PlusAnalyse

Is Soedan terug bij af na de machtsgreep door het leger?

Twee jaar nadat dictator Omar al-Bashir werd afgezet en Soedan richting een vrijere samenleving leek te bewegen, hebben militairen opnieuw de macht gegrepen. Achteraf gezien hing de coup al in de lucht.

Na het nieuws van de coup probeerde de Soedanese bevolking wegen te blokkeren, zoals hier in Khartoem.  Beeld REUTERS
Na het nieuws van de coup probeerde de Soedanese bevolking wegen te blokkeren, zoals hier in Khartoem.Beeld REUTERS

Het begon maandagochtend met een bericht van het Soedanese ministerie van Informatie: gewapende mannen waren het huis van premier ­Abdalla Hamdok in Khartoem binnengevallen. Ook vier ministers en een woordvoerder waren gearresteerd. Legerleider Abdel Fattah al-­Burhan riep de noodtoestand uit, de overgangsregering werd ontbonden, het internet plat­gelegd en het vliegveld bij Khartoem bezet.

Kortom, er was een coup gaande. Hamdok, een technocraat, diende zijn steun uit te spreken voor de machtsovername, maar weigerde dat. Hij wordt nog altijd vastgehouden op een onbekende locatie.

Niet terug naar het verleden

Al snel volgde een reactie vanuit de bevolking. Vakbonden riepen bewoners van Khartoem en het aan de andere oever van de Nijl gelegen Omdoerman op de straat op te gaan. En dat deden ze. Duizenden Soedanezen protesteerden gisteren en vandaag tegen de machtsovername. Verspreid door de grote steden werden blokkades opgeworpen door woedende betogers, die de vrijlating van Hamdok eisten. Het leger antwoordde met lood: zeker zeven mensen zijn omgekomen toen militairen het vuur openden.

“Terugkeren naar het verleden is geen optie,” scandeerden de demonstranten. Het verleden, dat is het Soedan van vóór april 2019. Het ­Soedan waar dictator Omar al-Bashir dertig jaar met harde hand regeerde. Het Soedan dat internationaal gold als een paria, als sponsor van ­terrorisme. Het Soedan ook van de genocide in Darfoer, waarbij volgens de VN zeker 300.000 mensen omkwamen.

Tegen dat Soedan gingen twee jaar geleden honderdduizenden mensen de straat op. Met succes: dictator Bashir werd afgezet en er kwam een overgangsregering bestaande uit burgers en militairen. Vrije verkiezingen, gepland voor 2023, golden als een stip op de horizon. Internationaal werd Soedan langzaam maar zeker meer geaccepteerd. De VS verwijderde het land van de lijst met terrorismesponsoren.

Oorlogsmisdaden

Maar harmonieus en eensgezind was de democratiseringsbeweging allerminst. Premier Hamdok waarschuwde eerder dit jaar al dat ‘onopgeloste geschillen’ zouden kunnen leiden tot onrust en zelfs burgeroorlog.

Vooral binnen de legerleiding leefde de vrees voor een toekomst waarin militairen niet langer de touwtjes in handen zouden hebben. Afgelopen zomer werd bekend dat de burgerregering bereid was oud-dictator Bashir over te dragen aan het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat hem onder meer verantwoordelijk houdt voor oorlogsmisdaden en genocide. Mocht Bashir daadwerkelijk in het beklaagdenbankje belanden, dan zou zijn getuigenis een gevaar zijn geweest voor de legertop.

Achteraf gezien diende de coup zich al enigszins aan. Zo werd vorige maand al een staatsgreep van Bashiraanhangers voorkomen. Kort daarop volgden demonstraties. Volgens de burgerbeweging hield het leger prijzen van de eerste levensbehoeften kunstmatig hoog om de bevolking ontevreden te maken.

Drie uur na vertrek

De Amerikaanse gezant voor de regio, Jeffrey Feltman, sprak afgelopen weekend nog met Hamdok over het democratiseringsproces in Soedan. Amper drie uur nadat hij op het vliegtuig was gestapt, was de premier opgepakt en had het leger de macht gegrepen. De verkiezingen van 2023 zullen volgens legerleider Burhan gewoon doorgaan, maar slechts een enkeling gelooft hem.

Westerse landen hebben de coup veroordeeld – de VS hebben steun ter waarde van 700 miljoen dollar stopgezet – maar of de coup zal slagen, wordt vooral beslist in Soedan. Wordt het land opnieuw bestuurd door militairen of wint de bevolking, net als twee jaar geleden?

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden