Plus

Hoe Trump besloot te doen wat zijn voorgangers nooit aandurfden

Sinds de Tweede Wereldoorlog hebben de VS nooit een militair leider van een ander land gedood, tot vrijdag de Iraanse generaal Soleimani door raketten werd opgeblazen. Hoe kwam president Trump tot het besluit dat nu al zulke verstrekkende gevolgen heeft?

Donald Trump. Beeld AFP

De gasten die net als Donald Trump de kerstvakantie doorbrachten in Mar-a-Lago, Trumps luxe privéclub aan het strand van Palm Beach in Florida, waren minder verrast over de Amerikaanse aanval dan de rest van de wereld. In de dagen voor Soleimani werd opgeblazen, liep Trump in zijn resort al tegen bekenden rond te bazuinen dat er iets groots op handen was.

De president gaf hints over een ‘grote’ actie tegen het Iraanse regime, zo meldden drie aanwezigen aan nieuwssite The Daily Beast. Wat voor actie? Daar zouden zij ‘heel snel’ meer over lezen of horen. Ondertussen speelde hij een paar rondjes golf en mengde hij zich op oudejaarsavond tussen de gasten in Mar-a-Lago.

De wereld buiten het exclusieve resort (waar een lidmaatschap 200.000 dollar per jaar kost) kreeg wel iets mee van Trumps oplopende agitatie over Iran. Het land ‘zal een hele HOGE PRIJS betalen’ als er Amerikaanse slachtoffers vallen, twitterde Trump op oudejaarsavond. De Amerikaanse ambassade in Irak werd toen bestormd tijdens protesten die georkestreerd zouden zijn door Iran. ‘Dit is geen waarschuwing, maar een bedreiging’, schreef hij. ‘Gelukkig nieuwjaar!’

Keuzemenu

Irans hoogste generaal doden was Trump door de Amerikaanse legertop voorgelegd als meest extreme optie in een keuzemenu met mogelijke reacties op Iraanse provocaties. De Amerikaanse Defensieminister Mark Esper en zijn hoogste generaal Mark Milley waren op zondag 29 december naar Trumps vakantieresort gereisd met een menu waar ook aanvallen op Iraanse schepen, raketbasissen of door Iran gesteunde milities in Irak op stonden, schrijft The New York Times.

Twee dagen eerder was een Amerikaanse huursoldaat omgekomen bij een raketaanval op een Amerikaanse militaire basis in Irak. Een aanslag op Soleimani zou alleen zijn geopperd om de andere opties redelijker te laten lijken. Dat het opblazen van Irans legerleider grote consequenties zou hebben, snapt iedereen. Daarom hadden Trumps voorgangers Obama en Bush dat nooit aangedurfd en kon Soleimani, die sinds 2007 op de Amerikaanse terreurlijst stond, vrij rondreizen in het Midden-Oosten.

Woedend

Die zondag koos Trump volgens de Amerikaanse krant voor aanvallen op een aantal wapendepots en commandoposten in Irak en Syrië die door de Iran gesteunde militiegroep Kataib Hezbollah zouden worden gebruikt om Amerikaanse troepen te belegeren. Bij die aanvallen werden zo’n twintig militiestrijders gedood. Een buitensporige reactie, volgens de Iraniërs, die vervolgens de gewelddadige demonstraties bij de Amerikaanse ambassade in Bagdad organiseerden.

Televisiebeelden daarvan maakten Trump woedend, getuigen zijn oudejaarsavondtweets. Hij vreesde dat hij zwak zou overkomen als hij niet zou reageren, na Iraanse aanvallen op schepen, een Amerikaans onbemand vliegtuig en een Saoedische olieraffinaderij. Op donderdag 2 januari koos hij – volgens de New York Times tot verbijstering van zijn legerstaf – alsnog voor de meest extreme optie: Irans legerleider zelf was nu het doelwit.

Uit nieuw bewijs van inlichtingendiensten zou zijn gebleken dat Soleimani een aanslag voorbereidde waarbij honderden of zelfs duizenden Amerikaanse slachtoffers moesten vallen. Met zo’n grote aanval zou het sluimerende conflict tussen Iran en de VS zeker escaleren. Bij recente aanslagen van Iran en zijn bondgenoten in het Midden-Oosten vallen doorgaans slechts kleine aantallen slachtoffers.

Oorlogsdaad

De raketaanslag op het konvooi van Soleimani, vrijdagmorgen op het internationale vliegveld van Bagdad, was dus een daad van zelfverdediging, zo betoogde Trumps regering afgelopen dagen. Geen oorlogsdaad, maar een noodzakelijk kwaad ‘om een oorlog te stoppen’. Of Trump wettelijk de autoriteit had om een Iraanse topgeneraal te doden op Iraakse bodem?

Zelfverdediging kan volgens het Amerikaanse en internationale oorlogsrecht een geldige reden zijn voor zijn actie, stellen internationale rechtsgeleerden die persbureau AP raadpleegde. Maar dan is de hamvraag of het bewijs voor de op handen zijnde Iraanse monsteraanslag hard genoeg was. En daar plaatsen ingewijden in verschillende Amerikaanse media vraagtekens bij.

Soleimani zou vrijdag niet in Bagdad zijn gearriveerd na een tournee door Syrië, Libanon en Irak om een grote aanslag op Amerikaanse doelen te plannen, zoals de Amerikaanse autoriteiten stellen. Soleimani was op een normale dienstreis geweest, volgens een bron van The New York Times. En Irans hoogste leider ayatollah Khamenei had volgens de krant niet ingestemd met een aanslag, maar zou Soleimani slechts hebben gevraagd om naar Teheran te komen voor overleg.

Officieel hebben de Amerikaanse autoriteiten nauwelijks iets losgelaten over het bewijs voor een Iraanse aanslag. Een Amerikaans Senaatslid dat vrijdag aanwezig was bij een geheime briefing van de Amerikaanse legerleiding, inlichtingendiensten en het ministerie van Buitenlandse Zaken vond de bewijslast niet overtuigend, zei hij tegen The Daily Beast. “Als je een actie onderneemt die kan leiden tot de derde Amerikaanse oorlog in het Midden-Oosten binnen twintig jaar, moet je met iets beters komen dan dergelijke assumpties.’’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden