PlusReportage

In elke klas galmt de moord op de Franse leraar Paty na

Als de Franse scholen maandag na de herfstvakantie weer open gaan, staan leraren voor een dilemma: wat gaan ze kinderen vertellen over de onthoofding van hun collega Samuel Paty en de andere aanslagen?

Overal is de foto van de vermoorde leraar te zien.Beeld Photo News

Een vrouw bukt, pakt een aansteker uit haar zak, steekt een kaarsje aan en zet die op de grond bij de ingang van de school. “Ik ben zelf lerares geweest maar heb ontslag genomen. De ellende die je meemaakt in de klas ...”

Een man neemt foto’s van de bloemenzee bij de school. Een echtpaar stopt met de auto, de vrouw stapt uit en legt een witte roos bij alle andere bloemen. Ze blijft stilstaan alsof ze een snel schietgebedje doet en stapt dan weer in.

‘Van de Verenigde Staten van Amerika’, staat op een lint bij een groot gekleurd boeket. ‘Namens de gezamenlijke Franse moskeeën’, staat op een ander lint.

Voor de school in Conflans-Sainte-Honorine, een noordelijke voorstad van Parijs, is het nog elke dag een komen en gaan van mensen. Twee weken geleden werd hier geschiedenisleraar Samuel Paty opgewacht door een 18-jarige Tsjetsjeen. De terrorist liep achter de leraar aan en 500 meter verderop onthoofde hij Paty, midden op straat. Dat deed hij uit naam van de islam, schreef hij meteen erna op Twitter.

“Het was een drama en iedereen voelt dat. Het voelt alsof de stad nog heel lang in shock blijft,” zegt wethouder van Onderwijs Josiane Simon.

Ze staat voor het gemeentehuis. Aan de gevel hangt een metersgroot spandoek met de foto van Samuel Paty, met als onderschrift ‘1973-2020’. Die foto is overal te zien in de stad: op reclamezuilen, langs de weg, op bushokjes.

Wethouder Simon wordt met regelmaat aangeklampt. “Zodra je iemand tegenkomt, gaat het gesprek bijna meteen over wat er gebeurd is. Ook nu nog, na twee weken.”

De schrik zit er vooral goed in op de school van de vermoorde leraar. “Bij sommige vaders en moeders begint het nu eigenlijk pas door te dringen,” zegt Matthieu, voorzitter van een oudervereniging. “Ik hoor bijvoorbeeld dat mensen slaapproblemen hebben.”

Zijn vereniging is in gesprek met de docenten op de school. Want maandag worden alle kinderen, na de herfstvakantie, weer in de klas verwacht. Dat is voor het eerst sinds de terreuraanslag voor de deur van de school. Inmiddels zijn bij de latere aanslag in Nice nog drie dodelijke slachtoffers gevallen en in Frankrijk is een debat losgebarsten: wat vertel je de kinderen?

‘Het is mijn taak’

“Ik ga er met mijn leerlingen over praten. Natuurlijk. Dat moet, dat is mijn taak als lerares,” zegt Marion. Ze doceert net als Paty geschiedenis en woont in Conflans-Sainte-Honorine. “Je kunt aan zoiets ingrijpends niet voorbijgaan.”

Ze wil het met beleid aanpakken. “De kinderen moeten ook vertellen wat ze zelf vinden en denken. Ik denk dat er veel zijn die er nog niet goed over hebben nagedacht. Daarom is het goed om ze er over te laten praten.”

Marions dochter kreeg vorig jaar les van Paty. “We zien nu overal die posters en foto’s van hem hangen in de stad. En elke keer als we er langs lopen heeft mijn dochter tranen in haar ogen.”

Ze hebben er thuis over gepraat. “Maar ze vertelde me dat ze er ook met anderen over wilde praten. Ze is geïnterviewd door een Franse krant, en ze zei dat ze dat heel fijn vond. Tijdens dat interview kon ze aan iemand die ze zelf niet kende, vertellen wat ze dacht en wat ze vond.” Het Franse ministerie van Onderwijs heeft richtlijnen gepubliceerd over de dagindeling voor maandag, de eerste schooldag. De leraren krijgen eerst tijd om met elkaar te praten. Pas daarna worden de leerlingen op school verwacht. Ook met hen wordt gepraat over Samuel Paty én over vrijheid van meningsuiting in Frankrijk. Tot slot zal er een ceremonie zijn op alle scholen, met onder meer een minuut stilte ter nagedachtenis aan Paty.

Sommigen leerkrachten hebben aanvullende plannen. “Ik neem maandag de spotprenten met Mohammed mee en zal die laten zien aan mijn leerlingen,” zegt René Chiche, docent filosofie en vice-voorzitter van de lerarenvakbond Action et Démocratie. “Mijn collega is op gruwelijke wijze vermoord vanwege die tekeningen. Dus ik laat ze zien in de klas uit solidariteit met Samuel Paty.”

Gevoelens

Maar Chiche is óók leraar, benadrukt hij zelf. “Dus ik ga die spotprenten niet tonen als politiek statement. Ik ga er als docent uitleg bij geven voor de kinderen in mijn klas. Uitleg over religie en uitleg over het feit dat we in Frankrijk het recht hebben om anderen te bespotten. En ik denk dat heel veel leraren mijn voorbeeld zullen volgen.”

Chiche riep zijn collega’s op sociale media op om ook de cartoons in hun klas te laten zien. Dat was tegen het zere been van sommige moslims. De invloedrijke koepelorganisatie van Franse moslims, CFCM, reageerde uitermate kritisch.

Het tonen van Mohammedcartoons ‘is niet de goede oplossing als je kinderen wil vertellen wat vrijheid van meningsuiting is’, zei CFCM-voorzitter Mohammed Moussaoui. “Dat kan ook op andere manieren. Je kunt kinderen op andere manieren uitleggen hoe je rekening kan houden met elkaars gevoelens.”

In Conflans-Sainte-Honorine is een compromis bedacht. Lerares Marion: “Ik ga maandag aan mijn leerlingen tekeningen van de profeet laten zien die al in de middeleeuwen werden gemaakt. Dat ga ik met de klas bespreken. En dan zal ik proberen uit te leggen waarom dat toen wel kon, en waarom dat tegenwoordig volgens sommigen niet meer kan.”

Minuut stilte op Nederlandse scholen

Nederlandse scholen herdenken maandag de vermoorde Franse docent Samuel Paty. Ze houden een minuut stilte, hangen de vlag halfstok of praten in de klas over het belang van de vrijheid van meningsuiting.

De herdenkingen volgen op de oproep van de Franse minister van Onderwijs Jean-Michel Blanquer om solidariteit te tonen. Hij schreef: ‘Vrijheid van meningsuiting is essentieel en we moeten al onze leraren steunen. We delen dezelfde waarden, dat zijn de waarden van Europa, en we moeten ons verenigen.’

Via sociale media is steun te betuigen met #solidariteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden