PlusNieuws

Internationale waarnemers in de VS voor de ‘uitdagendste verkiezingen in decennia’

Internationale verkiezingswaarnemers arriveren deze week in de VS. Ze treffen er een opmerkelijke situatie: het is de zittende president die roept dat er wordt gefraudeerd.

Aanhangers van Donald Trump op een bijeenkomst afgelopen week in Jacksonville, Florida.Beeld AFP

Eigenlijk zou dit jaar een recordaantal van 500 internationale waarnemers uitrukken om de Amerikaanse verkiezingen in de gaten te houden. De VS gaat immers de ‘uitdagendste verkiezingen in decennia’ tegemoet, concludeerde de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), de specialist in zulke waarnemingsmissies, al in juni. Onder meer door de coronacrisis, die een groot aantal aanpassingen aan de stemprocedures nodig maakt.

Datzelfde corona maakte de uitgebreide missie uiteindelijk onmogelijk; daarom arriveert de organisatie deze week met een afgeslankt team van enkele tientallen waarnemers. Ze zullen zich beperken tot ‘langetermijnwaarneming’, aldus OVSE-medewerker Katya Andrusz.

Felle dicussies

Het zwaartepunt van hun waarnemingstaken lijkt deze keer vooral te liggen in de aanloop naar en de nasleep van 3 november. De verkiezingen worden in Amerika namelijk door de staten zelf georganiseerd. Nog altijd zijn er op diverse plekken felle discussies over de spelregels: wie mag worden geregistreerd als kiezer en wanneer moeten de poststemmen precies worden geteld? Door de grote hoeveelheid stemmen per post zou het tot lang na 3 november kunnen duren voor er een uitslag ligt. In die ­periode zal verhit worden gediscussieerd over de geldigheid van de uitslagen.

President Trump lijkt daar al op voor te sorteren. Hij herhaalt al maanden bijna dagelijks dat het stemmen per post een truc is van de Democraten om de verkiezingen te stelen. Andrusz benadrukt dat haar organisatie in dat proces ­politiek neutraal is. “Wij zijn niet bezig met wie wint, wij zijn alleen bezig met hoe dat gebeurt.”

Een beetje gek is het natuurlijk wel. Veel waarnemingsmissies vinden plaats in landen waar de oppositie bang is dat de regering valsspeelt. In de VS is het precies andersom en schreeuwt de zittende president bij voorbaat moord en brand, al bevestigen de meeste onderzoekers dat er geen reden is om aan de eerlijkheid van de verkiezingen te twijfelen.

Vrijwilligers en advocaten

Volgens hoogleraar politicologie Judith Kelley van Duke University, die veel onderzoek deed naar waarnemingsmissies, leggen internationale waarnemers geen gewicht in de schaal. “Dergelijke missies begonnen eind jaren tachtig en werden toen vooral door de VS aangeprezen. Dat Amerika zelf waar­nemers toelaat, is ook om te laten zien: kijk, zo hoort het. Maar echt naar die waarnemers luisteren, daar hebben we geen traditie in.”

Sterker nog, in sommige staten zijn internationale waarnemers zelfs verboden. Er zijn wel wat organisaties die toezicht houden op de stembusgang, maar volgens Kelley zijn die te klein om met autoriteit te spreken. De verkiezingen worden dus vooral gemonitord door legers vrijwilligers en advocaten van de Democraten en Republikeinen. “Die zijn er alleen op uit om te zorgen dat hun partij niet wordt benadeeld.”

Dat belooft veel rechtszaken en verhitte discussies. “Daar is president Trump dus al in geslaagd”, zegt Kelley. “In zijn strategie om ons allemaal vraagtekens te laten zetten bij iets waar we in de VS normaal helemaal niet bij stilstaan. Dat is verontrustend. Als het vertrouwen van mensen in de verkiezingen daardoor beschadigd raakt, kan dat de opkomst beïnvloeden, en wordt het een selffulfilling prophecy.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden