Plus Analyse

Hoe gevaarlijk is het in de Perzische Golf?

Met de ‘tankeroorlog’ tussen het Verenigd Koninkrijk en Iran wordt het al bestaande conflict in de Perzische Golf nog complexer en gevaarlijker. 

Een boot van de Iraanse Revolutionaire Garde bij het schip Stena Impero. Beeld Reuters

1. Waarom nemen het Verenigd Koninkrijk en Iran elkaars tankers in beslag?

Met de hulp van commando’s legde het Verenigd Koninkrijk op 4 juli de Iraanse tanker Grace 1 in Gibraltar aan de ketting. Het schip zou met een lading olie op weg zijn geweest naar Syrië, tegen Europese sancties in. Iran reageerde furieus. Op 11 juli kon een Britse oorlogsbodem ternauwernood voorkomen dat de Iraanse Republikeinse Garde een tanker in de Straat van Hormuz enterde. Acht dagen later was het wel raak. De Stena Impero werd geconfisqueerd en naar een Iraanse haven geleid.

2. Klopt de kritiek dat de Britse regering steken heeft laten vallen?

De affaire komt voor Groot-Brittannië op een uiterst ongelegen moment. Deze week krijgt premier Theresa May een opvolger: Boris Johnson of Jeremy Hunt. Volgens critici, onder wie de voormalige topofficier van de marine Lord West, heeft de machtsoverdracht te veel de aandacht afgeleid van de spanningen met Iran. De regering zou daarom te lang hebben gewacht met het sturen van versterking naar de Straat van Hormuz, waar de HMS Montrose in zijn eentje de Britse schepen in deze vaarroute moest beschermen. Minister Tobias Ellwood van Defensie veegt de kritiek van tafel. “Onze prioriteit is om oplopende spanningen te voorkomen. We zijn al die tijd alert geweest, maar het is onmogelijk om elk schip te escorteren. We hadden wel degelijk oog voor de bal.”

3. Welke gevaren kleven aan de ‘tankeroorlog’?

Groot-Brittannië is partij geworden in het toch al zo complexe conflict over het nucleaire programma van Iran. Dat brengt de Britten in een lastig parket. Aan de ene kant kan het niet toestaan dat een land zich vergrijpt aan zijn olietankers en moet het de spierballen laten zien. Aan de andere kant wil het de spanningen in de crisis rond het Iraanse kernwapenprogramma niet verder laten oplopen.

De Amerikaanse president Trump mag dan vorig jaar het in 2015 gesloten akkoord over kernenergie met Iran hebben verscheurd, Londen was een van de Europese ondertekenaars die het met niet eens zijn met Washington. Volgens hen voldeed Iran wel aan de afspraken en zijn de sancties onterecht.

4. Wat is de positie van Nederland?

Het ministerie van Buitenlandse Zaken liet zaterdag in een verklaring weten ‘ernstig bezorgd’ te zijn over de inbeslagname van het Britse schip. “Nederland is solidair met de Britten,” ­aldus Den Haag. Intussen denkt het kabinet al enige tijd na over een bijdrage aan de beveiliging van de Straat van Hormuz. ­Amerika zou graag zien dat Nederland bijvoorbeeld een marinefregat stuurt. Het kabinet heeft eerder gezegd in augustus een besluit te nemen.

5. Zijn er kansen op de-escalatie?

Ondanks alle machtsvertoon ligt de weg van de diplomatie nog open. Trump zit niet te wachten op een nieuwe oorlog in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van volgend jaar. Daarmee zou hij een verkiezingsbelofte breken. Iran blijft intussen bereid om te praten. Iran zou formeel en permanent willen instemmen met extra inspecties van zijn nucleaire programma, in ruil voor de opheffing van de Amerikaanse sancties. Dat zou betekenen dat Teheran nu al wil voldoen aan de in 2015 gemaakte afspraak om daar in 2025 mee te beginnen. 

Beeld Jamie Groenestein
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden