PlusExclusief

Honderden keren is het geprobeerd en is nu gelukt: VS erkent lynchen als misdrijf

Tussen 1882 en 1968 werden zeker 4700 zwarte Amerikanen in het zuiden van de Verenigde Staten door witte mannen gelyncht. Een speciale wet heeft dit nu tot misdaad verklaard.

Bas den Hond
Een muurschildering van Emmett Till in Chicago. De wet is vernoemd naar de veertienjarige zwarte jongen die in 1955 werd gelyncht door een groep witte mannen omdat hij met een wit meisje had geflirt. Beeld Getty Images
Een muurschildering van Emmett Till in Chicago. De wet is vernoemd naar de veertienjarige zwarte jongen die in 1955 werd gelyncht door een groep witte mannen omdat hij met een wit meisje had geflirt.Beeld Getty Images

Op een handtekening van president Joe Biden na is het geregeld: na meer dan 120 jaar vergeefs proberen is in het Amerikaanse Congres de ‘Emmett Till antilynchwet’ aangenomen. “Een overwinning over de generaties heen,” noemde de indiener, Democratisch lid van het Huis van Afgevaardigden Bobby Rush, het aannemen van de wet maandagavond. Maar het was ‘een bittere smet op het blazoen van Amerika’ dat het zo lang moest duren, zei de Democratische fractieleider in de Senaat, Chuck Schumer.

De wet brengt voor het eerst een misdaad met de naam ‘lynchen’ onder de federale strafwet. Die wordt gedefinieerd als het samenzweren om iemand te doden, zwaar verwonden, ontvoeren of aan te randen vanwege ras, geloof of geaardheid.

Emmett Till, de veertienjarige, in 1955 vermoorde zwarte jongen naar wie de wet is genoemd, was een van de minstens 4700 Amerikanen, merendeels zwarten, die tussen 1882 en 1968 werden vermoord door groepen witte burgers. Het waren wraakoefeningen voor veronderstelde vergrijpen tegen witten – in het bijzonder tegen witte vrouwen. Maar ze hadden ook als doel op de hardst mogelijke manier de maatschappelijke verhoudingen duidelijk te maken, aan zowel de zwarte als de witte bevolking.

Dat is goed te zien in een korte documentaire die kanshebber is bij de Oscars eind deze maand: Lynching Postcards, Token of a Great Day. Die toont ansichtkaarten die in de negentiende en vroege twintigste eeuw werden gemaakt met foto’s van opgehangen of verminkte zwarte slachtoffers en opgewonden en blije witte toeschouwers.

Monumenten voor de slachtoffers

Lynchpartijen vonden vooral plaats in het zuiden van de Verenigde Staten. Sinds 2015 kunnen Amerikanen precies nagaan waar allemaal in een museum in Montgomery in Alabama. Voor elk district waar het gebeurde zijn de slachtoffers opgesomd op twee stalen monumenten. Een ervan moet in het museum blijven, het andere mag worden opgehaald door het district waar het gebeurde, om daar te worden tentoongesteld.

De eerste wet die lynchen landelijk strafbaar moest stellen, werd in 1900 in het Huis van Afgevaardigden ingediend door George Henry White, destijds het enige zwarte Congreslid. De wet maakte geen schijn van kans. Pas in 1922 nam het Huis een antilynchwet aan, maar die sneuvelde in de Senaat.

In dat jaar liet een krantenkop in Mississippi zien hoe witte Amerikanen lynchen nog als prima snelrecht zagen. ‘Een helse misdaad’, stond boven een artikel over het ophangen van een zwarte man. Die kwalificatie betrof niet de executie, maar zijn veronderstelde misdaad, het aanranden van een wit meisje.

Zwarte jogger achtervolgd en gedood

Lynchen is niet alleen maar geschiedenis. Nog slechts een paar weken geleden betreurden zwarte leiders het ontbreken van een antilynchwet bij het berechten van drie witte mannen die in 2020 in Georgia een zwarte jogger, die ze van een inbraak verdachten, hadden achtervolgd en gedood.

Lokale aanklagers waren in eerste instantie ongenegen hen te vervolgen, omdat het om zelfverdediging zou gaan. Na veel protesten gebeurde het toch, en de drie werden afgelopen november wegens moord tot levenslang veroordeeld.

In een apart proces voor een federale rechtbank verklaarde een jury de drie afgelopen maand ook nog schuldig aan door haat gemotiveerde misdaden. Voor samenzwering tot zulke misdaden, de definitie van lynchen, konden ze nog niet worden veroordeeld, maar volgens de indiener van de nieuwe wet, Bobby Rush, was het anders een loepzuiver geval geweest.

In dat geval hadden ze nog eens dertig jaar kunnen krijgen bovenop levenslang, wat die extra straf vooral symbolisch zou hebben gemaakt. Maar dat kan heel passend zijn, schreef jurist Theodore Johnson van het Brennan Center for Justice in New York in de Washington Post, voor ‘een misdaad die zelf een diepe symbolische betekenis heeft’.

Emmett Till, een jongen uit Chicago, schond taboe in Mississippi

Emmett Till zou nu tachtig jaar oud zijn geweest. Maar hij was veertien toen hij in Drew in de staat Mississippi werd ontvoerd, geslagen, verminkt, door het hoofd geschoten en in de rivier Tallahatchie gegooid.

Dat was omdat hij volgens de mores van het Amerikaanse zuiden een vreselijke misstap had begaan: flirten met een wit meisje. Mogelijk had hij dat zelf helemaal niet door. Hij groeide op in Chicago en was op bezoek bij familie.

Het was algemeen bekend welke twee mannen het hadden gedaan, maar ze ontkenden totdat een jury hen had vrijgesproken en ze niet meer hoefden te vrezen voor vervolging.

De verontwaardiging onder zwarten over de dood van Emmett Till was in het hele land merkbaar. Daar droeg de beslissing van zijn moeder aan bij door zijn begrafenis in Chicago met een open kist te laten plaatsvinden, zodat iedereen kon zien wat hem was aangedaan. In Montgomery in Alabama besloot kort daarna Rosa Parks om niet op te staan voor een witte passagier in de bus en naar een plaats voor zwarten te verhuizen, een daad die leidde tot de door Martin Luther King aangevoerde bus-boycot. “Ik dacht aan Emmett Till,” zei Parks, “en ik bracht het niet op om naar achteren te gaan.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden