Plus Achtergrond

Hoe Boris Johnson de grootste zege in 30 jaar behaalde

De Britse premier Boris Johnson heeft een verleden van liegen, bedriegen en schofferen. Toch bezorgde hij zijn Conservatieve Partij donderdag de grootste verkiezingswinst in meer dan dertig jaar. Hoe deed hij dat? 

Boris Johnson roept voor zijn ambtswoning op tot eenheid. Beeld Adrian Dennis/AFP

De Lagerhuisverkiezingen van donderdag zijn door analisten omschreven als een Ugly Baby Contest. Niet eerder waren de twee grootste kanshebbers voor het premierschap van het Verenigd Koninkrijk zo impopulair als Boris Johnson en Jeremy Corbyn. Bij koffieauto­maten en in pubs werd sinds het uitschrijven van de verkiezingen vooral gedebatteerd over de vraag wie van de twee de minst schadelijke optie was. Britten noemden het een keuze ­tussen the devil and the deep blue sea: een vermeende antisemiet versus een vermeende ­misogyne querulant. Het werd de laatste.

Johnson heeft een staat van dienst wat betreft omstreden opmerkingen. Niet alleen over vrouwen. Als burgemeester van Londen gaf hij ook moslims, homoseksuelen en migranten onder uit de zak. Toch zijn de menigten die hij trekt en de handen die hij tijdens de campagne schudde een veelvoud van de aandacht die Corbyn kreeg.

Heetste hangijzer

De parallellen tussen de Conservatieve ­campagne en die van de huidige president van de Verenigde Staten zijn opvallend. Donald Trump had genoeg aan vier woorden: Make America Great Again. De slagzin van de campagne die Johnson voerde, was al even ver­heven: (Let’s) Get Brexit Done.

Dat lijkt een eenzijdig verhaal, maar betreft wel het heetste hangijzer waar de Britten de afgelopen jaren mee te maken hebben gehad. Waar Labour zich op de vlakte hield over de Britse uittreding en inzette op hervorming van de economie en maatschappij, had Johnson het over maar één ding. Beter dan Labour voelde Johnson aan dat brexit als een zwaard van Damocles boven de stembusgang hing. Het voortmodderen zit de moedeloze Britten zo hoog, dat de kortetermijnboodschap van Johnson ze als muziek in de oren klonk.

Ondertussen danste Johnson zes weken lang om tegenstanders en journalisten heen die met hem in debat wilden. Hoe ver hij ging, bleek toen een beveiliger van de premier een verslaggever van een populair ontbijtprogramma live op televisie een duw gaf. Johnson zelf werd door zijn staf een koelcel ingeduwd, om te wachten tot de cameraploeg op veilige afstand was.

Net zo ongemakkelijk was het toen BBC-­presentator Andrew Neil – denk de Engelse Sven Kockelmann – zich vorige week verontschuldigde tegenover zijn kijkers. In zijn serie interviews met partijleiders was er één niet op komen dagen. “Het is nog niet te laat, meneer Johnson,” zei Neil, kijkend in de camera. “Er is nog tijd, u bent welkom.” Johnson kwam niet.

Het zouden normaal gesproken dodelijke pr-momenten zijn voor een politicus die een gooi doet naar het hoogste ambt. Van Boris Johnson glijden ze af.

Een van Johnsons belangrijkste adviseurs is Dominic Cummings, berucht om de (later verfilmde) rol die hij speelde bij de Vote Leave-campagne in 2016. De campagne die leidde tot brexit was baanbrekend door de inzet van sociale media om gericht een beeld te verspreiden over een onderwerp of kandidaat. Zo werd een communicatielijn gecreëerd waarbij de traditionele media buitenspel staan.

Cummings pionierde ermee in 2015 en 2016. Trump had er succes mee en ook Johnson en de Conservatieven maakten er dit jaar handig gebruik van. De meeste campagnetijd brachten ze door in de Midlands – de regio die sinds mensenheugenis voor Labour koos, maar waar de Tories nu ook zetels hebben gewonnen.

Facebookadvertenties

Net als hun bondgenoot in het Witte Huis, ­werden Johnson en zijn partij in campagnetijd in verband gebracht met de verspreiding van onwaarheden over politieke tegenstanders. De organisatie First Draft becijferde dat de Tories in de eerste vier dagen van december zesduizend Facebookadvertenties verspreidden.

Een kleine negentig procent van die berichten bevatte volgens First Draft misleidende informatie en hele of halve onwaarheden.

Johnsons nieuwe kiezers brengen hem ook nieuwe verantwoordelijkheden, stipte politiek commentator Rafael Behr aan in The Guardian. De onvrede die hen ertoe bewoog om in 2016 voor brexit en nu voor Johnson te stemmen is niet voorbij als het Verenigd Koninkrijk uit de EU stapt. Zijn echte werk begint pas ná brexit.

Beeld Laura van der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden