PlusReportage

In Moskou is men niet onder de indruk van de sancties: ‘Ik vind merkkleding niet belangrijk’

Een maand na invoering van de sancties lijken de Moskovieten daar niet nog echt mee te zitten. McDonald’s, Ikea en H&M zijn vertrokken, maar verder is het straatbeeld hetzelfde.

Joost Bosman
In Moskou hebben tal van westerse bedrijven hun deuren gesloten.  Beeld Getty Images
In Moskou hebben tal van westerse bedrijven hun deuren gesloten.Beeld Getty Images

Toen hambugerketen McDonald’s begin maart aankondigde zich uit Rusland terug te trekken, wegens de – wat het Kremlin noemt – ‘militaire operatie in Oekraïne’, maakte Vjatsjeslav Volodin, voorzitter van de Staatsdoema, de Russische Tweede Kamer, zich geen zorgen.

Integendeel. Hij pochte dat er in de vestigingen van de grootste snackbarketen ter wereld de volgende dag al nieuwe, binnenlandse uitbaters zouden trekken om banen te redden. Er moet een nieuwe, Russische keten verschijnen, onder de naam Djadja Vanja, ‘ome Vanja’, die ook hamburgers zal bakken en friet.

Maar op het Poesjkinplein in hartje Moskou, waar begin 1990 de eerste McDonald’s (de grootste ter wereld) van Rusland openging, is ome Vanja nog in geen velden of wegen te bekennen. Er stond tijdelijk een hamburgertent genaamd Matrjosjka, maar die verdween al snel bij gebrek aan belangstelling.

Reusachtige IKEA’s

Naast McDonald’s zijn ook de vier reusachtige Ikea’s in Moskou inmiddels donker en heeft H&M de deuren gesloten, evenals tal van andere westerse bedrijven. Lastig, want straks zullen Russen niet meer aan de nieuwe iPhone kunnen geraken of – pakweg – een Volkswagen kopen.

Maar het is klein bier, bij de verder mogelijke gevolgen van de sancties: het stilvallen van (buitenlandse) investeringen, de voortgaande neergang van de roebel en banenverlies op grote schaal.

Met name het laatste baart Aleksej (35, liever geen achternaam), die met een licht getormenteerd gezicht een sigaretje staat te roken, zorgen. “Velen zullen hun werk kwijtraken nu de buitenlandse bedrijven vertrekken,” verwacht hij.

Op de vraag wie hij schuldig acht aan de ongekende crisis tussen Rusland en het Westen, lacht hij wat nerveus. “Vindt u het goed dat ik daar niet op antwoord?,” zegt hij. “Dat is me te link.”

Borsjstj

Sergej Nikolajevitsj (65) heeft daar minder moeite mee. “Natuurlijk is het goed wat Rusland in Oekraïne doet,” zegt de gepensioneerde ingenieur. “We stellen orde op zaken onder die nationalisten. Ze onderdrukken hun eigen mensen. Ik heb er familie, een tante. Ze is bang, heeft geen werk. Dan zeggen de nationalisten: werk maar voor niets.”

Nee, McDonald’s zal Nikolajevitsj niet missen. “Ik kwam er in het begin wel eens, maar kook liever zelf, lekker kip of borsjtsj (bietensoep, red.),” smult hij. “En kijk eens om je heen, alles draait toch gewoon door? Nee hoor, we kunnen wel zonder jullie.”

Uit een vrijdag gepubliceerd opinieonderzoek van staatsbureau FOM blijkt dat de helft van de Russen er net zo over denkt. Ze verwachten geen enkele verslechtering van de levensstandaard nu vrijwel alle westerse bedrijven hun biezen pakken. Slechts 7 procent is daarover somber gestemd. Onder jongeren (18 tot 30 jaar) is dat gevoel het sterkst: 44 procent denkt dat het linksom of rechtsom bergafwaarts zal gaan.

Weinig trammelant

Fitnesscoach Valeria (39), die net haar sportschool uitkomt, voorziet weinig trammelant. “Persoonlijk merk ik er niks van, ook in mijn omgeving is alles in orde,” zegt ze schouderophalend. “Fitness is hetgeen wat mensen redt, dus die blijven wel komen.”

Ja, er zullen buitenlandse sportmerken verdwijnen, maar daar komen Russische alternatieven voor in de plaats, weet Valeria zeker. “Ik vind merkkleding ook niet belangrijk.”

Haar gezicht betrekt als Oekraïne ter sprake komt. “We kunnen er als gewone mensen toch geen invloed uitoefenen op wat daar gebeurt,” houdt ze zich zoals veel Russen dezer dagen op de vlakte.

Maar Valeria heeft wel Oekraïense wortels: “Ja, het snijdt me door de ziel en dat zal zo blijven. Die jonge gasten die ze daarheen sturen, verschrikkelijk. Maar we kunnen niet weten wat er daar gebeurt, er is een propagandaoorlog gaande. Zelfs de mensen ter plaatste weten het niet.”

Erg jaloers

Igor (70) en Svetlana (76), wier echte namen ‘beter niet genoemd kunnen worden’, maken van hun hart geen moordkuil. “Poetin maakt niet alleen Oekraïne kapot, maar ook Rusland, onze economie. Daarnaast pakt hij mij mijn taal af: ik mag een oorlog geen oorlog noemen,” briest Svetlana.

Igor schampert: “Poetin moet heel erg jaloers zijn op president Zelenski. Hij deed altijd minderwaardig over hem, maar nu sluit de hele wereld Zelenski in de armen, terwijl Poetin zelf wordt veracht.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden