De grote stroom vluchtelingen leidt tot enorme opstop­pingen op de wegen naar de Turkse grens, zoals hier op de weg tussen Sarmada en Dana.

PlusAchtergrond

In Idlib wordt de nood almaar hoger: bijna miljoen mensen op de vlucht

De grote stroom vluchtelingen leidt tot enorme opstop­pingen op de wegen naar de Turkse grens, zoals hier op de weg tussen Sarmada en Dana.Beeld AFP

In het Syrische Idlib, nabij de grens met Turkije, zijn 900.000 mensen op de vlucht geslagen voor het leger van Bashar al-Assad. Het is de grootste volksverhuizing in negen jaar burgeroorlog.

De tengere Yahja Jamal staat, gekleed in een katoenen jasje en met een rugzak op zijn rug, bibberend te wachten tot de grens naar Syrië opengaat. Terwijl honderdduizenden Syriërs het land proberen uit te komen, wil de 21-jarige ­Jamal juist terug.

Zijn vader is net overleden, vertelt hij. Familieleden zijn tijdens bombardementen hun huizen ontvlucht en slapen nu in de openlucht. ­Jamal had zichzelf maanden geleden al naar veiligheid gesmokkeld, maar moet nu terug om te helpen. “Ik kan ze nergens naartoe brengen,” zegt hij met een wit weggetrokken gezicht. “Het is onmogelijk een veilige plek te vinden.”

Achter de heuvels in de omgeving van het Turkse grensdorp Reyhanli, ontvouwt zich aan de Syrische kant van de grens een humanitaire ramp. De regering in Damascus heeft met Russische steun de strijd om Idlib ­opgevoerd, de ­laatste provincie die in handen is van de opstandelingen. Op de vlucht voor zware bombardementen hebben ongeveer 900.000 mensen, vooral vrouwen en kinderen, huis en haard achterlaten. Het is de grootste volksverhuizing in de nu negen jaar durende Syrische burger­oorlog.

Dreigende sfeer

De meeste vluchtelingen zijn naar het noorden van Idlib getrokken, naar de Turkse grens, en brengen hun dagen daar nu buiten door, in de winterse kou. De mazzelaars zitten opeengepakt in tentenkampen, anderen slapen in de openlucht. Ten minste twaalf jonge kinderen zijn onder die omstandigheden om het leven gekomen.

Turkije, dat al meer dan drie miljoen Syrische vluchtelingen heeft opgevangen, zit niet op nieuwe toestroom te wachten en houdt daarom de grens met Syrië gesloten. De vluchtelingen zitten daardoor klem tussen de Turkse grens en de oprukkende Syrische en Russische troepen.

Een aantal Syriërs – vooral medisch personeel en handelaren die toestemming hebben de grens over te steken – verzamelt zich bij de grens. Sommige handelaren mogen komen en gaan wanneer ze willen. Juwelenhandelaar Muhammad, die uit angst voor represailles niet zijn achternaam in de krant wil, probeert met zijn vrouw Amina hun kinderen naar Turkije halen. Hij omschrijft de sfeer aan de andere kant van de grens als dreigend. “Mensen zijn bang,” zegt hij. “Ze wonen op straat, slapen onder bomen. Iedereen heeft het ontzettend koud.”

Openbare gebouwen en woningen in het Syrische grensgebied puilen uit en het is ontzettend moeilijk een tent of en andere schuilplaats te vinden, zegt Muhammad. Er is geen eten en geen werk. “Je ziet hele families op kartonnen dozen en dekens slapen, midden op straat. Zo is het in alle dorpen. Als het bombarderen niet stopt, wordt de ramp alleen maar groter. Iedereen komt dan deze kant op.”

Een arts, die zich alleen voorstelt als dokter Muhammad, is zijn familie aan het aanmelden bij het douanekantoor aan de grens. Hij vertelt dat hij zijn vrouw en hun vier kinderen uit hun dorp in Syrië heeft mee weten te krijgen. Hij wist zijn gezin Turkije binnen te smokkelen, maar werkt zelf nog in een klein veldhospitaal aan de Syrische kant van de grens.

Daar worden per dag 300 patiënten behandeld. “Maar we missen essentiële materialen,” zegt dokter Muhammad. “Brandstof is zeldzaam of van slechte kwaliteit. En de prijzen stijgen alleen maar.”

De wegen in Syrië zijn volgens de arts verstopt met vluchtelingen die Turkije proberen te bereiken. Over een rit van 32 kilometer deed hij zes uur. “Het is verschrikkelijk.”

Weinig vertrouwen

Russische en Syrische militairen rukken steeds verder op en hebben het dorp Al Atarib op amper 24 kilometer van de Turkse grens inmiddels bereikt. Turkije heeft honderden manschappen en veel wapentuig in het noordelijke gedeelte van Idlib gestationeerd en dreigt de Syrische troepen met geweld terug te dringen als zij zich niet uit zichzelf terugtrekken.

De inwoners van het gebied hebben er weinig vertrouwen in dat het Turkse leger de Syrische en Russische troepen zal stoppen. “We hopen dat Europa onze regering aanvalt,” zegt handelaar Muhammad. “En we hopen op de Verenigde Staten, maar we rekenen er niet op.”

En dan roept hij plotseling: “Bashar vermoordt ons! Elke dag sterven er honderden mensen. Amerika móét iets doen.”

De opmars van het regeringsleger gaat zo hard, dat veel families erdoor zijn verrast, zegt Fouad Sayed Issa, oprichter van de Syrische hulporganisatie Violet. De hoeveelheid mensen die in beweging is, noemt hij overweldigend. Zijn organisatie redde onlangs nog in één keer 17.000 mensen uit Ariha, op ruim 50 kilometer van de Turkse grens. Daar liep in een nacht dat regeringstroepen weer wat dichterbij kwamen, een VN-kamp met ongeveer 10.000 vluchtelingen helemaal leeg. Sindsdien verzamelt iedereen zich in kampen bij de Turkse grens.

“Het is als het einde van de wereld,” zegt Issa over de kampen. “Het grootste probleem is dat er geen onderdak is. Ook als je geld hebt, is er niets te kopen of te huren. Alle tenten zitten vol en er zijn geen andere kampen. En er zullen meer vluchtelingen komen. Niemand blijft waar hij is.”

Daarom is er nog maar één oplossing, zegt hij. “Wij pleiten ervoor dat Turkije de grenzen opent voor de vluchtelingen. Maar de keuze is aan ­Ankara.”

Erdogan zoekt hulp in Europa

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan verliest langzamerhand zijn geduld met de situatie in Idlib. Vrijdag belde hij met de leiders van Frankrijk en Duitsland en vroeg hun om hulp bij zijn (vooralsnog alleen verbale) strijd tegen het Syrische offensief in Idlib. Dat komt bovenop zijn uitspraken van eerder deze week, dat een militaire invasie ‘een kwestie van tijd’ is. De Franse president Emmanuel Macron en Duitse bondskanselier Angela Merkel belden donderdag met de Russische president ­Vladimir Poetin, die ze op het hart drukten het gesprek aan te gaan met Erdogan.

© The New York TimesVertaling: David van Unen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden