt wordt groter, is de teneur daar.

Verrassend uit de hoek komen

Bidens empathie wordt geroemd door mensen die hem kennen. Hij verloor zijn eerste vrouw, zijn babydochter en zijn volwassen zoon, en heeft vaak een paar troostende woorden over voor Amerikanen die ook rouwen om familieleden. Dat past perfect bij het Amerika van vandaag, dat bijna 230.000 doden telt na infecties met het coronavirus, denkt Jeff Nussbaum, voormalig speechschrijver van Biden. “Op dit moment in onze geschiedenis is dat precies wat mensen nodig hebben, wat ze willen van een president: begrip en compassie.”

Soms verrassend

Wereldleiders die met Joe Biden om de tafel gaan, kunnen erop rekenen dat de nieuwe Amerikaanse president soms verrassend uit de hoek komt. Bill Bradley vertelt een anekdote uit 1979, toen hij met Joe Biden de Sovjet-Unie bezocht. In gesprek met Aleksej Kosygin, de toenmalig premier, flapte Biden er plots uit: “Don’t shit a shitter, Aleksej!” Het betekent zoiets als ‘verkoop geen onzin aan iemand die dat zelf goed kan’, in woorden die op de Amerikaanse tv weggepiept zouden worden omdat ze te vulgair worden gevonden. “Biden is soms onstuitbaar, dat helpt om compromissen te smeden,” zegt Bradley.

Biden zal meer oog en oor hebben voor de internationale organisaties waar Trump tabak van had. Hij heeft er als senator en vicepresident al jarenlang mee te maken gehad. Op dag één van zijn presidentschap hoort de VS bijvoorbeeld weer bij het Parijse klimaatakkoord, heeft Biden beloofd. “Hij komt net op tijd om de relaties met Europa en de Navo te redden,” denkt Bradley. “Dit is iemand die de wereld begrijpt, wereldleiders respecteert en door hen gerespecteerd wordt, en veel geeft om Amerika’s rol in de wereld,” beschrijft speechschrijver Nussbaum.

Geen vrienden met Peking

Maar dat betekent niet dat hij alle buitenlandpolitiek van de VS radicaal bijstuurt. De relaties met China zijn in de afgelopen jaren onder grote druk komen te staan, en Biden lijkt niet van plan nu vriendschap met Peking te sluiten. Hij noemde de Chinese president Xi Jinping in de campagne meermaals een ‘gangster’. Senator Bradley denkt dat Biden met hulp van bondgenoten in Europa wel meer naar openingen voor samenwerking op specifieke vlakken zal zoeken, bijvoorbeeld als het gaat om klimaatverandering of de pandemie. “Ik denk dat hij ervoor open zal staan om dingen samen te doen met de Chinezen als de wereld er beter van wordt.”

Biden is 78 als hij officieel aantreedt, op 20 januari. Daarmee is hij de oudste Amerikaanse president ooit. Hij heeft gezegd dat hij vooral een tussenpaus is, een ‘transitiekandidaat’ voordat een volgende generatie het overneemt. Of dat betekent dat hij maar één termijn wil aanblijven, daar is hij nooit duidelijk over geweest.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden