PlusAnalyse

Is de oorlog al begonnen? Rond Oekraïne stapelen de incidenten zich op

Inwoners van Donetsk worden geëvacueerd naar Rusland.  Beeld AP
Inwoners van Donetsk worden geëvacueerd naar Rusland.Beeld AP

Terwijl de Britse premier Johnson waarschuwt voor de grootste Europese oorlog sinds 1945, neemt het aantal incidenten aan de Oekraïense grens toe. In de huidige gespannen situatie kan elk daarvan de opmaat zijn tot oorlog.

Sam de Graaff

“Dit kan de wereld verwachten.” Antony Blinken schetste afgelopen donderdag bij de VN-Veiligheidsraad in detail hoe een Russische invasie in Oekraïne eruit zou zien. Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken begint het met een ‘valsevlagoperatie’ – een door de Moskou zelf opgezet incident waarop de Russen wel moeten reageren. “Een gewelddadige gebeurtenis waarvan Rusland de schuld kan leggen bij Oekraïne, of een andere buitensporige beschuldiging.” Genocide op etnische Russen, bijvoorbeeld.

Dan, zei Blinken, volgt stap twee: Russische hoogwaardigheidsbekleders slaan massaal en (zogenaamd) in paniek aan het vergaderen, om te bepalen hoe te reageren op de ‘Oekraïense’ gewelddadigheden. Na de conclusie dat Rusland niet anders kan dan (etnische) Russen in Oost-Oekraïne beschermen, zou de invasie beginnen. Eerst met cyberaanvallen, dan met raketten, tanks en soldaten.

Het doel, volgens Blinken: de Oekraïense hoofdstad Kiev, en haar 2,8 miljoen inwoners. De Britse premier Johnson waarschuwde afgelopen weekend dat Rusland ‘de grootste Europese oorlog sinds 1945’ voorbereidt.

Zenuwslopend weekend

Van een invasie is geen sprake. Nog niet, in elk geval – en het is uiteraard nog de vraag of het er daadwerkelijk van komt. Maar wereldwijd wordt de situatie gespannen gevolgd, met Blinkens scenario in het achterhoofd.

Vrijdag ontplofte de jeep van een separatistenleider. Internationale media ontdekten dat het nummerbord van de auto waar hij normaal in rijdt – een duurder, moderner exemplaar dan de ontplofte oude Sovjetjeep – was bevestigd op de oudere wagen.

Was het een vooropgezet plan? Zou dit de aangekondigde nepaanval zijn?

Het werd een zenuwslopend weekend, waarin die gedachte nog vaker de kop opstak. Bij granaatinslagen in de Russische grensregio Rostov bijvoorbeeld. Bij een reeks andere explosies, onder meer bij een gasleiding in de door rebellen bestuurde volksrepubliek Loehansk. Bij de ‘onthulling’ van de separatisten in Donetsk, die andere volksrepubliek, dat de Oekraïeners de regio zouden willen zuiveren van etnische Russen – de ‘genocide’ waar Blinken het over had.

In beide republieken zijn inwoners uit voorzorg geëvacueerd naar Rusland. Honderdduizenden mensen hebben Russische paspoorten ontvangen. Het aantal gemelde explosies in de grensregio is de afgelopen dagen sterk gestegen.

Schild tegen Russen

Aan Oekraïense zijde wordt gemaand tot kalmte, zoals ze dat al weken doen. President Volodimir Zelenski reisde zaterdag ‘gewoon’ af naar de veiligheidsconferentie van München, ondanks Amerikaanse waarschuwingen dat het mogelijk niet verstandig zou zijn als hij het land zou verlaten. Zelenski haalde uit naar het Westen en eiste meer sancties. “Waar wachten jullie op?” Zijn land dient al acht jaar als schild tussen Europa ‘en een van de sterkste legers ter wereld’, zei hij.

Kiev kijkt sowieso met gemengde gevoelens naar de waarschuwingen vanuit Washington. Het afgelopen weken veelbesproken Amerikaanse beleid om inlichtingen vrij te geven en daarmee de Russen dwars te zitten, heeft de onrust in Oekraïne verder vergroot. Buitenlanders blijven weg, met alle economische gevolgen van dien. En op interne strubbelingen zit Zelenski al helemaal niet te wachten.

Want ook dat kan goed een Russische strategie zijn: Oekraïne instabiel houden door langdurig grote druk uit te oefenen, zonder dat het komt tot een grootschalige invasie. In die zin is de oorlog volgens sommige Oekraïense analytici allang begonnen.

Militairen in Belarus

Het Kremlin beschuldigt Oekraïne ondertussen van provoceren. In een telefoongesprek met zijn Franse ambtgenoot Macron gaf de Russische president Poetin zondag aan bereid te zijn tot diplomatiek overleg. Tegelijkertijd gaf hij Oekraïne en de Navo de schuld van de crisis.

Eerder op de dag maakte Poetin zelfs bekend dat de circa 30.000 Russische troepen in Belarus langer zullen blijven. Ze zijn daar voor oefeningen die eigenlijk tot en met dit weekend zouden duren, maar gezien de oplopende spanningen aan de Oekraïense grens blijven ze wat langer hangen. Voor onbepaalde tijd zelfs.

Volgens Kiev is het de wereld op z’n kop. Zij stellen: denken jullie nou echt dat wij, met naar schatting meer dan 150.000 Russen aan onze grens, het vuurtje nú gaan zitten opstoken?

Een even rationeel als geloofwaardig argument. Al is het de vraag of dat wat uitmaakt.

Lees ook de column van Derk Sauer: ‘Poetin lijkt op de conducteur van een trein die op een grote muur af dendert. En de rem niet meer kan vinden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden