Het regime van Assad bestookte Maaret al-Numan deze week, waarbij meerdere slachtoffers vielen.

Plus Achtergrond

IS, Assad, Poetin: wie vecht met wie in Syrië?

Het regime van Assad bestookte Maaret al-Numan deze week, waarbij meerdere slachtoffers vielen. Beeld AFP

Het kalifaat van IS mag dan zijn verdwenen, de Syrische oorlog is nog steeds een giftige mix van politieke belangen en radicale ideologieën. De bloederige eindstrijd ontvouwt zich nu rond de provincie Idlib.

In het noordwestelijke hoekje van Syrië, tegen de Turkse grens, is het een drukte van belang: er zijn Syrische militairen, Russische soldaten, Turkse legereenheden, jihadistische terroristen, Arabische milities, Koerdische strijders en van alles ertussenin. En o ja: er leven ook nog zo’n drie miljoen burgers, deels in vluchtelingenkampen en kapotgeschoten huizen.

De oorlog in Syrië duurt al acht jaar, maar het eindspel lijkt zich hier af te spelen. Lokaal en op internationaal geopolitiek niveau. Waar jihadisten tegen jihadisten vechten en Syrische vliegtuigen vorige week een Turks militair konvooi bestookten. Wat zijn de belangrijkste conflicten en waarom zijn er nog tientallen Nederlandse jihadisten in het gebied?

Assad vs. de oppositie

Het conflict waar het eigenlijk allemaal om draait: de bloederige strijd van de Syrische president Bashar al-Assad om de controle over zijn land terug te krijgen. Na de val van het IS-kalifaat is Idlib het laatst overgebleven gebied waar de Syrische oppositie nog echt iets te vertellen heeft. “We zullen niet rusten totdat we elke meter terug hebben,” zei een woordvoerder van de Syrische president onlangs nog. Dat blijkt. Assad voert, met hulp van zijn bondgenoot Rusland, al maandenlang bombardementen uit

boven het gebied. Er vielen honderden (burger)doden bij. In het gebied wonen nog zeker drie miljoen mensen, waarvan een deel al eerder vluchtte voor het geweld in andere delen van Syrië. De VN meldde dat er sinds april, toen de aanvallen van het Syrische leger toenamen, alweer een half miljoen mensen op de vlucht zijn geslagen, de meesten dieper de provincie in. Vorige week heroverden regeringstroepen Kahn Sheikhoun, een strategisch belangrijke plaats langs de weg Damascus-Aleppo. Deze week zette de oppositie weer een tegenaanval in, daarbij zouden volgens waarnemers zeker vijftig doden zijn gevallen.

De oppositie vs. de oppositie

Idlib is het laatste stukje Syrië dat in handen is van de oppositie. Maar er is niet één oppositie. In het gebied bevinden zich talloze strijdgroepen die geregeld van naam én bondgenoten veranderen. Ze vechten niet alleen tegen de door hen gehate Assad, maar ook tegen elkaar. De meeste macht lijkt momenteel te liggen bij de jihadistische groepering Hayat Tahrir al-Sham (HTS), dat voorheen Jabhat al-Nusra heette, en ooit het officiële Al Qaidafiliaal in Syrië was. Experts schatten hun sterkte op ongeveer 15.000 strijders, onder wie tal van buitenlanders. Ook sterk in het gebied: het Nationale Bevrijdingsfront. Dat verbond werd opgericht om HTS te bestrijden, wordt gesteund door Turkije en bestaat uit een serie strijdgroepen, van gematigd tot salafistisch.

In de regio bevinden zich, volgens de Nederlandse inlichtingendiensten, nog zeker 35 Nederlanders (met 60 kinderen) die zich bij een van die strijdgroepen hebben aangesloten. De bekendste van hen is Victor D. uit Heeten (Overijssel). Hij vertrok zes jaar geleden naar Syrië en sloot zich daar aan bij Jabhat al-Nusra. De rechtbank in Rotterdam veroordeelde D. vorig jaar, bij verstek, tot zes jaar cel.

Turkije vs. de Koerden

Een conflict dat al decennia speelt, maar in noordwest-Syrië weer ouderwets op de spits wordt gedreven. Koerdische strijdgroepen vochten in midden-Syrië met de Amerikanen (en Nederland) tegen IS, maar werden in het noordwesten ook aangevallen door het Turkse leger. De Turken vielen, samen met Arabische milities, in maart 2018 de Koerdische enclave rond de Syrische stad Afrin binnen. President Erdogan wilde op die plek geen Koerdische strijders in het grensgebied. Volgens Erdogan werken de Syrische Koerden samen met de Turkse Koerden van de PKK, een terroristische organisatie volgens de Turken. Het Turkse leger is nog steeds aanwezig in Afrin en daarmee dus op Syrisch grondgebied. Het gaat de Turken daarbij niet alleen om Koerdische strijders, maar ook om controle over de grens: het land wil voorkomen dat er straks weer honderdduizenden Syrische vluchtelingen het land binnenstromen. De Turkse vrees: hoe harder er wordt gevochten om Idlib, hoe meer vluchtelingen er zullen zijn.

Turkije vs. Rusland (en Syrië)

De twee grootmachten staan in Syrië (letterlijk) recht tegenover elkaar, maar zijn tegelijkertijd een belangrijke sleutel naar de oplossing. Rusland is van oudsher een bondgenoot van Syrië, president Poetin steunt het leger van zijn collega Assad al jaren met wapens en manschappen. Russische vliegtuigen voeren er ook bombardementen uit. Turkije heeft de Syrische stad Afrin in handen en steunt verschillende oppositiegroepen in het gebied.

Vorige week sloeg de vlam in de pan toen Syrische vliegtuigen een Turks konvooi bestookten, daarbij vielen drie doden. Burgers, zeggen de Turken. Opstandelingen, zegt Syrië, en het konvooi bevatte hulp voor hen. De Turken zijn ook verontrust omdat na de val van Khan Sheikhoun een van hun twaalf observatieposten in de regio omsingeld dreigt te worden door Syrische troepen. Terwijl die posten onderdeel zijn van een vorig jaar overeengekomen deal tussen onder meer Rusland en Turkije. De presidenten Poetin en Erdogan hadden dinsdag, volgens analisten mede vanwege de explosieve situatie in Syrië, een overleg in Moskou. Op 16 september hebben de twee landen, samen met de Syrische bondgenoot Iran, weer een overleg. Dan wordt in Ankara gesproken over de toekomst van Syrië, maar het einde van de oorlog lijkt nog niet in zicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden