PlusWereldstad

In deze Europese hoofdsteden groeit de bevolking snel, net als in Amsterdam: ‘Juist fijn, wat leven in de stad’

Overzicht van Dublin. Vorig jaar groeide de economie in Ierland met 13,5 procent, het hoogste percentage binnen de
Europese Unie.
 Beeld Getty
Overzicht van Dublin. Vorig jaar groeide de economie in Ierland met 13,5 procent, het hoogste percentage binnen deEuropese Unie.Beeld Getty

Amsterdam snelt richting de 1 miljoen inwoners. De mijlpaal wordt naar verwachting in 2030 bereikt. De komst van al die extra inwoners leidt tot de nodige discussie – over het groen in de stad, over het wegtrekken van gezinnen en de komst van expats. Speelt dat in andere middelgrote Europese hoofdsteden ook?

Sam de Graaff

Stockholm: nieuwkomers brengen leven

Water, veel water. Hier en daar eilandjes. Uitgestrekte bossen. Wie door Stockholm reist maar het centrum links laat liggen, ziet geen dichtbebouwde metropool. Eerder een lappendeken aan wijken en dorpen, afgewisseld met veel groen. “In de jaren zeventig zijn veel mensen vanuit het centrum naar de buitenwijken verhuisd,” zegt Gunnar Andersson, hoogleraar demografie aan de Stockholm Universiteit. “Ze vestigden zich langs metro- en spoorlijnen, langs snelwegen. Nu worden die gebieden wat dichter bevolkt. De echte stad breidt uit.”

Weinig Europese steden groeien zo snel als Stockholm. De Zweedse hoofdstad telt bijna 980.000 inwoners en zo’n 2,39 miljoen mensen in de hele stadsregio. Tegen 2040 zal dat laatste cijfer zijn toegenomen tot 2,78 miljoen mensen, een groei van 16,5 procent. Als geheel telt Zweden naar verwachting dan 900.000 inwoners meer dan nu. Een fors aandeel daarvan, ruim 40 procent, komt dus terecht in de stadsregio Stockholm.

In de jaren voor corona kwam een groot deel van de bevolkingsgroei in Zweden van migratie. Stockholm vormde daarop een uitzondering door de relatief jonge bevolking: er werden meer kinderen geboren dan er mensen overleden. Een geboorteoverschot, kortom.

Of de Stockholmers zich zorgen maken over die relatief forse toename? Niet echt, denkt Andersson. “Er is hier ruimte zat. Mensen hier zijn niet bang voor drukte. Ik denk eerder het tegenovergestelde: omdat Stockholm zo uitgestrekt is, zijn ze wel blij dat er meer inwoners komen. Die brengen leven. In de jaren tachtig en negentig was Stockholm best saai, nu is er veel meer bedrijvigheid.”

Natuurlijk heeft ook Stockholm zo z’n problemen. Het is er dringen om een woning. De huurmarkt is streng gereguleerd, waardoor de meeste appartementen goed te betalen zijn – mits je er een weet te bemachtigen, want de wachttijden zijn lang. Op de koopmarkt duikelen de prijzen in heel Zweden omlaag. Vergeleken met afgelopen zomer zijn de koopprijzen met 14 procent gedaald, de grootste krimp in drie decennia. Al moet gezegd: de prijzen waren historisch hoog.

Dublin: Keltische Tijger kent daklozencrisis

In de jaren voor de financiële crisis van 2008 was Ierland een economisch wonder. De economie groeide bovengemiddeld hard, vooral dankzij internationale bedrijven. Het leverde Ierland een sprekende bijnaam op: de Keltische Tijger, verwijzend naar de onstuimige groei die de ‘Aziatische Tijgers’ (Hongkong, Singapore, Zuid-Korea en Taiwan) vanaf de jaren zestig doormaakten.

Tijdens die crisis had Ierland het zwaar, maar het tij zit inmiddels weer mee. Vorig jaar groeide de economie er met 13,5 procent, het hoogste percentage binnen de Europese Unie. De tijger brult weer. Opnieuw zijn buitenlandse bedrijven de motor van de groei. Van big tech (Amazon, Google, TikTok) tot farmaceutische bedrijven (Pfizer) – allemaal komen ze af op gunstige vestigingsvoorwaarden (lage vennootschapsbelasting) en het hoogopgeleide, Engelssprekende personeel.

Vaak strijken die bedrijven neer in hoofdstad Dublin, met ruim 588.000 inwoners (en 1,4 miljoen in de hele agglomeratie) veruit de grootste stad van het land. De bevolking groeide snel – de afgelopen zes jaar met 7,7 procent.

Dat knelt. Ierland heeft te maken een huizencrisis en een daklozencrisis, zegt Cian O’Callaghan, universitair docent geografie aan het Trinity College in Dublin. Uit cijfers van eind vorige maand blijkt dat het aantal daklozen is gegroeid tot ruim 11.000, tegen nog geen 4000 in 2015. “Het wordt erger en erger,” zegt O’Callaghan.

Van een echt verhit debat over migranten of over het groen in de stad is in Dublin geen sprake. Niet echt althans, meent O’Callaghan. Nee, het gaat vooral over de sterk gedereguleerde woningmarkt, waar private bedrijven verantwoordelijk zijn voor de nieuwbouw. Ze bouwden vooral dure huurwoningen – dat leverde het meeste op. Het aantal nieuwe sociale huurwoningen voldeed bij lange na niet aan de groeiende vraag. Een koophuis bleef volgens O’Callaghan voor meer mensen buiten bereik door nieuwe regels rond het afsluiten van een hypotheek.

Ook problematisch: er wordt simpelweg te weinig gebouwd. “Een relatief kleine groep internationale investeerders heeft tijdens de crisis grote stukken grond opgekocht,” zegt O’Callaghan. “Ze hebben geld – en geduld. Waarom zouden ze er sociale huurwoningen bouwen als ze er op een andere manier meer mee kunnen verdienen? 10 procent van de nieuwbouw moet sociale huur zijn, maar verder richten ze zich op het hogere prijssegment.”

Praag: een stad te groot voor het land

“Eigenlijk is Praag te groot voor Tsjechië,” zegt Tomas Kucera, demograaf aan de Karelsuniversiteit in Praag. “Zoals Wenen dat is voor Oostenrijk en Boedapest voor Hongarije. Praag, Wenen en Boedapest waren de belangrijkste steden van het Habsburgse Rijk. Een soort Verenigde Staten van Europa van die tijd.” Na de Eerste Wereldoorlog viel het rijk uiteen in meerdere staten en staatjes.

Praag telt 1,3 miljoen inwoners (cijfers van vorig jaar), met 2,7 miljoen mensen in het grootstedelijk gebied. In heel Tsjechië wonen 10,5 miljoen mensen. Een kwart daarvan leeft dus in en rond de hoofdstad.

Naar verwachting neemt dat aandeel alleen maar toe, zegt Kucera. “We gaan ervan uit dat de regio Praag kan doorgroeien richting de 4 miljoen mensen.” Dat komt met name door migratie, zowel uit binnen- als buitenland. Toch bestaat in Praag geen discussie over de ruimte in de stad. Ja, er wordt gesproken over het overtoerisme. De huizenprijzen zijn hoog (en dalende). Maar te veel inwoners? Niet echt.

“Praag is dubbel zo groot als Amsterdam,” zegt Kucera, die een dikke twintig jaar geleden enige tijd in Nigtevecht woonde. Er is, kortom, ruimte zat. Dat de gemeente zo groot is, heeft deels te maken met het communistische verleden. Rond Praag stonden veel fabrieken. Arbeiders woonden daar in de buurt. Die arbeiders stemden vaker op de Communistische Partij dan, zeg, de stadse elite. Door hun buurten bij de gemeente te trekken, stond de partij op papier sterker in de hoofdstad.

Nog een opmerkelijke erfenis uit de communistische tijd is de nationaliteit van de grootste migrantengroepen. Oekraïners vormden eind vorig jaar (nog voor de Russische invasie in Oekraïne) de grootste groep, met bijna 200.000 mensen. Veel van hen werken in de bouw. Daarna volgen de Slowaken (114.000). Vooral plek drie is opvallend: Vietnamezen (64.000).

Het toenmalige Tsjecho-Slowakije nodigde het Vietnamese broedervolk uit om een vak te leren of te studeren. Na de val van de Muur bleef Tsjechië voor Vietnamezen een aantrekkelijk land – mede vanwege de aanwezigheid van een al grote Vietnamese diaspora.

Serie Wereldstad

Er is geen stad als Amsterdam, maar veel zaken waar wij ons druk om maken spelen ook elders in de wereld. In de serie Wereldstad onderzoeken we hoe andere steden daarmee omgaan.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden