PlusAchtergrond

Iraans regime worstelt met de ‘opstand der dorstigen’

Het aanhoudende protest in Iran draagt de naam ‘opstand der dorstigen’. Maar wat begon als een roep om water in de uitgedroogde regio Khuzestan groeit uit tot demonstraties tegen de regering, verspreid over heel het land.

Het tekort aan water in Khuzestan komt volgens betogers door de aanleg van dammen voor oliewinning.  Beeld Hollandse Hoogte
Het tekort aan water in Khuzestan komt volgens betogers door de aanleg van dammen voor oliewinning.Beeld Hollandse Hoogte

Gekozen president Ebrahim Raisi van Iran ­– hij volgt op 5 augustus Hassan Rouhani op – krijgt meteen een lastig dossier op zijn bord. Iraniërs grijpen een tekort aan water en elektriciteit in de olierijke, snikhete provincie Khuzestan aan om te betogen tegen de nationale regering. Ook in Teheran gaan demonstranten de straat op. Op videobeelden op sociale media is te zien dat zij leuzen roepen als ‘Weg met Khamenei’, ‘Weg met de dictator’ en ‘Wees niet bang, we zijn allemaal samen’. Dit zijn uiterst gevaarlijke teksten, omdat zij zijn gericht op de opperste leider en de Islamitische Revolutie en daarmee het hart van het regime raken.

De vraag is hoe nieuwe president Raisi (60) zal omgaan met de betogingen. Rouhani kan enig begrip opbrengen voor de protesten, maar Raisi is een houwdegen. De conservatieve geestelijke, die carrière maakte in de rechtspraak, is omstreden omdat hij als rechter door de oppositie medeverantwoordelijk wordt gehouden voor de executie van vijfduizend politieke gevangenen en dissidenten in de jaren 80. Hij was vanaf 1988 een van de vier rechters van een geheim tribunaal dat naam maakte als het ‘Dodencomité’.

Belabberde economie

Ook ayatollah Ali Khamenei liet zich aanvankelijk terughoudend uit over de betogingen in Khuzestan – ‘We kunnen ze dat niet echt kwalijk nemen’ –, maar nu het protest omslaat in een luid protest tegen hemzelf, de Islamitische Revolutie, de belabberde economie en het gebrek aan vrijheid wordt het een andere zaak. Als het protest uitgroeit, zal hij Raisi vast steunen in een harde aanpak.

 Volgens Amnesty schieten ordetroepen met scherp op betogers. Beeld https://www.balatarin.com/
Volgens Amnesty schieten ordetroepen met scherp op betogers.Beeld https://www.balatarin.com/

Dat het regime daarmee al is begonnen blijkt uit meldingen dat er bij de demonstraties in verschillende steden al doden zijn gevallen. Volgens mensenrechtenorganisaties als Amnesty International schoten ordetroepen met scherp op betogers. Het Ahwazi Centrum voor Mensenrechten in Londen meldt dat er in Khuzestan, waar vooral veel Ahwazi-Arabieren wonen, ten minste veertien doden en 150 gewonden zijn gevallen. “Er zijn al meer dan 1500 mensen opgepakt. De politie gaat van deur tot deur,” aldus directeur Faisal Maramazi.

Vooral de Republikeinse Garde, Khamenei’s eigen strijdkrachten die de Islamitische Revolutie moeten bewaken, zou aandringen op hard ingrijpen. “De gebeurtenissen in Khuzestan roepen herinneringen op aan november 2019, toen veiligheidstroepen honderden demonstranten en omstanders doodden maar nooit ter verantwoording zijn geroepen,” zegt Diana Eltahawy van Amnesty. “Het beëindigen van straffeloosheid is van vitaal belang om verder bloedvergieten te voorkomen.”

Tweederangsburgers

De Republikeinse Garde is volgens demonstranten in Khuzestan, aan de grens met Irak, verantwoordelijk voor de chronische watertekorten. Die zijn niet alleen te wijten aan grote droogte. De Garde heeft de afgelopen decennia in het gebied dammen gebouwd en rivieren omgelegd. De aanleiding daarvoor waren militaire projecten en de aanleg van boorinstallaties. Khuzestan – vijf miljoen inwoners – is rijk aan olie. Volgens oppositieleden houdt de nationale regering geen enkele rekening met de belangen van de lokale bevolking. Het watertekort brengt enorme schade toe aan de landbouw, veeteelt en industrie. De in Khuzestan woonachtige Ahwazi-Arabieren worden door de meeste Perzen in Iran behandeld als tweederangsburgers.

Het regime in Teheran wijt het watertekort geheel aan de aanhoudende droogte, een probleem waarmee Iran traditioneel al zwaar te kampen heeft en dat door de klimaatverandering wordt verergerd. Die ontwikkeling zou volgens wetenschappers, lokale organisaties en burgers juist een urgente reden moeten zijn voor goed waterbeheer, beleid waar het nu aan ontbreekt en dat voortdurend protesten aanzwengelt.

Vooral de Republikeinse Garde, Khamenei’s eigen strijdkrachten die de Islamitische Revolutie moeten bewaken, zou aandringen op hard ingrijpen. ,,De gebeurtenissen in Khuzestan roepen herinneringen op aan november 2019, toen veiligheidstroepen honderden demonstranten en omstanders doodden maar nooit ter verantwoording zijn geroepen’', zegt Diana Eltahawy van Amnesty. ,,Het beëindigen van straffeloosheid is van vitaal belang om verder bloedvergieten te voorkomen.’'

De Republikeinse Garde is volgens demonstranten in Khuzestan, aan de grens met Irak, verantwoordelijk voor de chronische watertekorten. Die zijn niet alleen te wijten aan grote droogte. De Garde heeft de afgelopen decennia in het gebied dammen gebouwd en rivieren omgelegd. De aanleiding daarvoor waren militaire projecten en de aanleg van boorinstallaties. Khuzestan - vijf miljoen inwoners - is rijk aan olie. Volgens oppositieleden houdt de nationale regering geen enkele rekening met de belangen van de lokale bevolking. Het watertekort brengt enorme schade toe aan de landbouw, veeteelt en industrie. De in Khuzestan woonachtige Ahwazi-Arabieren worden door de meeste Perzen in Iran behandeld als tweederangsburgers.

Het regime in Teheran wijt het watertekort geheel aan de aanhoudende droogte, een probleem waarmee Iran traditioneel al zwaar te kampen heeft en dat door de klimaatverandering wordt verergerd. Die ontwikkeling zou volgens wetenschappers, lokale organisaties en burgers juist een urgente reden moeten zijn voor goed waterbeheer, beleid waar het nu aan ontbreekt en dat voortdurend protesten aanzwengelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden