PlusReportage

In de belegerde Donbas is aan alles gebrek: om toiletpapier wordt bijna gevochten

Aan zo'n beetje alles is gebrek in Lysytsjansk. Om de stad in de Donbas wordt zwaar gevochten. Beeld REUTERS
Aan zo'n beetje alles is gebrek in Lysytsjansk. Om de stad in de Donbas wordt zwaar gevochten.Beeld REUTERS

Svjatoslav Joerasj is het jongste parlementslid van Oekraïne. Met hulpgoederen reist hij af naar het front, naar Lysytsjansk, in de Donbas. Sommige mensen verklaren hem voor gek: het gebied ligt zwaar onder vuur. ‘Dat was een grapje toch, dat je zei dat je naar Lysytsjansk wilde?’

Jan Hunin

Veel hoef je niet te doen om in het zwaar bestookte Bachmoet voor gek verklaard te worden: het volstaat om te vragen naar de beste manier om het nog zwaarder bestookte Lysytsjansk te bereiken.

“Dat was een grapje toch, dat je zei dat je naar Lysytsjansk wilde?” reageert een bewoner van Bachmoet vol ongeloof. “Jij bent zeker niet goed wijs? De Russen zitten al bij Soledar, daar kom je niet meer door,” zegt een soldaat die net terug is van het slagveld. “Luister, er kan maar één goede reden zijn om naar Lysytsjansk te reizen: dat je je leven moe bent,” antwoordt een andere soldaat verontwaardigd.

En daarbij: is het in Bachmoet al niet erg genoeg? Voortdurend worden de achtergebleven bewoners er opgeschrikt door ontploffingen.

Door de Russische opmars dreigt het in het oosten van de Donbas gelegen Lysytsjansk samen met het nabijgelegen Severodonetsk afgesneden te worden van Bachmoet en de rest van het door het Oekraïenese leger gecontroleerde gebied. Alleen met speciale toestemming kom je er nog door.

Rijzende ster in Oekraïense politiek

Maar al die informatie is duidelijk niet besteed aan Svjatoslav Joerasj (26), de jongste vertegenwoordiger van de Hoogste Raad, het Oekraïense parlement. Deze rijzende ster in de nationale politiek heeft het in zijn hoofd gehaald om vanuit Bachmoet hulpgoederen te gaan leveren aan het bedreigde Lysytsjansk.

Met een op zijn rug bengelende kalasjnikov – en een revolver aan zijn riem – legt hij aan zijn team uit dat het wel los zal lopen. Jawel, de weg naar Lysytsjansk ligt onder vuur, maar als de Russische artillerie ergens op mikt, komt het projectiel gegarandeerd elders terecht, stelt Joerasj. Het zou gek moeten lopen wil je geraakt worden.

En zo vertrekt hij even later met twee bestelwagens in zijn spoor voor een tocht die hem zijn leven zou kunnen kosten. De gouverneur die mee had moeten rijden, heeft op het laatste moment afgezegd.

Het is eens wat anders dan op knopjes drukken in het parlement. Want eigenlijk, bekent Joerasj in onberispelijk Engels, is dat niets voor hem, op knopjes drukken. Zeker niet in oorlogstijd.

Hartsvriendin kwam om het leven

De boomlange Joerasj, die bekendstaat om zijn voorliefde voor traditionele hemden (visjivanka) en zich ondanks zijn hoge functie gewoon bij zijn voornaam laat aanspreken, liet voor het eerst van zich horen in 2013, toen hij tijdens Euromaidan, de opstand die uiteindelijk zou leiden tot de afzetting van de pro-Russisch president Janoekovitsj, als piepjonge student vanuit het Indiase Calcutta naar zijn land terugkeerde om in Kiev het perscentrum te organiseren.

Van het een kwam het ander. Bij de presidentsverkiezingen van 2019 fungeerde hij als een van de woordvoerders van Volodomir Zelenski, de komiek die ondertussen door zijn onverzettelijkheid een nationale held is geworden.

Net als de president vindt de 26-jarige Joerasj dat er gevochten moet worden tot het einde, tot de laatste Rus het land uit is. Een andere optie bestaat niet. En dat vechten blijkt hij ook letterlijk te nemen: nadat zijn hartsvriendin, een journaliste, omkwam bij een Russische beschieting, sloot Joerasj zich aan bij de Territoriale Strijdkrachten, een vrijwilligersorganisatie die valt onder het ministerie van Defensie.

Alleen wilden ze hem als volksvertegenwoordiger liever niet naar het front sturen. Daarom maakt hij zich op andere manieren nuttig, bijvoorbeeld door hulp te leveren. Ook in Lysytsjansk, waar de uit het door en door Oekraïense Lviv afkomstige Joerasj bijna letterlijk de hand wil reiken aan de bewoners van het andere uiterste van het land, daar waar alleen Russisch wordt gesproken en patriottisme soms amper bestaat.

Geen gas, elektriciteit of stromend water

Maar dan moet hij er eerst wel komen. Dat is minder makkelijk dan gedacht. Sinds de Russen een deel van de weg naar Lysytsjansk in handen hebben, kan de stad alleen nog via een omweg bereikt worden, die, zoals algauw blijkt, allesbehalve veilig is. Achter de struiken rond de weg zijn hier en daar rookpluimen te zien. Af en toe zijn ontploffingen te horen, waarvan niet meteen duidelijk is of het uitgaand of inkomend vuur gaat.

Na aankomst in het zwaar getroffen Lysytsjansk gaat het via vrijwel verlaten straten naar een door communistische systeembouw gedomineerde buitenwijk. Er kan alleen nog op vuurtjes worden gekookt: sinds het begin van de oorlog zitten de bewoners zonder gas, elektriciteit en stromend water.

Aan andere levensmiddelen is eveneens gebrek, blijkt wanneer Joerasj met zijn gevolg een binnenplaats opdraait. Nog voor hun bestelwagen de deuren heeft geopend, stromen van overal mensen toe, waardoor in een oogopslag de uitgestorven buurt tot leven komt. Uiteindelijk moeten medewerkers van Joerasj de aanwezigen tot de orde roepen – om het toiletpapier wordt bijna gevochten.

Joerasj is niet te beroerd om zelf de handen uit de mouwen te steken. “Waar moet dat pak heen,” vraag hij aan een man op één been. Hij zorgt ervoor dat niemand in de kou blijft staan – ‘vergeet de senioren niet’ – om ten slotte in het Oekraïens de boodschap te brengen waarvoor hij van zover gekomen is: “Wij zijn Oekraïners, jullie zijn Oekraïners, wij zijn allemaal mensen, wij zijn allemaal Oekraïners. Wij houden van jullie en Oekraïne houdt van jullie.”

De dankbare aanwezigen antwoorden in koor: “En wij van jullie.”

Parlementslid Svjatoslav Joerasj (midden) deelt met zijn medewerkers hulpgoederen uit in Lysytsjansk. Beeld DPG/Jan Hunin
Parlementslid Svjatoslav Joerasj (midden) deelt met zijn medewerkers hulpgoederen uit in Lysytsjansk.Beeld DPG/Jan Hunin
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden