PlusAchtergrond

Israël maakt ruk naar rechts, Palestijnse premier bezorgd om ‘groeiend extremisme en racisme’

Israël krijgt zo goed als zeker een ultrarechtse regering onder leiding van Benjamin ‘Bibi’ Netanyahu. Zijn partij Likoed heeft de parlementsverkiezingen met overmacht gewonnen en kan een coalitie vormen met extreemrechtse en religieuze partijen. ‘De rechtsstaat staat onder druk.’

Sanne Schelfaut
Benjamin Netanyahu wordt waarschijnlijk weer premier van Israël.  Beeld REUTERS
Benjamin Netanyahu wordt waarschijnlijk weer premier van Israël.Beeld REUTERS

De 73-jarige Netanyahu keert na een jaar oppositie voeren terug als premier van Israël. Zijn conservatieve Likoed blijft veruit de grootste partij van het land en dus kan de man die terechtstaat in drie corruptieprocessen een coalitie smeden met ultrarechtse partijen als Joodse Kracht en de Religieus Zionistische Partij. Ook de ultraorthodoxe partijen Shas en UTJ willen met Netanyahu een regering vormen.

Wie naar de uitslag van de vijfde parlementsverkiezingen in vier jaar tijd kijkt, ziet een flinke winst voor rechtse en religieuze partijen. De linkse beweging en met name de Arabische partijen hebben het slecht gedaan. “Dat heeft vooral met verdeeldheid binnen die partijen te maken, waardoor ze niet als één verenigde lijst de verkiezingen zijn ingegaan, zegt Ronny Naftaniel, oud-directeur van Centrum Informatie en Documentatie Israël (Cidi). “Op rechts was het een ander verhaal: daar bundelden Joodse Kracht en de Religieus Zionistische Partij juist de krachten. Het levert ze 14 zetels op, daarmee zijn ze in één klap de derde partij van het land. Het zijn partijen die de veiligheid van de Israëli’s als topprioriteit hebben, dat scoort.

Trias politica

Het verkiezingsresultaat toont volgens de Palestijnse premier Mohammad Shtayyeh het ‘opkomende extremisme’ in de Joodse staat. De winst van Netanyahu’s blok, dat hij omschrijft als ‘extreemreligieusrechts’, wijt hij aan het ‘groeiende extremisme en racisme in de Israëlische samenleving’. “Het bewijst dat wij geen vredespartner hebben.”

Naftaniel begrijpt de zorgen van de Palestijnen. “Kijk alleen al naar Itamar Ben-Gvir, partijleider van Joodse Kracht. Als het aan deze man ligt staan besluiten die de Knesset (het Israëlische parlement) neemt boven uitspraken van de rechterlijke macht. Dat zou het einde betekenen van de gescheiden machten, de trias politica. Daarmee zou de partij vonnissen van rechters naast zich neer kunnen leggen, denk bijvoorbeeld aan de corruptiezaken waarin Netanyahu is verwikkeld. Juist Ben-Gvir, een extremist, is ongekend populair in Israël, dat maakt het zo gevaarlijk. Er gaan stemmen op hem te benoemen tot minister van Politie. Ik moet er niet aan denken. Dan komt de rechtsstaat onder druk te staan.”

Geen vredesplan

Naftaniel denkt dat Netanyahu het niet zo ver laat komen. “De Amerikanen, zeker de regering-Biden, moeten niets hebben van de extreme toon van Ben-Gvir. Voor Netanyahu is de band met de VS zeer belangrijk, die wil hij niet op het spel zetten. Ik ben dan ook benieuwd of hij Ben-Gvir een ministerspost geeft of dat hij voor gedoogsteun van deze ultrarechtse partij gaat.’’

De nieuwe regering zal weinig werk maken van een vredesplan tussen Israël en de Palestijnen. “Niet dat er de laatste jaren zoveel is gebeurd, maar met een ruk naar rechts hoeven we nog minder te verwachten. Verder zal het akkoord dat Israël en Libanon onlangs hebben bereikt over de zeegrens onder druk komen te staan.

Aardgasvelden

De twee landen, die al sinds de oprichting van de staat Israël in 1948 met elkaar in oorlog zijn, werden het een paar weken geleden eens over de grens. Bij het bereiken van het akkoord spelen ook economische belangen een rol: voor de kust van de beide landen liggen aardgasvelden, die Israël en Libanon willen gaan exploiteren. Het is niet bekend hoeveel gas er inzit. Naftaniel: “De huidige premier Yair Lapid wil dat de exploitatie zo soepel mogelijk gaat, terwijl Netanyahu van mening is dat Libanon door de nieuwe zeegrens te veel profiteert van de gasbronnen.”

De huidige regeringscoalitie bestaat uit zowel linkse als rechtse partijen, die vooral zijn verenigd in hun afkeer van Netanyahu. Die coalitie verloor eerder dit jaar haar nipte meerderheid in het parlement en slaagde er niet in die terug te krijgen. Yesh Atid van premier Yair Lapid is wel de tweede partij.

Bibi Netanyahu was in de jaren 90 al premier en opnieuw tussen 2009 en vorig jaar. Het leverde hem de titel op van langstzittende premier in de geschiedenis van Israël.

Itamar Ben-Gvir van de ultrarechtse partij Joodse Kracht. Beeld AFP
Itamar Ben-Gvir van de ultrarechtse partij Joodse Kracht.Beeld AFP

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden