VS-militairen in Helmand in 2017. Er zijn nu nog 14.000 Amerikanen in Afghanistan.

Plus Achtergrond

Is Trump bereid Kabul over te leveren aan de Taliban?

VS-militairen in Helmand in 2017. Er zijn nu nog 14.000 Amerikanen in Afghanistan. Beeld Getty Images

De Amerikanen proberen via vredesoverleg terugtrekking uit Afghanistan te regelen. Ze opperen zelfs met de radicaal-islamitische Taliban op te trekken tegen IS. De regering in Kabul voelt zich verraden.

Gaat het de Amerikanen dan toch lukken? Slagen ze erin een vredesdeal te sluiten met de Taliban? Amerikaanse diplomaten voeren deze week in de Qatarese hoofdstad Doha, waar de Taliban een officieuze ambassade hebben, hun zevende overlegronde met de radicaal-islamistische strijders. Een akkoord doemt op. De VS wil zich terugtrekken uit Afghanistan in ruil voor de toezegging van de Taliban dat vanaf Afghaans grondgebied geen buitenlandse aanslagen meer worden beraamd.

“Ik hoop dat de aankondiging van een tijdschema voor de terugtrekking van buitenlandse troepen het proces momentum geeft,” zei Taliban-woordvoerder Suhail Shaheen al in de aanloop naar de gesprekken tegen radiozender Voice of America. “Dat zou de weg vrijmaken voor de Afghanen om te praten over een toekomstig islamitisch systeem en een regering.”

De onderhandelingen zijn begonnen op initiatief van president Trump. De Amerikaanse interventie in Afghanistan, die zich inmiddels achttien jaar voortsleept, heeft de VS al zo’n 1000 miljard dollar en 2400 levens gekost. Trump wil voor de presidentsverkiezingen eind volgend jaar op zijn minst een serieus begin maken met terugtrekking van de resterende 14.000 militairen. Hij noemde hun aanwezigheid in Afghanistan onlangs ‘belachelijk’.

Denken aan Vietnam

Als een vredesdeal wordt bereikt, stevenen de Amerikanen naar verwachting af op een vertrek dat doet denken aan de wijze waarop zij in de jaren zeventig de aftocht bliezen uit Vietnam. Net als destijds in Vietnam hebben regeringstroepen in Afghanistan, ondanks alle Amerikaanse steun, eigenlijk alleen nog de steden in handen. Het platteland wordt beheerst door de Taliban. Net als toen voeren de Amerikanen hun gesprekken rechtstreeks met hun tegenstanders, waardoor de Afghaanse regering zich verraden voelt. Ook hebben de Amerikanen de luchtaanvallen opgevoerd, om hun onderhandelingspositie te versterken.

De Amerikaanse minister Henry Kissinger sprak in de tijd van Vietnam van een ‘eervolle vrede’, maar Saigon viel kort nadat de laatste Amerikaanse helikopters waren vertrokken. Nu maakt het bewind van president Ashraf Ghani weinig kans te overleven als de Amerikanen vertrekken. ‘Trump lijdt niet aan morele teergevoeligheid,’ schreef een commentator van de Financial Times onlangs. ‘Hij is bereid Kabul over te leveren aan de Taliban.’

Er zit voor Washington nog wel een lelijke adder onder het gras: Islamitische Staat (IS) is de laatste jaren in opmars in Afghanistan. De terreurbeweging pleegt geregeld aanslagen in Kabul en enkele duizenden IS-strijders beheersen stukken grondgebied in de ruige bergstreek langs de oostgrens met Pakistan.

Elitetroepen

Washington zou daarom graag een klein contingent Amerikaanse elitetroepen in Afghanistan houden voor het gevecht tegen IS. Die militairen zouden met de Taliban moeten gaan samenwerken tegen de terreurgroep. “De Taliban kennen de bergen, zij kennen het terrein,” aldus een Amerikaanse inlichtingenfunctionaris in Kabul onlangs tegen persbureau AP. “Het is hun gebied.”

Maar de Taliban wijzen dat idee af. Zij stellen dat de Amerikaanse aanwezigheid de opkomst van IS juist aanwakkert. De Taliban zijn in Afghanistan nog altijd stukken groter dan IS en hebben veel meer gevechtservaring. Zij verzekeren dat ze de strijd tegen IS na een Amerikaans vertrek prima zelf af kunnen.

Voor de Taliban-onderhandelaars zou het kunnen lonen om op dit punt de poot stijf te houden. Voor Trump tikt de klok immers richting de verkiezingen van volgend jaar en het is de vraag of hij een deal hierop stuk zal laten lopen. Hij beseft ongetwijfeld dat veel Amerikaanse kiezers, net als hij, hun buik vol hebben van de uitzichtloze interventie in Afghanistan.

Wie praat met wie?

De tegenspelers in het vredesoverleg zijn, opmerkelijk genoeg, ­allebei van Afghaanse afkomst.

De Amerikaanse delegatie wordt geleid door diplomaat Zalmay Khalilzad, die in 1951 werd geboren in Mazar-i-Sharif. Hij was in de jaren tachtig betrokken bij de Amerikaanse steun aan de moejahedien, die tegen de Sovjetbezetters vochten. Hij behoort, net als veel Taliban, tot de Pasjtoen, de grootste etnische groep. Hij spreekt Pasjto en Dari.

Aan de zijde van de Taliban speelt Mullah Abdul Ghani Baradar een sleutelrol. Hij komt uit Uruzgan, waar Nederlandse troepen gelegerd waren. Baradar vocht in de jaren tachtig tegen de Sovjets en is een van de oprichters van de ­Taliban. Pakistan liet hem vorig jaar vrij op verzoek van de Amerikanen, die in hem een gezaghebbende gesprekspartner zagen. De Taliban benoemden Baradar tot hoofd van hun ‘ambassade’ in Qatar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden