PlusAchtergrond

Is Australische wijn nog te drinken na bosbranden? ‘Het is alsof je een asbak uitlikt’

Bosbranden hebben in Australië hele dorpen in de as gelegd. Maar hoe groot de schade is voor de wijnindustrie moet nog blijken. Zelfs als druiven er goed uitzien, kan de smaak zijn bedorven door de rook van de branden.

Iain Riggs heeft de taak vast te stellen welke druiven nog te redden zijn. Beeld Hollandse Hoogte / The New York Times Syndication

Het is een nachtmerrie voor Iain Riggs en zijn collega’s: de bos- en natuurbranden die acht maanden lang huishielden in het zuidoosten van Australië hebben ook de wijngaarden van Hunter Valley enorme schade toe. Niet rechtstreeks door de vlammen, maar door de onzichtbare aantasting door rook.

Wijnboeren als Riggs hebben de hoop zo goed als opgegeven dat 2020 nog een behoorlijk wijnjaar wordt. In elk geval gaan ze niet de druiven oogsten die zich het dichtst bij de branden bevonden. “Het is alsof je een asbak uitlikt, heel vies en bitter,” aldus Riggs.

Bij wijngaarden verderop proberen ze te controleren of de druiven door rook zijn aangetast, al is dat geen exacte wetenschap. In sommige gevallen weten producenten pas of ze een bepaalde wijn kunnen verkopen als het gistingsproces eenmaal is voltooid.

Vierde exporteur ter wereld

Miljoenen Australische dollars staan op het spel, evenals als de reputaties van eerbiedwaardige wijnhuizen. “Je kan het je niet veroorloven een slecht product op de markt te brengen,” zegt Chris Tyrell. Zijn familie produceert al vijf generaties wijn in de vallei. “Je reputatie is alles wat je hebt, en daar nemen we geen risico’s mee.”

Hunter Valley, ten noorden van Sydney, is verweven met de wijn die er al bijna twee eeuwen wordt geproduceerd. Het begon in de eerste decennia nadat de Britten in New South Wales een strafkolonie hadden gesticht. Vandaag de dag telt de streek, vooral befaamd om de druivensoorten sémillon en shiraz, meer dan 150 wijngaarden.

De vallei is van vitaal belang voor de Australische wijnindustrie, inmiddels de vierde exporteur ter wereld na pas in de jaren negentig internationaal goed te zijn doorgebroken.

Wijn levert de Australische economie jaarlijks miljoenen dollars op, niet alleen door de verkoop in binnen- en buitenland maar ook door toerisme. Ook die bedrijfstak had zwaar onder de branden te lijden; mensen die vakantie vierden, weken uit naar elders toen de branden uitbraken, of zagen af van bezoeken aan beroemde wijngaarden om er wijn te proeven en te kopen.

Ook in de jaren vóór de branden kampten de wijnbedrijven van Hunter Valley met droogte. Vorig jaar duurde die periode het langst, wat bijdroeg aan het ontstaan van de grootste bosbranden die het land ooit heeft gezien. Met als gevolg dat de wijnproductie nog zwaarder wordt getroffen. Landelijk verwacht de industrie verliezen van ongeveer 170 miljoen Australische dollars, zo’n 97 miljoen euro.

Op het oog lijkt het alsof veel wijngaarden gespaard zijn gebleven. Op het bedrijf van Chris Tyrell staan uitbundig bloeiende boomgaarden rond de eenvoudige loods die zijn voorouder Edward Tyrell bouwde midden negentiende eeuw uit Engeland was gearriveerd. Nu is 80 procent van de druiven onbruikbaar en de verliezen lopen volgens Tyrell op tot omgerekend ruim 4 miljoen euro. Bij het geringste vermoeden van rookbesmetting worden de druiven vernietigd. Tyrell: “We hebben een te goede naam en hebben te hard gewerkt om alles op het spel te zetten.”

Niet ver van zijn bedrijf ligt de wijngaard Brokenwood Wines, waar Iain Riggs werkt als hoofd productie. De geur van geplette druiven en gistende alcohol stijgt op uit lege kratten en tanks die gewoonlijk barstensvol zitten met wijnen als shiraz, chardonnay en sémillon.

Zwarte magie

De wijnmakers stellen vast welke druiven nog gered kunnen worden. Glazen bekers voorzien van stickers staan overal op bureaus en planken in het kantoor. Werknemers schrijven gegevens over van lijsten met getallen en ingrediënten, die ze invoeren in computers.

Maar het meten van het suikergehalte in druiven om rookschade vast te stellen is een lastige, eigenlijk ondoenlijke klus. Riggs spreekt van ‘zwarte magie’. Al voedt hij de computer met nog zoveel gegevens, het blijft raden naar het werkelijke effect. Riggs: “De druiven zien er geweldig uit, daarom is het zo bedrieglijk.”

Volgens Stuart Hordern, Riggs’ naaste collega, kan het bedrijf werken met druiven van wijngaarden die verder van de branden afliggen. Of een deel van zijn reserves verkopen om de ergste verliezen op te vangen. Hij moest sommige van de gebruikelijke leveranciers de deur wijzen vanwege het gevaar van rookbesmetting.

“Dat zijn lastige gesprekken, maar uiteindelijk is het belangrijk om eerlijk te zijn,” zegt Hordern. “We kopen hun druiven alleen als we overtuigd zijn van de kwaliteit, want volgend jaar willen we weer zaken met ze doen.”

Hoe groot de economische schade ook is, de wijnmakers van Hunter Valley beseffen goed dat ze nog meer hadden kunnen verliezen dan de opbrengst van één jaar. Zo zijn wijngaarden in de Adelaide Hills, in het zuiden van het land, geheel in vlammen opgegaan.

Charles Rosback is in die streek de eigenaar van een wijnbedrijf. Op 20 december trok een brand een verwoestend spoor door zijn wijn- en boomgaarden, een oppervlakte van zo’n 16 hectare ging in vlammen op. Rosback: “Gelukkig is mijn huis niet afgebrand. Het vuur kwam zo dichtbij, dat de verf op de muren verschrompelde. De watertanks brandden volledig af, ik kan er niet over uit dat mijn huis er nog staat.”

Wijnproducenten hebben niet veel mogelijkheden om zich financieel te beschermen tegen zoiets rampzaligs als de recente branden. Verzekeringen voor wijngaarden zijn volgens hen ­onbetaalbaar. “Een premie is elk jaar ongeveer gelijk aan een derde van de waarde van de oogst,” aldus Rob Hawkings van Beechworth Wineries in Victoria. Zijn wijngaarden bleven bij de branden gespaard. “Dus als je je had verzekerd, zou je inmiddels bankroet zijn.”

Ongeplukte druiven

De ironie wil ook, aldus de wijnmakers, dat druiven die opgeslagen liggen in een loods die in vlammen opgaat wel verzekerd zijn en dat ­eigenaren daarvoor schadeloos gesteld worden.

De Australische wijnproducenten volgen aandachtig de juridische strijd van hun collega’s in Californië, die verzekeringsmaatschappijen hebben aangeklaagd voor het weigeren om rookschade te vergoeden na de grote natuurbranden van 2017. Ook hun verzekeringen dekten de schade aan nog ongeplukte druiven niet. De besmetting met rook werd pas vastgesteld tijdens het productieproces van de wijn. Iain Riggs: “Als onze collega’s in Californië succes hebben, gaat zeker ook bij ons een gejuich op.”

Sommige Australische deelstaatsbesturen ­geven wijnboeren subsidie om zelf de rook­gehaltes in hun druiven vast te stellen, maar gaan niet zover hen volledig te compenseren. Particuliere organisaties roepen nu op tot donaties die de wijnboeren er weer bovenop moeten helpen. De wijnindustrie spoort Australiërs aan om hun regionale wijngaarden- en bedrijven te bezoeken, of hun volgende vakantie in de buurt door te brengen.

Voor mensen als Rob Hawkings wordt het spannend om te zien of die oproep rond Pasen, als veel Australiërs erop uit trekken, veel gehoor vindt. Hij is nog erg aangedaan door de branden, maar ook dankbaar dat zijn bedrijf nog ­bestaat. “Ik sta hier en kijk naar het groene gras, de wijnranken zien er gezond uit. Volgend jaar kunnen we weer oogsten, maar soms besef ik dat we alles hadden kunnen verliezen.”

© The New York Times
Vertaling René ter Steege

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden