Plus Reportage

Hongkong: een enorme kloof tussen rijk en arm

Een vrouw en haar zoon in hun appartement van 5,5 m2 in Hongkong, waarvoor ze maandelijks omgerekend 438 euro betaald. Beeld Reuters

De protesten in Hongkong gaan over veel meer dan de inmiddels uitgestelde wet over uitlevering aan China. ‘Het systeem hier is volledig ingesteld op de belangen van de gevestigde elite.’

Hogere huren dan in New York, Londen en San Francisco voor appartementen die amper half zo groot zijn. Bijna één op de vijf mensen leeft in armoede en het minimumloon is omgerekend amper 4,30 euro. Hongkong, de semiautonome Chinese stad met 7,4 miljoen inwoners die nu al acht weken wordt opgeschud door protesten, is misschien wel de meest sociaal ongelijke plek ter wereld.

Woede over de groeiende invloed die het ­Chinese vasteland op het dagelijks leven in Hongkong heeft, voedt de protesten. De wens om eigen leiders te kunnen kiezen ook. Maar onder die hevige politieke woede schuilt een ­onderstroom van diepe angst over het eigen economische perspectief, en de vrees dat het ­alleen maar erger wordt.

“We dachten dat je met een betere opleiding ook een beter inkomen zou kunnen verdienen,” zegt de 55-jarige Kenneth Leung, een demonstrant met een universitaire graad. “Maar in Hongkong kunnen mensen de laatste twintig jaar misschien wel studeren, meer geld verdienen ze niet.”

Leung sloot zich aan bij de protesten uit woede over het wetsvoorstel dat uitlevering van ­criminelen aan China toestaat. Maar Leung is ook boos over zijn eigen situatie. Als beveiliger maakt hij werkdagen van twaalf uur, en verdient hij ­ongeveer 6,40 euro per uur.

Leung is een van de 210.000 inwoners van Hongkong die in illegaal onderverdeelde ­appartementen in de stad wonen. Sommige ­appartementen zijn zo klein dat ze ‘kooien’ of ‘kisten’ worden genoemd. Leungs kamer ­– een kleine 10 vierkante meter om in te eten, slapen en koken – is in vergelijking met andere appartementen nog vrij groot.

Sociale media

Het zijn opvallende cijfers. Het verschil tussen rijk en arm is in Hongkong in bijna een halve eeuw niet zo groot geweest als nu. De stad heeft ’s werelds langste werkdagen en de hoogste ­huren. Een huurwoning is nu 25 procent duurder dan vijftig jaar geleden, terwijl de lonen niet zijn meegestegen. Huizenprijzen zijn de laatste tien jaar zelfs verdrievoudigd. De gemiddelde prijs van een huis in Hongkong is nu ongeveer twintig keer zoveel als het gemiddelde inkomen van een gezin in Hongkong.

De problemen speelden vijf jaar geleden ook al, toen onder de naam Occupy Central protesten uitbraken die de stad wekenlang lamlegden.

Vandaag de dag focussen demonstranten zich op de uitleveringswet (die ‘dood’ maar nog niet teruggetrokken is) en op directe verkiezingen in een politiek systeem dat nu nog zwaar beïnvloed wordt door Peking.

De voormalige Britse kolonie hanteert eigen wetten, maar demonstranten zeggen dat de Chinese regering die ­onafhankelijkheid ondermijnt. De leiders van Hongkong, die worden gekozen door Peking, werken volgens de demonstranten voor China, vastgoedontwikkelaars en grote bedrijven, in plaats van voor de eigen bevolking.

Volgens pro-Chinese functionarissen ligt de langetermijnoplossing voor de problemen van Hongkong in nog nauwere samenwerking met het vasteland. In ieder geval niet in minder ­samenwerking. Jongeren zouden volgens hen voordeel kunnen halen uit een programma waarmee de regering ondernemers helpt een bedrijf op te zetten in een nieuwe economische zone die Hongkong verbindt met het vasteland. “Is het nu zoveel moeite om van Zhuhai naar Hongkong te reizen?” vraagt Felix Chung van de Liberale pro-Peking Partij. “Hongkongers zijn verwend.”

Voor Philip Chan zijn zulke antwoorden illustratief voor hoe vervreemd de leiders van Hongkong zijn geraakt. De 27-jarige verpleger woont nog steeds bij zijn ouders en deelt een­ ­stapelbed met zijn drie jaar oudere zus. Hij slaapt beneden. “De Chinese regering kan ons helemaal niets garanderen,” zegt de demonstrant. “Neem de vrijheid van meningsuiting.” Sociale media ­zoals Facebook en WhatsApp zijn in China ­geblokkeerd. “Hoe kunnen we dan ­leven?”

Golfbaan

Huisvesting ligt aan de basis van veel frustratie in Hongkong. Zoveel inwoners zijn niet opgewassen tegen de prijzige woningmarkt, dat het ongebruikelijk is om een jongere tegen te ­komen die niét nog thuis woont.

Volgens critici maakt het overheidsbeleid, dat ontwikkelaars begunstigt, de situatie alleen maar erger. De regering verdient geld aan de verkoop van grond, en kiest dan ook het liefst voor luxe projecten in plaats van betaalbare ­woningen. Zoals die keer dat activisten ervoor pleitten om op een golfbaan midden in de stad sociale woningen neer te zetten. Er was plek ­geweest voor appartementen die 37.000 mensen hadden kunnen huisvesten. Uiteindelijk stelde de overheid nog geen 20 procent van de grond beschikbaar.

“Het systeem is volledig ingesteld op de belangen van de gevestigde elite,” zegt Cheuk-Yan Lee, secretaris-generaal van de vakbonden in Hongkong en solidair met de demonstranten.

Veel van de actievoerders zeggen dat zij door directe verkiezingen een grotere stem krijgen in de cruciale economische zaken waarmee Hongkong te maken heeft. Eén van hen, de 52-jarige winkelmedewerker Roger Cheng, liep begin deze maand mee tijdens een vreedzame mars toen een andere groep demonstranten probeerde het regeringsgebouw in Hongkong te bestormen. Net als veel van zijn vrienden greep hij niet in.

“We hebben liever een vreedzame vorm van protest,” zegt Cheng. “Maar we zijn niet tegen de mensen die het radicaler aanpakken. De ­regering van doet namelijk helemaal niets.”

© The New York Times/Alexandra Stevenson en Jin Wu. Vertaling David van Unen 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden