PlusUitleg

Hoe hoog wordt de coronapiek in Europa deze winter?

Het coronavirus piekt al in Europa, maar hoe hevig het deze winter wordt loopt uiteen. De vaccinatiegraad maakt het verschil. De drie varianten gaan van ernstig tot mild. Nederland zit in de middengroep. Portugal en Malta zullen het minst worden getroffen.

Jop van Kempen
Groen vinkje, naar binnen maar in Club Nyx. Sinds de versoepelingen lopen de besmettingen op. Beeld Joris van Gennip
Groen vinkje, naar binnen maar in Club Nyx. Sinds de versoepelingen lopen de besmettingen op.Beeld Joris van Gennip

Wie zegt dat er drie Europese pandemieën zijn?

Dat zegt Bruno Ciancio, directeur van het European Centre of Disease Control (ECDC), het RIVM van Europa. In The Telegraph voorspelt hij dat het ene Europese land harder wordt geraakt dan het andere.

Door de lage vaccinatiegraad in Bulgarije (22 procent van bevolking, volgens het ECDC) en Roemenië (33) zullen er daar simpelweg meer besmettingen, zieken, doden en beperkende maatregelen zijn dan in bijvoorbeeld Malta (81 procent) en Portugal (81).

Er ontstaat een driedeling in de 28 Europese lidstaten, aldus Ciancio, waarbij Nederland (65) in de middengroep valt. Ciancio kijkt naar de vaccinatiegraad van de hele bevolking, inclusief kinderen en tieners. Ook zij kunnen een nieuwe golf aanwakkeren.

Waarom is Portugal zo hoog gevaccineerd?

Daar leidde een doortastende marineofficier de vaccinatiecampagne. Henrique Gouveia e Melo, in het openbaar consequent gekleed in legeroutfit, maakte er een militaristische operatie van, compleet met oorlogsmetaforen om twijfelaars over de streep te trekken.

De vergelijking tussen de sterftekans van Covid-19 en de kans op fatale bloedstolsels van het AstraZenecavaccin legde hij zo uit: Stel er zijn twee paden. Op het covidpad schiet een sluipschutter 1 op de 500 mensen dood, op het vaccinatiepad 1 op de 500.000. Welk pad kies je?

Verder handelt Portugal uit voorzorg, en dus snel; vorige maand konden Portugese ouderen al een boosterprik halen om het immuunsysteem te heractiveren. Nederland besloot aanvankelijk dat zo’n booster niet nodig was, maar dinsdag herzag de Gezondheidsraad dat. De eerste boosterprik wordt hier pas in december gezet. Dat verschil in snelheid leidt simpelweg tot meer besmettingen, ziekenhuisopnamen, overlijdensgevallen en beperkende maatregelen.

Met welke andere landen zit Nederland in de middenmoot?

Met bijvoorbeeld Engeland, Frankrijk en Duitsland. Ook daar zal de komende maanden een opleving komen, aldus Ciancio. Het RIVM voorspelt dat eveneens.

In Nederland zijn volgens het RIVM zo’n 1,8 miljoen mensen ‘vatbaar’; ze zijn niet gevaccineerd, hun immuunsysteem reageert onvoldoende op vaccinatie of ze hebben geen natuurlijke immuniteit door besmetting. Dat reservoir kan komende winter leiden tot zo’n 23.000 ziekenhuisopnames en 4800 ic-patiënten, aldus het RIVM. Uitgesmeerd over enkele maanden kan het zorgsysteem dat waarschijnlijk wel aan, maar een kortdurende piek is te veel gevraagd.

De ‘vatbaren’ zouden toch beschermd worden door groepsimmuniteit?

Dat was de theorie anderhalf jaar geleden. Groepsimmuniteit blijkt echter onhaalbaar. Allereerst omdat de deltavariant ruim twee keer besmettelijker is dan het ‘originele’ virus. Maar ook omdat mensen ná vaccinatie het virus blijven overdragen, al is de kans daarop ruim 50 procent kleiner dan bij ongevaccineerden, aldus het RIVM. Verder remmen de gevaccineerden de pandemie omdat hun kans om besmet te raken met 75 procent afneemt, maar dat is te weinig om de ‘vatbaren’ te beschermen. In die groep kan het virus vervolgens veel sneller om zich heen grijpen.

Wanneer stopt de virusgroei?

Als de groep vatbaren zo klein is dat de kans op overdracht, de r-waarde, minder dan 1 is: dan verandert groei in krimp. Op ‘enig moment’ zal dat zover zijn, maar niemand weet wanneer. Epidemioloog Frits Rosendaal (LUMC) sprak woensdag de hoop uit dat het omslagpunt wordt bereikt voor aanstaande vrijdag – wanneer het kabinet zich buigt over eventuele nieuwe maatregelen.

“RIVM-voorman Jaap van Dissel zegt dat iedere ongevaccineerde Nederlander besmet zal raken, maar ik denk van niet,” aldus Rosendaal. “Bij elke pandemie blijken onbeschermde mensen om onverklaarbare reden niet vatbaar; dat zag je bij de Spaanse Griep, de mazelen en hiv. Dat zal ook bij Covid-19 zo zijn, maar we weten niet hoe groot dat deel is. Zoals we ook niet precies weten hoeveel Nederlanders immuun zijn na een doorgemaakte infectie. Hoe meer mensen onvatbaar of immuun zijn, hoe eerder het omslagpunt.”

Wat gebeurt er wanneer de virusgroei stopt?

Dan wordt dit coronavirus zoiets als het influenzavirus; het zal blijven rondzingen en plukjes mensen besmetten, maar geen grote groepen infecteren. Dan wordt het coronavirus ‘endemisch’. Voorwaarde is wel dat geen nieuwe coronavarianten opduiken die de opgebouwde immuniteit in de populatie omzeilen.

Het einde van de virusgroei betekent overigens niet vanzelfsprekend het einde van de problemen. Ook een endemisch coronavirus bedreigt de zorgcapaciteit. Zo konden in de winter van 2018 de ic’s de grieppatiënten maar net aan, dus elke coronapatiënt zou er toen een te veel zijn geweest. Een endemisch coronavirus zet de zorg en de maatschappij echter niet meer zo op z’n kop als nu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden