PlusExclusief

Hoe Dnipro zich schrap zet voor de naderende oorlog. ‘Het is hier één grote eerste-hulp-post’

Nu de Russen hun offensief op de regio Donbas richten, wordt de Oost-Oekraïense stad Dnipro een frontstad. ‘Wie sterk is, neemt de verdediging ter hand. Wie bang is, vlucht.’

Michiel Driebergen
Massaal vluchten Oekraïners uit de omliggende steden en dorpen waar al gevochten wordt naar het nog rustige Dnipro. Zo is Aleksandra Vassilchenko gevlucht uit Kramatorsk, waar eerder deze maand tientallen burgerdoden vielen bij een raketaanval op het treinstation.   Beeld AFP
Massaal vluchten Oekraïners uit de omliggende steden en dorpen waar al gevochten wordt naar het nog rustige Dnipro. Zo is Aleksandra Vassilchenko gevlucht uit Kramatorsk, waar eerder deze maand tientallen burgerdoden vielen bij een raketaanval op het treinstation.Beeld AFP

Voor je het weet heb je een flinke kledder wijwater in je gezicht. Pater Sergiej is gul met zijn kwast, die hij eerst rondroert in een emmer en vervolgens met kracht over de gelovigen zwiept. Die staan in lange rijen paraat, met bosjes wilgentakjes in hun handen.

“We zijn spirituele mensen,” zegt de priester, alvorens hij weer een kring wachtenden bedient. “Het leven op aarde is tijdelijk, onze ziel is onsterfelijk. Dat is ons geluk.”

Het is Palmzondag in Oekraïne, die hier Verbna nedilja wordt genoemd: Wilgenzondag, omdat wilgenkatjes nu eenmaal als eerste ontluiken. De stad Dnipro is niet alleen in verwachting van orthodox Pasen, volgend weekend, maar ook van de oorlog.

Zandzakken voor de cafés

Op de boulevard langs de machtige rivier wordt weliswaar lustig geflaneerd en alcohol genuttigd — nu het tijdelijke verbod op drankverkoop onlangs werd opgeheven. Maar op het punt waar de anderhalf kilometer lange autobrug het water oversteekt moet je een omweg nemen: onder de brug heeft de territoriale verdediging namelijk een militaire positie gebouwd, met prikkeldraad, loopgraven en zandzakken.

Die zandzakken zie je overal, rond overheidsgebouwen, maar zelfs voor cafés en winkels. Veel ramen in de stad zijn kruislings beplakt met ducttape, om bij eventuele beschietingen rondvliegende glassplinters tegen te gaan.

Het zijn dan ook niet alleen bewoners die bij de Kathedraal van de Heilige Drie-eenheid op het heilig water wachten. De stad Dnipro vangt massa’s vluchtelingen op.

Zoals Igor en Jelena Sjeregina uit Avdiivka, een plaats die al acht jaar aan de frontlinie ligt. “Sinds 2014 was het relatief rustig. Er waren gevechten, maar in de stad zelf werd niet geschoten,” zegt Igor, die bij de plaatselijke fabriek werkte en nu de druppels uit z’n ogen veegt. “Nu is het enorm heftig. Niks functioneert meer,” vult zijn vrouw Jelena aan, die marktkoopvrouw was. “Er zijn bijna geen mensen meer over.”

Het echtpaar vond de kerk op Google Maps, en is van plan volgende week weer te gaan. “Dnipro is een verademing. Hier is beschaving,” aldus Jelena.

Gejank van het luchtalarm

Hoewel Dnipro tweehonderd kilometer van de gevechten af ligt, lijkt de oorlog soms toch al gearriveerd. De winkels en cafés functioneren, maar het telkens weerkerende gejank van het luchtalarm verstoort het gewone leven danig. Om 9 uur ’s avonds gaat de avondklok in, ofwel de ‘kommandantski tsjas’. Dan gaat alle straatverlichting uit, wordt het aardedonker, en mogen alleen gezagshandhavers de deur uit.

Ook de vluchtelingen blijven komen. Bij een van de vele opvangplekken, Kult, voorheen een cultureel en zakencentrum, wordt tussen de zandzakken streng naar journalisten-accreditatie gevraagd. Binnen zijn flessen drinkwater, pakken met luiers en dozen met biscuit opgestapeld. De laatste weken komen de nieuwkomers vooral uit de regio Donbas, waar naar verwachting de grote slag zal plaatsvinden.

“Kramatorsk, Lisitsjansk, Marioepol, Bachmoet, Severedonetsk,” somt coördinator Iryna Bondarevska (24) de plaatsnamen op vanwaar de vluchtelingen binnenstromen. Iryna beheert de voorraden van het centrum samen met Vadym Timosjenko (26), die zelf gevlucht is uit Charkov, de stad waar begin maart de meeste vluchtelingen vandaan kwamen. Vadyms huis werd geraakt door een bom.

Nu vangt Dnipro de gewonden op van de raketaanval, vorige week, op het station van Kramatorsk. Ook militairen die gewond zijn geraakt in de steeds heftigere strijd rond stadjes als Volnovakha en Izjoem krijgen hier medische hulp. “Dnipro is één grote eerste-hulp-post,” zegt Iryna Bondarevska.

De nabijheid van het conflict maakt de stad Dnipro meer patriottisch dan het al was. “In 2014 bevonden we ons al in een benarde situatie, maar toen slaagden onze leiders erin de oorlog buiten de regio te houden,” vertelt ze. In 2016 veranderden de inwoners de naam van de stad. Dnipropetrovsk, zoals de Sovjets de stad noemden naar de communistische leider Petrovski, werd simpelweg Dnipro, genoemd naar de rivier.

Poetin met een Hitler-snor

Tijdens het interview wordt demonstratief een doos langs gedragen, waarop het hoofd van Poetin is afgebeeld met Hitler-snor. “Dat is onze afvalemmer,” lacht Vadym Timosjenko. Alle aanwezigen, vooral twintigers, lachen mee.

Of na een eventueel Russisch offensief in de Donbas ook Dnipro een doelwit is? Vadym Timosjenko denkt van niet. “Ik heb drie dagen lang op de kaart van Oekraïne zitten turen. Mijn conclusie is dat het onmogelijk is Dnipro te veroveren.” Volgens hem beschermt de brede rivier de stad tegen een rustige opmars westwaarts.

“We weten niet wat er gaat gebeuren,” verzucht Iryna Bondarevska. Tot twee maanden geleden werkte ze als operazangeres en was ze werkzaam bij een toeristisch bureau, maar zowel cultuur als toerisme ligt nu stil. “Het lijkt erop dat ik ander werk moet zoeken.”

Of Timosjenko terug kan naar Charkov, waar hij in een cocktailbar werkte, weet hij niet. “Een bar in een kapotte stad? Dat is moeilijk.”

“Iedereen zoekt naar zijn rol,” concludeert Vader Sergiej, gevraagd naar hoe de stadsbewoners omgaan met de oorlog. “Wie sterk is, neemt de verdediging ter hand. Wie bang is, vlucht.” Dan neemt hij zijn kwast weer ter hand. “De oorlog eindigt pas als elk mens in vrede leeft met zichzelf.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden