Plus Profiel

In Brussel wordt Ursula von der Leyen wél gewaardeerd

Ursula von der Leyen. Beeld AFP

Na bijna drie dagen van overleg is de Duitse defensieminister Ursula von der Leyen dinsdag naar voren geschoven als voorzitter van de Europese Commissie. 

Voor de 60-jarige Ursula von der Leyen, de huidige minister van defensie van Duitsland, is een vertrek naar Brussel eigenlijk een terugkeer. Ze werd er geboren. Pas op haar twaalfde verhuisde ze naar Duitsland, waar haar vader Ernst Albrecht later premier van Nedersaksen zou worden. ‘Hoewel haar vader een vooraanstaand politicus was, begon Ursula von der Leyen relatief laat aan een eigen politieke carrière,’ tekende het Duitse weekblad Der Spiegel vorig jaar op, ter ere van haar 60ste verjaardag.

Maar Von der Leyen zat niet bepaald te niksen in de tussentijd. Ze promoveerde bijvoorbeeld in de medicijnen, werd specialist in de Verenigde Staten, haalde daar nog een master en kreeg maar liefst zeven kinderen, met wie ze, toen ze in 2003 in Nedersaksen minister van familiezaken werd, graag op de foto ging. Die traditie zette ze voort toen ze twee jaar later onder Angela Merkel bondsminister van gezin werd en ook in haar volgende functie als minister van sociale zaken.

Dissertatie

Von der Leyen is van dezelfde partij als Angela Merkel, het christendemocratische CDU, en ze gold ook enige tijd als eventuele opvolger voor Merkel. Maar vorig jaar viel ze daarvoor af omdat ze geldt als liberaal en bovendien omdat ze haar laatste ministerie, defensie, niet bijzonder goed op orde leek te hebben.

Ook de aanhoudende discussie over haar dissertatie, die ging over het vroegtijdig breken van de vliezen in het kraambed, bleef voor onrust zorgen. Steeds opnieuw schreven de kranten dat er bij onderzoek sterke aanwijzingen waren gevonden dat ze haar tekst deels overgeschreven had, maar dat ze haar doctorstitel had mogen houden.

Die kwestie staat blijkbaar minder in de weg bij haar nieuwe functie. Ook de talrijke affaires rond defensie worden haar in Brussel minder nagedragen. In Berlijn vinden ze het onverdraaglijk dat geen van de zes onderzeeboten die Duitsland in 2017 bezat, bleek te werken. Voor Brussel geldt meer dat ze een ervaren bestuurder is.

Nazispullen

Voor Duitsers leek Von der Leyen te hebben afgedaan toen de deplorabele toestand van het leger onder haar bewind alleen maar slechter werd. Ook werden er tot twee keer toe nazispullen gevonden op een kazerne onder haar bewind. Helemaal desastreus was het toen defensie het middelpunt werd van een schandaal over onderhandse gunningen.

Maar voor de politieke leiders van Europa telt blijkbaar dat ze via haar partij een trouw lid is van de grootste Europese fractie. Bovendien kennen sommigen haar al. Von der Leyen is de laatste tijd regelmatig in Brussel geweest, onder meer om te pleiten voor een sterkere verdedigingsmacht. Ze spreekt ook vloeiend Engels en Frans.

Vrouw

Het zou Emmanuel Macron zijn geweest die het eerst met de naam van Von der Leyen op de proppen kwam, op het moment dat de onderhandelingen over Timmermans waren vastgelopen. Zeker was haar kandidatuur toen nog lang niet. Het feit dat ze een Duitse is, werkte niet in haar voordeel. De Duitsers hebben al zoveel macht in de EU en ook een andere kandidaat - Weber - is Duitser. In het voordeel van haar kandidatuur sprak wel dat ze een vrouw is.

Ursula von der Leyen is nu nog de Duitse minister van Defensie. Beeld AFP

Dit zijn de andere personen die zijn voorgedragen voor EU-topfuncties.

Charles Michel

Als er iemand weet hoe je een stel tegenpolen bijeen houdt, zo zullen ze in Brussel hebben gedacht, dan moet dat haast wel Charles Michel zijn. De Belgische premier – en aankomend voorzitter van de Europese Raad – leidde de afgelopen vier jaar een regeringscoalitie die vooraf aangeduid werd als ‘coalitie kamikaze’. Want hoe moest een verband van een Franstalige liberale partij, plus Vlaamse liberalen, christen-democraten en populisten in hemelsnaam anders genoemd worden?

Zo is ook de verzameling Europese leiders niet makkelijk met de neuzen één kant op te krijgen – de selectieprocedure waarin Michel (1975) de afgelopen dagen uiteindelijk boven kwam drijven is er een goed voorbeeld van. Dat chaotische proces had trouwens wel wat weg van de wijze waarop Michel in 2014 met 38 jaar de jongste Belgische premier ooit werd en uiteindelijk toch ook onverwacht.

Michels MR, de partij van Franstalige liberalen, had minder dan 10 procent van de stemmen gehaald en was ook lang niet de grootste partij van de regeringscoalitie: het lag niet voor de hand dat hij de nieuwe leider zou worden. Maar de baas van de N-VA, de grootste partij binnen de coalitie, had geen interesse (de N-VA bestaat uit Vlaamse nationalisten die op termijn de Belgische federatie willen afschaffen). En de Vlaamse christen-democraten, óók groter, kozen ervoor om de Belgische eurocommissaris te leveren en af te zien van het premierschap. Na dit ruilcircus bleef Michel over en werd dus eerste minister.

Dat was op zich een glanzend sluitstuk van een komeetachtige carrière, die begon in zijn tienerjaren toen hij posters plakte voor de MR – de partij van zijn vader Louis Michel op wie Charles als twee druppels water lijkt. Louis was Belgisch minister en later eurocommissaris voor ontwikkelingszaken, een joviale man. Zoon Michel zelf is eerder ingetogen, maar zijn politieke ambities deelt hij met zijn vader. Op zijn achttiende kwam hij in de provincieraad van Waals-Brabant. Intussen studeerde hij rechten, onder andere aan de Universiteit van Amsterdam (hij spreekt dus ook prima Nederlands). Hij reisde destijds elke donderdagavond terug naar Waals-Brabant om te vergaderen – als de dood dat hij betiteld zou worden als ‘zoon van’ voor wie de regels soepeler zouden zijn. Op zijn 24ste was hij al minister in de Waalse regering, later werd hij met 32 jaar de jongste federale minister.

Het lef waarmee hij uiteindelijk het Belgisch premierschap oppakte, kan hij straks goed gebruiken als voorzitter van de Europese Raad, waar hem de ondankbare taak wacht de verdeelde leidersgroep één richting in te sturen.

Maar het is voor Europa te hopen dat hij daarbij succesvoller opereert dan als Belgisch premier: zijn kamikaze-coalitie kon grote hervormingsplannen niet waarmaken en strandde voortijdig. Eind vorig jaar keerde de N-VA zich tegen het VN-migratiepact dat Michel in Marrakesh wilde ondertekenen. De premier hield voet bij stuk, de N-VA vertrok en de regering viel niet veel later. Vervolgens verloor hij op 26 mei de verkiezingen in Franstalig België van de socialisten. Nu heeft Michel zijn handen vrij om een volgende carrièrestap te maken.

Christine Lagarde

Met de voordracht van de huidige topvrouw van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), Christine Lagarde, als de nieuwe president van de Europese Centrale Bank (ECB) wordt een van de meest ervaren en bekwame bestuurders binnengehaald.

De Française zal de Italiaan Mario Draghi opvolgen, die in november acht jaar aan het roer staat van de ECB. Zij heeft, voordat ze de baas werd bij het IMF, diverse ministersposten bekleed in Frankrijk variërend van economie en financiën tot handel. Vaak was ze de eerste vrouw in hoge functies.

De 63-jarige Lagarde heeft een kalme hand van besturen en overtuigingskracht, waardoor er naar haar wordt geluisterd. Ze vindt dat vrouwen, inclusief zijzelf, beter zijn in het vinden van consensus. Toch kan ze erg duidelijk zijn als ze vindt dat iets niet klopt. Zo zei ze over de Griekse schuldencrisis in 2012 dat ze meer sympathie had voor arme Afrikaanse kinderen dan voor Griekse belastingontduikers. De boze Grieken nam de IMF-topvrouw op de koop toe.

Josep Borrell

De 72-jarige Spaanse politicus Josep Borrell wordt als de kandidaat gezien voor de functie van hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheid van de EU. Deze sociaal-democraat is nu minister van buitenlandse zaken van Spanje in het kabinet van premier Sanchez. Hij heeft een ruime ervaring met de EU. Zo was Borrell van 2004 tot 2007 voorzitter van het Europees Parlement.

Borrell geldt als een uitgesproken tegenstander van de afscheiding van Catalonië. Kritische vragen erover kan hij niet altijd waarderen. Zo brak hij abrupt een televisie-interview met Deutsche Welle in maart af toen de presentator hem vragen stelde over constitutionele kwesties in relatie tot de Catalaanse afscheidingspoging. Borrell had hier geen zin in, verwijderde zijn microfoon en vertrok tijdens de opname.

Als de nieuwe EU-buitenlandchef wordt van hem meer kalmte en diplomatieke gave verwacht, ook als iets hem niet bevalt. De vraag is tevens hoe Borrell als EU-vertegenwoordiger omgaat met de kwestie Spanje en Catalonië?Josep Borrell

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden