Hoger beroep van Ratko Mladic na 3 jaar van start gegaan

Het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag gaf Ratko Mladic in 2017 de maximale straf: levenslang, wegens genocide, volkerenmoord en misdaden tegen de menselijkheid. Dinsdag en woensdag dient het hoger beroep in de zaak tegen de inmiddels 77-jarige ‘Slager van de Balkan’. In Servië heeft hij nog steeds veel aanhangers.

Ratko Mladic arriveert voor het hoger beroep in de rechtszaal. Beeld AFP
Ratko Mladic arriveert voor het hoger beroep in de rechtszaal.Beeld AFP

De advocaten van de voormalige Bosnisch Servische bevelhebber stellen dat hun cliënt te ziek is voor een eerlijk proces. Hij is geestelijk niet in staat zich op de rechtszaak in hoger beroep voor te bereiden en kan zich niet naar behoren verdedigen tegen beschuldigingen. Het zou daarom een rechterlijke dwaling zijn de zaak tegen hem voort zetten. Ze verklaarden onder protest deel te nemen aan de twee dagen van zittingen.

Wie is Mladic?

Ratko Mladic werd in 1942 geboren in het arme dorpje Bozanovici, in het zuiden van Bosnië. Zijn vader, een aanhanger van Tito, werd drie jaar later, in 1945, vermoord door de Kroatische nazi’s die zijn gezworen vijanden zouden blijven. Aanvankelijk wilde hij leraar worden maar hij koos voor het leger. In twintig jaar tijd schopte hij het tot brigadegeneraal, naar verluidt voorkwamen een arrogante houding en zijn gebrek aan discipline snellere promotie.

Ratko Mladic werd opperbevelhebber van de Bosnisch-Servische troepen en later door het internationale tribunaal veroordeeld vanwege zijn rol in de oorlog in Bosnië (1992-1995), waarbij ongeveer 100.000 doden vielen en 2,2 miljoen mensen op de vlucht sloegen door het geweld en etnische zuiveringen. Mladic trok op met de voormalige politieke leider van de Bosnische Serven, Radovan Karadzic, en de voormalige Joegoslavische president, Slobodan Milosevic. De laatste bezweek in 2006 in zijn Scheveningse cel aan een hartaanval, voordat zijn proces was afgerond.

Karadzic (75) kreeg wegens genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid eerst 40 jaar celstraf wat vorig jaar werd omgezet in levenslange gevangenisstraf.

Het gebouw van het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag.  Beeld EPA
Het gebouw van het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag.Beeld EPA

Waarom duurt dat proces tegen Mladic zo lang?

Mladic was na de oorlog lange tijd ongrijpbaar. Hij dook in 2001 onder. De Servische autoriteiten pakten hem uiteindelijk toch op omdat de zaak Mladic een obstakel werd voor een toekomstig lidmaatschap van het land van de Europese Unie. In mei 2011 werd de voormalige generaal gearresteerd in het huis van een neef in het dorp Lazarevo, in het noorden van Servië. Hij werd overgedragen aan de internationale justitie.

Het proces in Den Haag begon in 2012. Er zijn honderden getuigen gehoord, wat veel tijd kostte. Ook speelt in deze slepende zaak mee dat Mladic een zwakke gezondheid heeft. Vlak voor zijn arrestatie kreeg Mladic twee beroertes en een hartinfarct. In Scheveningen volgde een hersenbloeding en andere problemen. Zoon Darko Mladic heeft eerder gezegd dat het geheugen van zijn vader is aangetast en dat hij fysiek ook niet meer in staat is terecht te staan. Er was daarom uitstel door ziekte maar ook door het coronavirus, waardoor getuigen niet naar Den Haag konden reizen. Volgens zijn advocaten is Mladic ‘te ziek’ om nog terecht te kunnen staan. Morgen krijgt de ex-generaal tien minuten spreektijd via een videoverbinding vanuit zijn cel. Het is niet zeker of hij daarvan gebruik zal maken. Bij eerder gelegenheid leverde dat vooral scheldpartijen op van de beklaagde.

Wat was zijn rol in Srebrenica?

Mladic heeft meer op zijn geweten maar zijn naam is toch vooral verbonden aan de massamoorden in Srebrenica waar Serviërs en Bosniërs wederzijds gruwelen begingen. Wereldschokkend werd het executeren van duizenden moslimmannen en jongens bij de stad Srebrenica, die niet lang beschermd konden worden door Nederlandse VN-soldaten. Mladic had de slachting georganiseerd en staat daarom ook bekend als de ‘Slager van Srebrenica’.

Ratko Mladic in 1994 en nu.  Beeld AFP
Ratko Mladic in 1994 en nu.Beeld AFP

Hoe kijken de Bosnische-Serviërs naar dit proces?

Met gemengde gevoelens. Volgens menigeen ligt er te veel nadruk op de moslimslachtoffers en te weinig op de Servische slachtoffers die ook vielen door de terreur. Mladic is bij nationalisten zeer populair. Recent, tijdens de 25ste herdenking van de val van Srebrenica, werd een monument voor slachtoffers besmeurd met pro-Mladic slogans. Volgens zijn zoon Darko Mladic is in Den Haag ‘gerechtigheid vervangen door propaganda’. 

Het Servische lid van het collegiale presidentschap van Bosnië, Milorad Dodik, weigert nog steeds de kwalificatie ‘genocide’ en spreekt van een ‘mythe’. Volgens een peiling van 2018 ontkent twee derde van de Serviërs in het gebied ook dat er een genocide heeft plaatsgevonden. Veroordeelde oorlogsmisdadigers worden er nog regelmatig gevierd. Bij de herdenking in juli waren rond Srebrenica posters van Mladic opgehangen met de tekst: ‘Bedankt generaal voor 11 juli, de dag van de bevrijding van Srebrenica’. De voormalige Bosnisch-Servische militaire leider heeft nooit spijt betuigd, ondanks de vele slachtoffers. ‘Ik ben generaal Mladic. Ik heb mijn land en mijn volk verdedigd”, zei hij vanaf zijn eerste optreden voor het strafhof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden