PlusAchtergrond

Inwoners Boetsja: het waren de ‘aanvalshonden’ van de Tsjetsjeense dictator Kadyrov

Inwoners van het Oekraïense stadje Boetsja wijzen naar de troepen van Kadyrov. Zij zouden de vele doden op hun geweten hebben. De Tsjetsjeense leider koestert de reputatie van brute dictator.

Bob van Huët en Sanne Schelfaut
De Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov vergadert op 28 maart met Russische militairen in Marioepoel.  Beeld REUTERS
De Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov vergadert op 28 maart met Russische militairen in Marioepoel.Beeld REUTERS

Kadyrovtsy heten ze. De ‘losgelaten’ Tsjetsjeense soldaten die eigenlijk aan niemand verantwoording schuldig zijn, behalve aan hun leider, de president. ‘Kadyrovtsy’ staat dan ook voor de Veiligheidsdienst van de president van de Tsjetsjeense Republiek. Zeg maar, de garde van Ramzan Kadyrov, de leider van de Russische autonome republiek Tsjetsjenië.

Volgens inwoners van het stadje Boetsja waren het Tsjetsjenen die verantwoordelijk waren voor de meeste verkrachtingen en moordpartijen. Bewezen is dat niet, maar het past bij de door de Tsjetsjenen zelf gekoesterde brute reputatie als ‘aanvalshonden’ van Vladimir Poetin. Daarbij hoort moorden, schieten, plunderen en verkrachting, volgens het handboek van de Tsjetsjeense soldaat. “Laten we zeggen dat ze de bepalingen uit de Geneefse Conventie niet hoog in het vaandel hebben staan,” aldus een commentator.

Het blinkende kantoor van Kadyrov

De in het zwart geklede Tsjetsjenen, herkenbaar aan hun baarden, gaan prat op hun ervaring in huis-aan-huisgevechten. Die deden ze vooral op in Syrië, waaronder ook het terroriseren en uitmoorden van burgers, geheel in de brute stijl van de als zeer opvliegend bekend staande dictator die nu al twintig jaar aan de macht is in de Russische Kaukasusrepubliek.

Kadyrov heeft volgens mensenrechtenorganisaties van zijn land een soort hel gemaakt voor andersdenkenden of mensen die hem niet bevallen. Denk aan mensenrechtenactivisten, journalisten, oppositiepolitici en lhbtq’s. In de verslagen van mensenrechtenorganisaties zijn de moordpartijen nauwelijks te tellen, allemaal georkestreerd vanuit het blinkende kantoor van Kadyrov in hoofdstad Grozny, waarin zowat alles met goud is bedekt. De man wiens handen druipen van het bloed kreeg van de Russische president Poetin de hoogste Russische eretitel opgespeld: Held van de Russische Federatie.

Kadyrov runt Tsjetsjenië te midden van een persoonlijkheidscultus van hemzelf en zijn vader. De laatste werd in 2004 vermoord in het stadion van Grozny door een landmijn onder de viptribune, tijdens een militaire parade ter ere van de Dag van de Overwinning. Zoon Ramzan liet een van de grootste moskeeën van Europa bouwen ter nagedachtenis. Hij is alom aanwezig in zijn land en regeert dankzij allerlei vrijheidsbeperkingen, die zijn gekoppeld (als hem dat zo uitkomt) aan de islam. De economie en het leger van Tsjetsjenië draaien goeddeels op subsidies uit Moskou. Russen spreken vaak neerbuigend over de 45-jarige leider. Alleen omdat hij voor Poetin van nut is in de regio mag hij blijven, zeggen waarnemers.

Babydraak van het Kremlin

Wijlen Russische journalist Anna Politkovskaja beschreef Kadyrov eens als ‘de babydraak van het Kremlin’. Een erg ijdel draakje ook, want op Twitter is Kadyrov meer dan eens geplaagd vanwege zijn voorliefde voor dure merkkleding en dan vooral laarzen van Prada.

Dat sommige veteranen van Kadyrov ervaring opdeden in de gruwelijke gevechten rond Grozny in de tweede Tsjetsjeense oorlog (1999-2009) maakt hun inzet voor veel Oekraïners zeer beangstigend. De troepen van Kadyrov hebben eerder voor Poetin gevochten, in Syrië en op de Krim. Hoe wreed ook de reputatie van zijn mannen, Kadyrov zelf lijkt vooralsnog op het Oekraïense slagveld meer een operettefiguur. Of beter, de ‘TikTok-Generaal’, zoals hij vaak spottend wordt genoemd. Dat heeft ermee te maken dat de man met twee vrouwen en twaalf kinderen (waarvan twee geadopteerd) zich op TikTok krijgshaftiger voordoet dan hij is.

Na Boetsja: nog erger in Marioepol

Met zijn video’s lijkt hij soms zelfs een slechte parodie op de Oekraïense president Volodimir Zelenski. Hij wil zo graag heldendom uitstralen maar dat lukt niet altijd. Analisten wereldwijd ontdekten op zijn foto’s al gauw theater. Zo bidt hij bijvoorbeeld – met zijn machinegeweer richting Mekka – bij een ‘zojuist veroverd’ tankstation in Oekraïne, ondanks alle sluipschutters in de buurt. Alleen blijkt de foto in scène gezet, in Rusland. De held viel door de mand omdat de pomp van oliemaatschappij Rosneft, zichtbaar op de achtergrond, niet bestaat in Oekraïne, om de simpele reden dat het Russische staatsbedrijf daar geen vestigingen heeft.

Ander foutje: Kadyrov poseert met een ‘buitgemaakte’ Oekraïense pantserwagen. Maar waar? Op de achtergrond is het presidentiële paleis in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny zichtbaar en de pantserwagen is duidelijk net gewassen of fonkelnieuw. Of we zien Kadyrov die een video publiceert van humanitaire hulp aan bewoners van Marioepol. Maar als wordt ingezoomd op de levensmiddelen blijken die door de Tsjetsjenen gestolen uit humanitaire konvooien. In hun drang triomfantelijk video’s te maken hebben de Tsjetsjenen ook blunders begaan. Ze zouden regelmatig onder vuur zijn genomen dankzij hun enthousiaste gebruik van mobiele telefoons. De Oekraïners konden ze zo gemakkelijk uitlezen.

Niettemin is er voor de Oekraïners alle reden de Kadyrovtsy te vrezen. Al enige tijd circuleren geruchten dat de troepen bezig zijn met ‘veegoperaties’. In een post op de berichtendienst Telegram schreef Kadyrov dat ‘de schoonmaak van de stad Marioepol op volle toeren draait’. En als hun vermeende betrokkenheid in de slachting in Boetsja al erg was, in Marioepol zal dat volgens waarnemers vele malen erger zijn. Ze bevechten daar het beruchte Azovbataljon, een opponent met neonazi’s in de rangen die in wreedheid niet voor de Tsjetsjenen onderdoet.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden