PlusAchtergrond

Hoe de nieuwe oppositieleider gehakt maakt van Boris Johnson

In een nagenoeg leeg Lagerhuis mist Boris Johnson de gebruikelijke kreten en het gejoel. De nieuwe oppositieleider Keir Starmer maakt gehakt van de premier. 

Elke woensdag opent Johnson het vragenuurtje, om dan meteen tegenover Starmer te staan.Beeld AFP

Voor de Britse premier Boris Johnson waren ­debatten in het parlement altijd een feestelijke aangelegenheid. Backbenchers van zijn Conservatieve Partij schreeuwden om alles, joelden zijn rivalen uit en juichten hem toe als klasgenoten bij een knokpartij op het schoolplein. Deze dagen heeft het, tot zijn zichtbare ergernis, meer weg van een strafrechtelijk verhoor.

Met een leeg en stil Lagerhuis als decorum staat Johnson nu oog in oog met de Labour­leider en voormalig advocaat Keir Starmer, die hem wekelijks aan een drill over zijn aanpak van het coronavirus onderwerpt. Starmer (57) ­gebruikt al zijn ervaring uit de rechtszaal tegen zijn meer freewheelende tegenstander.

Starmer begon met een door aanklagers ­beproefde techniek, bedoeld om getuigen in de val te lokken: een vraag waar hij het antwoord eigenlijk al op wist. “Kan de premier ons vertellen,” vroeg hij twee weken geleden, “hoe heeft het in vredesnaam zo ver kunnen komen?” Het ging over het aantal Britse coronadoden, het hoogste van Europa en – na de Verenigde Staten – ter wereld.

Johnson antwoordde dat zulke land-tot-landvergelijkingen niet opgaan en dat de werkelijke menselijke prijs van de pandemie pas achteraf kan worden opgemaakt, wanneer de statistieken volledig zijn.

Terwijl hij uit zijn stoel sprong, wapperde Starmer met een grafiek waarin de regering precies die vergelijkingen maakte en wees erop dat ze dat weken had gedaan tijdens persconferenties. Let wel, toen het Britse sterftecijfer er nog beter uitzag. Johnsons argumentatie hield, zo concludeerde Starmer, geen stand.

Een parlement waar men afstand tot elkaar ­bewaart, betekent in de praktijk dat de meeste van de 650 leden op afstand meedoen. Daarmee is de arena waar Johnson ooit een groot speler was, veranderd in Starmers rechtszaal.

Volgens advocaat Parvais Jabbar, die met Starmer een aantal mensenrechtenzaken deed, is het duidelijk dat de huidige situatie in het voordeel van de Labourleider werkt. “Keir is geen roeper of schreeuwer. Hij stelt op inquisitoriale wijze vragen, maar weegt ook de antwoorden die hij krijgt.”

Labourleider Keir Starmer Beeld via REUTERS

Met een meerderheid van tachtig zetels blijft Johnson de dominantste figuur in de Britse ­politiek. Dat werd eens te meer duidelijk toen hij zelf ziek werd en analisten de grootst mogelijke moeite hadden een potentiële opvolger te ­bedenken. Starmer kan de regering verantwoordelijk houden voor mislukkingen, maar is ­realistisch gezien niet bij machte om noemenswaardige beleidsveranderingen door te duwen.

Niettemin heeft de combinatie van een pandemie, die gemakkelijke oplossingen tart, en een zelfverzekerde tegenstander, Johnson in de verdediging gedreven. Dit is vooral duidelijk tijdens de Prime Ministers Questions (of PMQ’s), het Britse equivalent van het vragenuurtje. De regeringsleider opent elke woensdagmiddag met een korte verklaring en komt dan tegenover de oppositieleider te staan, nu dus Starmer.

Aanvalslijnen

Zulke sessies voorbereiden vreet tijd. Elke week brainstormen de politieke leiders aan weers­zijde over de mogelijke strategie van de ander. Antwoorden worden aangescherpt en ingestudeerd en aanvalslijnen uitgezet.

In tegenstelling tot Starmer staat Johnson niet bekend om de nauwkeurige manier waarop hij zijn huiswerk doet. Als minister van Buitenlandse Zaken nam hij Kamervragen al een stuk lichtzinniger op dan de meeste collega’s, zegt zijn voormalig onderminister Alistair Burt. “Hij heeft zelfvertrouwen. Boris is nog nooit van zijn stuk gebracht door een vraag waar hij geen antwoord op had.”

Starmer blijkt een onverwachte uitdaging. Burt: “Hij is als advocaat gewend dat het vrijwel stil is in een rechtszaal als daar iets wordt ­gezegd. Én hij leest de kleine lettertjes.”

Tijdens hun tweede confrontatie wilde Starmer vorige week weten waarom de regering tot en met 12 maart bleef zeggen dat het ‘zeer onwaarschijnlijk’ was dat bewoners van verpleeghuizen te maken zouden krijgen met het coronavirus. Nieuwe statistieken wijzen uit dat 40 procent van de Britse sterfgevallen in ­verpleeghuizen was.

Johnson ontkende dat zijn kabinet ooit een advies had afgegeven, waarop Labour het ­advies integraal publiceerde. Daaruit bleek dat het advies op 13 maart was teruggetrokken. Starmer eiste een rectificatie. Johnson weigerde en beschuldigde Starmer ervan ‘selectief en misleidend’ te citeren.

Eerlijkheid

Johnsons beproevingen vallen samen met een conservatieve lobby om alle parlementariërs na het eerstvolgende reces weer naar het Lagerhuis te halen. Volgens de partij is dat een kwestie van eerlijkheid: de overheid kan burgers volgens Hogerhuisleider Jacob Rees-Mogg niet vragen weer aan het werk te gaan en tegelijkertijd een uitzondering maken voor politici. De Conservatieven geloven ook dat een gevuld parlement beter functioneert dan het handjevol senatoren en parlementariërs dat nu aanwezig mag zijn.

Omdat enkele parlementsleden het virus ­eerder dit jaar zelf opliepen, zijn velen van hen terughoudend met een terugkeer. Parlementsvoorzitter Lyndsay Hoyle waarschuwde bovendien al dat hij vergaderingen zou schorsen als het hem te druk werd.

Voorlopig mogen maximaal vijftig beleids­makers tegelijk binnen zijn. Van hen moet een evenredig deel van de oppositie zijn. Dat biedt Johnson weinig hoop om zich op korte ­termijn weer te omringen met juichende aanhangers.

© The New York Times
Vertaling David van Unen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden