PlusAchtergrond

In Frankrijk beheert één bedrijf de medische gegevens van tientallen miljoenen patiënten

In Frankrijk beheert één bedrijf de medische gegevens van tientallen miljoenen patiënten. Het is een groot commercieel succes, maar er zijn ook twijfels. ‘De data waarover dat bedrijf beschikt zijn goud waard.’

Stanislas Niox-Château (l) met Ivan Schneider (m) en Jessy Bernal, de mede-oprichters van Doctolib.Beeld Doctolib

Stanislas Niox-Château (Parijs, 1987) was tien jaar geleden nog een gewone Franse student. Vorig jaar peuterde hij schijnbaar moeiteloos 150 miljoen euro los bij internationale geldschieters. Zijn bedrijf is inmiddels 1,2 miljard euro waard.

Niox-Château is – vriend en vijand beamen het – een economische superster. “Hij wil de wereld veranderen, net als Mark Zuckerberg,” zei een Franse staatssecretaris, die zijn bewondering nauwelijks de baas kon.

De status van superster verkreeg Niox-­Château met een mede door hem in 2013 bedachte website. Dat jaar begon hij met Doctolib, een site die patiënten en artsen samenbrengt. ‘Voor patiënten is het ingewikkeld goede en snelle zorg te vinden. En medici en zieken­huizen kunnen veel efficiënter hun afspraken organiseren. Daar komen wij om de hoek kijken,’ aldus de site van Doctolib.

Het idee is simpel. Stel je woont in het Noord-Franse Arras en je hebt een longarts nodig. Dan tik je op Doctolib in waar je woont en wat je zoekt. Vervolgens komt een hele lijst in beeld met longartsen bij jou in de omgeving, inclusief de datum dat je er terechtkunt. Online kies je de arts die het snelst beschikbaar is. Je tikt wat medische informatie in, maakt de afspraak en klaar is Kees. Als patiënt betaal je niks voor die bemiddeling.

Agenda

Sinds een jaar biedt de website ook e-consulten. Per videoverbinding spreek je een arts naar keuze, die je klachten doorneemt en eventueel on­line een recept kan uitschrijven. Het is een officieel consult: de verzekering betaalt.

Doctolib is een doorslaand succes. De site werd in januari liefst 50 miljoen keer aangeklikt. ‘Eén op de twee Fransen gebruikt de website,’ schreef de krant Le Parisien jubelend. ‘Zo’n 32 miljoen mensen hebben er een account.’

Op dit moment zijn 2500 ziekenhuizen en zorginstellingen en rond de 115.000 vakmensen, van verplegers tot gynaecologen, aangesloten bij Doctolib. Die vakmensen betalen 109 euro per maand. In ruil daarvoor hebben ze geen omkijken meer naar hun agenda. Doctolib verdient geld met virtuele bemiddeling. De patiënt vindt snel passende zorg en de arts is verlost van administratieve rompslomp.

De teleconsulten beginnen intussen ook te lopen. In het eerste jaar werden er 150.000 videoverbindingen tot stand gebracht tussen artsen en patiënten. “Steeds meer dokters stappen over en wij begeleiden ze daarbij,” zei Niox-­Château enkele maanden geleden in een toelichting op de applicatie.

Doctolib begon in 2013 met 10 medewerkers en heeft inmiddels 1250 mensen in dienst. Het bedrijf is actief in Frankrijk en Duitsland. Het is volgens kenners de grootste speler in Europa als het gaat om e-zorg.

Het succes kwam Niox-Château niet aan­waaien. Hij reed in 2013 met zijn oude Renault Twingo heel het land door: van dermatoloog A in Marseille tot ziekenhuis B in Straatsburg. Om elke arts ervan te overtuigen dat zijn website ze veel tijd zou gaan besparen. Tijd die ze beter konden besteden aan hun patiënten.

“In de zorg werd nog gewerkt op een manier en met technologieën die niet meer van deze tijd zijn,” zei Niox-Château vorig jaar tegen een verslaggever van Le Monde, in een van de zeldzame interviews die hij gaf. “We reden kriskras door Frankrijk, zeven dagen in de week. Ik heb echt in duizenden kantoortjes gezeten. Ik trainde de artsen in het werken met onze software en werkte ook met ze samen om de software te optimaliseren.”

Die strategie wierp vruchten af. Niox-Château zei tegen ziekenhuizen: ik klop niet aan om geld te verdienen. “Hij kwam niet om een product te verkopen, hij hielp artsen om hun werkwijze te moderniseren,” vatte een van zijn investeerders het samen. “Stanislas is de briljantste onder­nemer die ik ken.”

Publieke taak

De doorbraak voor Doctolib kwam in 2016. Het bedrijf won een aanbestedingsprocedure van 39 gezamenlijke Franse ziekenhuizen met 12.000 medici die hun afsprakensysteem wilden uit­besteden. Rond die tijd werden de activiteiten ook uitgebreid naar Duitsland én nam Niox-­Château een concurrerende dienstverlener over, waarmee zijn bedrijf een dominante positie op de markt bereikte.

Met die dominantie zijn ook twijfels over de macht van het bedrijf gekomen. Volgens de Franse artsenfederatie bestaat de kans dat het bedrijf een monopoliepositie krijgt en dat ligt gevoelig in Frankrijk. Doctolib is namelijk een commercieel bedrijf dat geld wil verdienen terwijl ‘zorg’ voor de meeste Fransen een publieke taak is waarvan álle Fransen moeten kunnen profiteren. 

Daarnaast zijn er mensen die vrezen dat Niox-Château in de privégegevens van patiënten zit te snuffelen. “Tientallen miljoenen Fransen geven via de ­site gevoelige, persoonlijke informatie door en zelfs recepten worden via de site verstuurd,” ­aldus de Franse publieke omroep, die onderzoek deed naar de privacy-­garanties van Doctolib.

Ook het Franse College van Huisartsen is bezorgd: “De data waarover dit bedrijf beschikt, zijn goud waard. Het bedrijf wil heus niet alleen een doorgeefluik zijn, maar wil de grootste speler worden als het gaat om e-zorg.”

Doctolib heeft mede nar aanleiding van deze discussie handvesten opgesteld en regels online gezet waar het bedrijf zich aan zegt te houden. ‘Het privéleven van mensen staat centraal bij ons en persoonlijke gegevens worden beschermd.’ Medische gegevens worden niet doorverkocht, verzekert het bedrijf.

Google van de zorg

Onder Franse deskundigen wordt inmiddels volop gespeculeerd over de volgende stap van Niox-Château. Hij zou zelf ooit hebben gezegd dat Doctolib ‘de Google van de zorg’ moet worden. Specialisten voorspellen dat Europa aan zijn voeten ligt. 

In veel landen – onder andere Groot-Brittannië, Spanje en Italië – is de e-zorg nog onontgonnen terrein. “We hebben vooralsnog geen plannen om in andere landen dan Frankrijk en Duitsland aan het werk te gaan,” laat een woordvoerder summier weten.

Ambities zijn er wel, voegt de woordvoerder er cryptisch aan toe. “We willen de zorg innoveren. Zo gaan we de huisartspraktijken en zieken­huizen van de toekomst ontwikkelen.”

Meer details geeft de woordvoerder niet. Niox-Château heeft volgens hem geen plannen om in Nederland te beginnen. “Zijn prioriteiten liggen elders,” aldus de woordvoerder.

Versnipperde Nederlandse initiatieven

Nederland kent geen bedrijf dat net als Doctolib het hele land en allerlei zorginstanties bestrijkt. Er zijn wel initiatieven om de e-zorg te ontwikkelen, maar die zijn versnipperd. Ziekenhuizen in Rotterdam werken met een ‘patiëntenportal’, waarin bijvoorbeeld online een medisch dossier is te raadplegen. Huisartsen werken her en der met ‘digitale huisartspraktijken’ waarin via een speciale site afspraken kunnen worden gemaakt of e-consulten kunnen worden aangevraagd. Zorgverzekeraar CZ ontwikkelde een app waarmee patiënten kunnen ‘beeldbellen’ met verpleeg­kundigen of huisartsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden