PlusReportage

‘Hoe ver lopen is Polen?’ Niemand die het weet in de rij voor de Oekraïense grens

Het is elke keer weer afwachten bij welke grensovergang er een rij staat, en hoe lang je daar moet wachten. Sommige vluchtelingen houden het precies bij, anderen nemen de gok. Een verslag van de grensovergang van Hrushiv (Oekraïne) naar Budomierz (Polen).

Mark van Assen
Overal in Oekraïne zijn inwoners op de vlucht voor de oorlog, zoals hier op het station van de westelijke stad Lviv waar treinen naar Polen vertrekken. Tot dit deel van Oekraïne zijn de Russische aanvallers nog niet doorgedrongen. Beeld AP
Overal in Oekraïne zijn inwoners op de vlucht voor de oorlog, zoals hier op het station van de westelijke stad Lviv waar treinen naar Polen vertrekken. Tot dit deel van Oekraïne zijn de Russische aanvallers nog niet doorgedrongen.Beeld AP

Het is 9.00 uur en het valt nog best mee, zie je iedereen denken. De lucht is helder, het is koud met een bleek zonnetje, en waar de meesten die hier deze ochtend heen zijn gereden zo bang voor waren (een kilometerslange rij), dat is er niet. Links en rechts liggen de kale velden van Hruhsiv, rechtdoor en dan de bocht om, achter de bomen, is de grens met Polen. Misschien een half uurtje lopen.

Er staat een twintigtal touringcars, plus meer dan vijftig personenauto’s en midden op de weg klonteren een paar honderd mensen samen. Vrijwilligers bieden warme soep, thee en koffie aan, er zijn opgewarmde kant-en-klaarmaaltijden met worst en aardappelpuree en de kinderen worden zoet gehouden met snoepjes. Allemaal gratis, aangeboden door mensen als Pawel en Martin. Zij zijn vannacht uit Warschau hierheen gereden (340 kilometer) met hun camper vol eten en drinken. Op hun tafeltje staan potten met eten van Happy Family. “Ons eigen merk!” zeggen ze trots.

40 minuten

Na een uur is het iedereen opgevallen dat de menigte maar niet in beweging komt. Waarom blijven ze hier staan? Is er iets niet goed? Wat gebeurt er daar? Er rijden af en toe wat auto’s naar de grens, maar de voetgangers worden tegengehouden. En die zijn nu juist naar deze plek gekomen, omdat gisteren iedereen zo door kon lopen naar Polen. Barse Oekraïense soldaten hebben allang geen zin meer om vragen te beantwoorden. “In de rij, en snel!”

“Uit de weg, daar komt een auto aan!”

“Nog 40 minuten!”

“Omdat ik het zeg, daarom!”

De menigte bestaat voornamelijk uit vrouwen en kleine kinderen, die in alle vroegte vanuit Lviv zijn gekomen met busjes en taxi’s. De vrouwen zijn doodvermoeid, ze hebben vaak al een dagenlange tocht achter de rug. Sommige kinderen huilen onbedaarlijk, anderen kijken bleek voor zich uit, maar er zijn er ook die nog energie hebben om wat te spelen.

De groep mag lopen, over de weg van Hrushiv naar het Poolse Budomierz.  Beeld DPG/Mark van Assen
De groep mag lopen, over de weg van Hrushiv naar het Poolse Budomierz.Beeld DPG/Mark van Assen

Om kwart over 10 mag er eindelijk gelopen worden. Honderden rolkoffers krassen over het asfalt. “Hoe ver is het?” vraagt iemand. Niemand die het weet. Af en toe schreeuwt een van de soldaten dat iedereen wel in de rij moet blijven. Na de bocht en achter de bomen doemt de grens op. Er staat een legertent, waar alle honderden om vage redenen doorheen moeten, om vervolgens te stoppen voor een slagboom. Daar staat een vrouwelijke soldaat met de enige stempel, plus twee collega’s. De vrouw stempelt zo’n twintig paspoorten, stuurt een deel van de mensen door, neemt een paar paspoorten af en loopt ermee naar een hokje om iets te doen. Na twintig minuten is ze terug en herhaalt ze de procedure. Verschillende keren. Niemand klaagt, niemand zucht, niemand heeft daar puf voor.

Blijven om te vechten

Dit is ook het moment waarop de paar meegereisde Oekraïense mannen afscheid nemen van hun vrouwen en kinderen. Zij mogen niet de grens over, ze moeten blijven om te vechten. Kijk in hun ogen en dan zie je wat je zelf hoopt nooit, maar dan ook nooit mee te hoeven maken.

Bij de twee Poolse douaniers moet iedereen paspoort of identiteitsbewijs laten zien, de geboortecertificaten van eventuele kinderen en alle medische gegevens. Als je niet kunt bewijzen dat je Oekraïens staatsburger bent, krijg je geen vluchtelingenstatus. Eerdere berichten als zou Polen voor iedereen de deur wagenwijd openzetten, blijken dus achterhaald. Het zijn er te veel, het is te diffuus, de autoriteiten willen weten wie er binnenkomt. Daarom wordt alles nauwgezet gecontroleerd. Dat duurt per gezin zo’n 15 minuten, waardoor het uiteindelijk meer dan 5 uur duurt voordat een groep van een paar honderd mensen de grens over is.

Of het normaal soepeler gaat of dat dit de normale gang van zaken is, hier of bij de andere grensovergangen met Polen, weet niemand te vertellen. Een vrijwilliger aan de Poolse kant heeft er wel een mening over: “5 uur? Jullie hebben geluk.”

1 miljoen op de vlucht

Sinds het begin van de oorlog, vorige week donderdag, zijn er volgens de Verenigde Naties een miljoen mensen de Oekraïense grens over gevlucht. Polen heeft de meeste mensen toegelaten, blijkt uit de laatste cijfers: meer dan 575.000. Anderen zochten hun toevlucht tot Hongarije (139.686), Moldavië (97.827), Slowakije (72.200), Roemenië (51.261) of zelfs Rusland (47.800) en Belarus (357).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden