Iraanse generaal neemt schuld neerhalen Boeing op zich

Iran heeft zaterdag toegegeven dat het Iraanse leger ‘onbedoeld’ de Oekraïense Boeing heeft neergehaald vlak nadat het toestel met 176 inzittenden was opgestegen van het vliegveld in Teheran. 

Generaal Amir Ali Hajizadeh verklaart aan de media dat hij ‘dood wenste te zijn’ toen hij hoorde dat het toestel was neergestort.Beeld EPA

Iraanse staatsmedia spreken over een menselijke fout. Na het nieuws gingen demonstranten de straat op uit protest tegen hun eigen regering.

Een commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde zegt dat zijn eenheid ‘volledige verantwoordelijkheid’ neemt voor het per ongeluk neerhalen van de Oekraïense Boeing 737. Generaal Amir Ali Hajizadeh verklaarde voor de Iraanse staatstelevisie dat hij, toen hij hoorde dat het toestel met 176 passagiers was neergestort, ‘dood wenste te zijn’. Degene die de raket afvuurde, deed dat op eigen houtje, omdat de communicatielijnen werden gestoord.

Hij had nog geen tien seconden om de beslissing te nemen, zegt Hajizadeh. 
Het Iraanse leger, dat in de hoogste staat van paraatheid was vanwege de opgelopen spanningen met de Verenigde Staten, zou het toestel hebben aangezien voor een vijandelijke kruisraket. De Boeing werd met een korteafstandsraket neergehaald. Deze raket ontplofte pal naast het passagiersvliegtuig, waarna het hoogte verloor en neerstortte, aldus Hajizadeh.

In eerste instantie 
ontkende Iran dat het passagiersvliegtuig, waarin onder anderen 82 Iraniërs zaten, per ongeluk was neergehaald en deed de berichten van deskundigen uit de VS en Canada af als ‘psychologische oorlogsvoering’. Het land riep Canada op alle informatie waaruit een raketaanval zou blijken te delen. Iran zegt nu alles in het werk te stellen om de verantwoordelijken voor de fout te vervolgen.

Demonstraties

Na de bekendmaking gingen demonstranten in Iran de straat op om te protesteren tegen hun eigen regering. Volgens het Iraanse persbureau Fars News verscheurden de demonstranten daarbij ook foto’s van Qassem Soleimani, de generaal die door een Amerikaanse raket omkwam in buurland Irak. Naar schatting gingen tussen de zevenhonderd en duizend mensen vandaag de straat op.

Tussen de zevenhonderd en duizend mensen gingen zaterdag de straat op in Iran uit protest Beeld VIA REUTERS

Nederland: ‘Eerste stap’

Een woordvoerder van minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken zegt dat Iran nu een eerste stap heeft gezet met het erkennen van schuld voor het neerhalen van vlucht PS752. Het is van groot belang dat de nabestaanden gerechtigheid krijgen voor hun grote verlies, aldus de woordvoerder.

De minister benadrukte eerder al, zoals vrijdag tijdens een bijeenkomst met zijn Europese collega’s in Brussel, dat alle feiten bekend moeten worden.

Wrakstukken van de neergehaalde Boeing.Beeld via REUTERS

Condoleances

Bij de vliegramp kwamen alle 176 inzittenden van de Oekraïense Boeing om het leven. Het Iraanse leger biedt zijn condoleances aan aan de nabestaanden van de slachtoffers en verzekert dat er procedures bij het leger gewijzigd worden om herhaling te voorkomen.

De Iraanse president Hassan Rohani spreekt op Twitter van een ‘grote tragedie’ en een ‘onvergeeflijke vergissing’. Ook de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif verontschuldigt zich in een tweet bij de nabestaanden van de slachtoffers en alle getroffen landen.

Het bewuste vliegtuig, Ukraine International Airlines-vlucht 752, kwam volgens Iran te dicht bij een militair centrum, waardoor gedacht werd aan een militaire aanval. CNN meldt echter dat vliegtuigen die voor het neergeschoten vliegtuig het vliegveld van Teheran verlieten, dezelfde route namen. 

In zijn tweet laat Zarif weten dat de crisis die tot het maken van de fout leidde, werd veroorzaakt door de Verenigde Staten. ‘Avonturisme’ noemt de president de aanslag op de hoogste Iraanse legerleider Qassem Soleimani. De VS liquideerde de generaal met een drone-aanval op een vliegveld in Irak.

‘Onmiddellijke dreiging’

Ter vergelding voor de dood van Soleimani viel Iran met raketten Amerikaanse doelen aan in Irak. Teheran claimde dat bij die raketaanvallen tientallen slachtoffers vielen, maar Washington zegt dat er zowel aan Amerikaanse als aan Iraakse zijde geen slachtoffers zijn te betreuren.

Volgens de VS vormde Soleimani een ‘onmiddellijke dreiging’ en was de actie daarom legaal volgens het VN-handvest dat gaat over zelfverdediging. Trump maakte gisteren bekend dat hij denkt dat Soleimani aanvallen op Amerikaanse ambassades voorbereidde.

Aanval was op handen

Trump noemde de ambassade in Bagdad specifiek, en sprak nog over drie andere. Enkele uren voor Trumps verklaring had minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo echter nog gezegd geen idee te hebben waar de geplande aanslagen zouden plaatsvinden.

Gevraagd naar wat onder ‘onmiddellijke dreiging’ werd verstaan, zei Pompeo dat ‘niet op de minuut af’ te weten. “We weten niet exact welk moment het zou zijn uitgevoerd, maar het was heel duidelijk dat Soleimani bezig was met het plannen van een grootschalige actie tegen Amerikaanse doelen en die aanvallen waren op handen.”

Diepgaand onderzoek

De Canadese premier Trudeau dringt, nu Iran heeft erkend de Oekraïense Boeing te hebben neergehaald, aan op transparantie en een diepgaand onderzoek. De zaak moet volgens Trudeau snel worden afgesloten en er moet een aansprakelijkheidsregeling komen.

Bij de crash kwamen 57 Canadezen om. Aanvankelijk was sprake van 63, maar Canada stelde dat aantal gisteren naar beneden bij. “De regering van Canada verwacht volledige medewerking van de Iraanse autoriteiten,” aldus de premier, die afgelopen week al aangaf dat de Boeing door Iran zou zijn beschoten. 

‘Deze ochtend bracht de waarheid’

Ook de Oekraïnse president Zelensky wil een ‘vol en open onderzoek'.  Ook vraagt hij om een volledige schuldverklaring. “Deze morgen heeft de waarheid gebracht.” Het hoofd van Ukraine International Airlines laat in een reactie weten er de gehele tijd zeker van te zijn geweest dat zijn bedrijf geen schuld droeg. 

“We hebben er geen moment aan getwijfeld dat onze bemanning en ons vliegtuig niet de oorzaak van deze vreselijke en ontstellende catastrofe kunnen zijn geweest,” schrijft Evgeniy Dikhne op Facebook. “Ze waren onze beste mannen en vrouwen, de beste.” Aan boord van het toestel waren negen bemanningsleden en twee passagiers uit Oekraïne, op weg naar Kiev.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden