PlusExclusief

Hun eiland loopt onder water, dus stappen deze Indonesiërs naar de Zwitserse rechter

Het eiland Pari ligt net boven zeeniveau, niet ver van de Indonesische hoofdstad Jakarta. Beeld zvg
Het eiland Pari ligt net boven zeeniveau, niet ver van de Indonesische hoofdstad Jakarta.Beeld zvg

Het Zwitserse cementbedrijf Holcim heeft wereldwijd bijna een half procent van alle CO2 uitgestoten. Daarom moet het concern ook een half procent van de klimaatschade vergoeden, vinden de bewoners van het Indonesische eiland Pari. Ze stappen naar de rechter.

Hans Nauta

Hun eiland zal verdwijnen, vrezen de bewoners van Pari in Indonesië, en daarvoor houden ze een Zwitsers cementbedrijf aansprakelijk: Holcim – omzet 27 miljard euro – is een van de grootste uitstoters van broeikasgassen in de wereld. Het concern heeft daardoor bijgedragen aan de stijging van de zeespiegel.

Pari heeft al last van klimaatverandering. Overstromingen zorgen voor schade aan huizen, straten en bedrijven. Steeds vaker blijven de toeristen uit het nabijgelegen Jakarta weg. Pensioneigenaar Asmania (39) en visser Edi (37) vrezen dat grote delen van het eiland over dertig jaar onder water staan als de wereldwijde CO2-uitstoot niet snel afneemt.

Deze week hebben zij met nog twee eilandbewoners een juridische procedure in gang gezet bij de rechtbank van de Zwitserse stad Zug. Ze willen een schadevergoeding en eisen dat het cementbedrijf de ‘buitensporige CO2-uitstoot’ sneller terugschroeft.

Grotere vervuiler dan de luchtvaart

Het is de eerste klimaatzaak in Zwitserland tegen een bedrijf, zegt Nina Burri, specialist bedrijven en mensenrechten bij de Zwitserse organisatie Heks, de hulporganisatie van de Zwitserse protestantse kerken. Heks ondersteunt deze rechtszaak samen met twee andere maatschappelijke organisaties: milieuorganisatie Walhi uit Indonesië en het European Center for Constitutional and Human Rights (ECCHR) uit Berlijn.

De wereldwijde CO2-uitstoot kent ontelbaar veel bronnen. Waarom is deze zaak gericht tegen Holcim? “Omdat het verreweg de grootste CO2-uitstoter is van Zwitserland,” zegt Burri. “Er zijn al veel rechtszaken tegen de fossiele sector, zoals tegen Shell. De cementindustrie blijft grotendeels buiten schot, ook al is het een grotere vervuiler dan de luchtvaart. Wij willen dat Holcim de uitstoot van broeikasgassen veel sneller terugbrengt dan het van plan is.”

Holcim wil in 2030 20 procent minder CO2 uitstoten dan in 2018. Dat gaat om een relatieve teruggang, per ton cement. Een hogere productie kan die milieuwinst dus ongedaan maken. In een reactie zegt Holcim dat het klimaatverandering serieus neemt en geen commentaar kan geven op de zaak-Pari.

“In deze zaak eisen we een absolute reductie van 43 procent in 2030 en 69 procent in 2040,” zegt Burri. “De cijfers zijn vergelijkbaar met de zaak van Milieudefensie tegen Shell in Nederland. Als die reducties wereldwijd gehaald worden, is er volgens het klimaatpanel van de Verenigde Naties nog een redelijke kans dat de opwarming van de aarde beperkt blijft tot 1,5 graad Celsius.”

Peruaanse boer tegen energiebedrijf

Holcim behoort wereldwijd tot de vijftig grootste CO2-uitstoters van alle bedrijven, volgens het Amerikaanse Climate Accountability Institute. Het Zwitserse bedrijf is verantwoordelijk voor 0,42 procent van de totale CO2-uitstoot door menselijk handelen sinds de industriële revolutie.

Vandaar dat de eilandbewoners Holcim voor hetzelfde percentage aansprakelijk stellen – voor 0,42 procent van hun schade. Opgeteld gaat het voor de vier eilandbewoners om zo’n 15.000 euro. Dat betreft immateriële schade, materiële schade en de kosten van maatregelen om verdere schade te voorkomen.

Hoewel landen in het Zuiden relatief weinig hebben bijgedragen aan het ontstaan van de klimaatcrisis, draaien zij wel op voor de kosten. Heks wil afdwingen dat machtige bedrijven en politici maatregelen nemen en de kwetsbare slachtoffers van klimaatverandering niet aan hun lot overlaten.

Dit is de tweede klimaatzaak tegen een Europees bedrijf die wordt aangespannen door betrokkenen vanuit het Zuiden, zegt Burri. In 2015 klaagde Saúl Luciano Lliuya uit Peru het Duitse energiebedrijf RWE aan, omdat zijn boerderij gevaar loopt door een smeltende gletsjer. Hij eist dat RWE een deel van de kosten vergoedt, gebaseerd op de historische CO2-uitstoot van het bedrijf.

De zaak loopt nog. In mei dit jaar zijn de rechters naar Huaraz in Peru afgereisd om de situatie te bekijken.

Asmania (39) bereidt een maaltijd in haar pension. Als het eiland Pari overstroomt, blijven de toeristen soms wekenlang weg.  Beeld Abdul Baits
Asmania (39) bereidt een maaltijd in haar pension. Als het eiland Pari overstroomt, blijven de toeristen soms wekenlang weg.Beeld Abdul Baits

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden