Inreisverbod VS heeft enorme sociale en economische impact

Het inreisverbod dat president Donald Trump donderdagnacht afkondigde, heeft enorme gevolgen. De luchtvaart kan zich opmaken voor zijn donkerste jaar. KLM voorop, nu de maatschappij na China ook zijn belangrijkste markt, de Verenigde Staten kwijtraakt. De luchtvaart krijgt de eerste klappen, maar de sociale en economische impact is nog groter.

President Trump sprak vannacht de Amerikanen toe vanuit de Oval Office.Beeld EPA

Vanaf vrijdagnacht komen reizigers uit een groot deel van de Europese Unie, Nederland incluis, Amerika niet meer in. Alleen Europeanen met familie in het land en terugkerende Amerikanen mogen de grens nog passeren, na een grondige controle. Met de eenzijdige maatregel, die vandaag al op brede afkeuring in Europa kon rekenen. wil president Trump verdere verspreiding van het coronavirus tegen te gaan.

KLM onderzoekt nu de consequenties van de mokerslag, maar volgens topman Pieter Elbers is de impact van het passagierverbod enorm. “We moeten ons routenetwerk naar de VS aanpassen. Of dit betekent dat KLM helemaal niet kan vliegen weten we nog niet.”

De luchtvaartmaatschappij vliegt dagelijks 33 keer naar elf bestemmingen - binnenkort had de twaalfde toegevoegd moeten worden - in de VS. Vorige maand vervoerde moederbedrijf Air France-KLM 3,9 miljoen passagiers naar dit deel van de wereld.

De maatschappij zit nu met de overheid en Schiphol om tafel om de gevolgen in kaart te brengen. “We willen er voor zorgen zoveel mogelijk economische activiteiten te behouden,” aldus Elbers “En de rest van onze operatie zo goed mogelijk in de lucht houden.”

Ook Schiphol, van waar vorig jaar 7,6 miljoen passagiers naar de VS reisden, brengt de gevolgen van de ingreep nog in kaart. “Dit is nog heel vers,” zegt topman Dick Benschop. “Het is een enorme stap, met grote consequenties. We zullen overleg voeren met Den Haag en het kabinet, over de gevolgen van deze maatregelen voor het netwerk van Nederland en de gevolgen voor bedrijven.”

Informeren reizigers

Of de luchthaven zelf ook maatregelen moet nemen wordt nog onderzocht. “De focus ligt nu even niet op onszelf maar op het informeren van reizigers. Dat is onze eerste zorg. Er is nog veel onduidelijk over de reikwijdte van deze Amerikaanse maatregelen. Dan pas kunnen we bepalen wat we moeten doen.”

Deskundigen voorspellen grote problemen voor KLM, haar partners en voor Schiphol. “Voor KLM is dit besluit dramatisch,” zegt bestuurder Michiel Wallaard van CNV Vakmensen. “Als het vliegverkeer naar de VS voor dertig dagen stil komt te liggen, heeft dat zeer ingrijpende gevolgen. Het betekent dat een groot deel van de vluchten en inkomsten in één klap wegvallen.”

“De vluchten met Noord-Amerika vormen 20 procent van het totaal aantal passagierskilometers. En aangezien het meeste transatlantische vrachtvervoer via passagiersvliegtuigen gaat, zijn de gevolgen niet te overzien. Daar komen ook nog de annuleringen voor de vluchten naar Azië en Italië bij, plus de extreem lage bezettingsgraad voor andere vluchten in Europa.”

Ook luchtvaarteconoom Hans Heerkens ziet het somber in. “Luchtvaartmaatschappijen zitten al jaren in problemen. Het is al een marginale business. De gevolgen van deze maatregel kunnen vergelijkbaar zijn met de impact na 9/11. Toen heeft de luchtvaartsector jaren met de gevolgen gekampt, zijn maatschappijen verdwenen of overgenomen, zoals KLM door Air France.”Na 9/11 kon dat nog, maar nu is de luchtvaart al heel erg geconsolideerd. Ik denk dat er, zeker als dit lang duurt nog grote klappen zullen vallen.”

Heerkens voorziet niet alleen gevolgen voor het vliegverkeer naar de VS, maar ook binnen Europa. Die voeren immers veel passagiers af en aan van de intercontinentale vluchten “Ik heb er mijn twijfels over hoe lang KLM die feedervluchten vanuit Europa nog kan volhouden. Ik vermoed niet in de mate waarop ze dat nu doen. De Europese activiteiten van KLM hebben jaren in de rode cijfers gezeten. Dat kan nu weer gebeuren.”

Europese vluchten

Massaal Europese vluchten schrappen, kan volgens hem ook niet. “KLM kan het zich niet veroorloven zijn lokale passagiers kwijt te raken in de concurrentiestrijd met Easyjet en Ryanair. Dat zal ten koste gaan van werkgelegenheid bij KLM.” Hij maant wel tot haast. “Als je als eerste je activiteiten rationaliseert, zoals Lufthansa doet, creëer je ook een voordeel ten opzichte van je concurrenten.”

De Amerikaanse oekaze heeft verstrekkende gevolgen voor de hele economie en werkgelegenheid. In Nederland zijn 300.000 mensen van de luchtvaart afhankelijk, de economische bijdrage is 35 miljard. “De economische schade blijft dan ook niet beperkt tot luchtvaart en het toerisme,” zegt Marieke Blom, hoofdeconoom van ING. “Als KLM niet vliegt, is ook geen catering nodig. De cateraar houdt oproepkrachten thuis, die hierdoor minder inkomsten hebben en bezuinigen op hun uitgaven. Dat merken de winkels weer, die hebben minder personeel nodig, enzovoort.”

Hoe groot de economische schade is, hangt af van de duur. “Maar ik denk dat de maatregelen in Noord-Brabant grotere effecten op de economie hebben dan het inreisverbod. Hoe dichterbij, hoe erger.”

De vraag is in hoeverre de overheid bijspringt. De Franse overheid liet donderdagmiddag al weten klaar te staan om Air France-KLM te helpen. De Nederlandse vakbonden willen dat Den Haag financieel en organisatorisch hulp biedt. “De overheid moet bereid zijn tot snel handelen als KLM een reëel verzoek voor hulp indient,” zegt CNV-bestuurder Wallaard. “Dit kun je niet meer scharen onder normaal bedrijfsrisico, het gaat hier om de werkgelegenheid van tienduizenden KLM’ers.”

Volg alles over het coronavirus in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden