Het Vaticaan zeldzaam openhartig in rapport over seksueel misbruik

Het Vaticaan heeft dinsdag een vernietigend rapport gepubliceerd over de in opspraak geraakte Amerikaanse kardinaal Theodore McCarrick. De eens zeer invloedrijke aartsbisschop van Washington werd vorig jaar door paus Franciscus ontslagen nadat was gebleken dat hij op grote schaal mannen en jongens had misbruikt.

Het Sint-Pietersplein op 9 november 2020.Beeld REUTERS

Er waren al lange tijd zeer ernstige aanwijzingen dat ex-kardinaal Theodore McCarrick zich schuldig maakte aan seksueel misbruik van seminaristen, maar die zijn jarenlang onder de mat geveegd door Het Vaticaan. Voor zover het niet moedwillig ging om het verdoezelen van kwalijke zaken is in het rapport sprake van grote naïviteit bij onder anderen de huidige paus. 

Tot 2017 was er geen hard bewijs dat de Amerikaanse kardinaal Theodore McCarrick schuldig was aan seksueel misbruik. Dat stelt Het Vaticaan in een rapport over de spraakmakende zaak waarin het toch wel het boetekleed aantrekt. Het Vaticaan nam de zeer ongebruikelijke stap open kaart te spelen na een onderzoek van twee jaar. In 400 pagina’s wordt de opkomst en ondergang van de ontslagen Amerikaanse kardinaal geopenbaard.

Pijnlijk

Het McCarrick-schandaal was des te pijnlijker voor de katholieke kerk omdat omdat er bewijs is dat Vaticaanse en Amerikaanse kerkleiders wisten van de voorliefde van de kardinaal voor seminaristen. Men maakte zich soms zorgen maar iedereen zweeg toen hij eenmaal een toppositie had en miljoenen dollars binnenbracht als succesvolle fondsenwerver voor de kerk. 

Theodore McCarrick had het vertrouwen van drie achtereenvolgende pausen. Toen het schandaal aan het licht kwam besloot paus Franciscus dat er voortaan veel ingrijpender onderzoek zou plaatsvinden naar seksuele misdragingen van bisschoppen. De paus hoopte zo een einde te maken aan decennia van straffeloosheid voor soms de hoogste katholieke leiders.

De voormalige paus Johannes Paulus II wist van de reeks misbruikbeschuldigingen voordat de Amerikaan tot kardinaal werd verheven, staat in het rapport. In een bijlage erkent de communicatiechef van het Vaticaan dat McCarrick carrière kon maken in de kerkelijke rangen als gevolg van onder meer ‘onderschattingen en keuzes die later verkeerd bleken te zijn’. Paus Franciscus wordt gespaard en hooguit ‘naïeviteit’ aangerekend. De huidige paus kende de geruchten maar ging er van uit dat de zaak al was afgehandeld door zijn voorganger. Toen dat niet zo bleek te zijn greep hij hard in.

Kardinaal Theodore McCarrickBeeld AFP

Machtig

Als bisschop was McCarrick oppermachtig en die macht misbruikte hij in zijn hiërarchische relaties met seminaristen. Wie weigerde in te gaan op zijn seksuele avances of wie zijn wangedrag rapporteerde kon een streep zetten onder zijn priesterroeping.

De eerste onthullingen over de zaak sloegen in als een bom. Dat gebeurde na beschuldigingen van een voormalige misdienaar die zei dat McCarrick hem streelde toen hij een tiener was tijdens de voorbereidingen voor kerstdiensten in 1971 en 1972. Meteen daarna onthulden twee bisdommen in de staat New Jersey, waar McCarrick eerder had gewerkt, dat drie beschuldigingen van volwassenen waren afgekocht door de kerk. 

Vervolgens kwamen de onthullingen van James Grein (destijds 11) die door McCarrick was misbruikt. Andere voormalige seminaristen trokken een beerput open over ‘oom Ted’, zoals McCarrick zichzelf graag noemde. Ze waren door de bisschop gedwongen bij hem thuis te slapen.

Geen herinnering

McCarrick, inmiddels 90, werd vorig jaar ontslagen nadat Het Vaticaan al had vastgesteld dat hij zowel volwassenen als kinderen seksueel had misbruikt. De voormalige bisschop accepteerde de sancties van de paus maar zei dat hij zich niets kon herinneren van de aanklachten. “Hoewel ik me absoluut geen herinnering heb aan dit gerapporteerde misbruik en ik geloof in mijn onschuld, heb ik spijt van de pijn die is doorgemaakt door de persoon die de aanklacht heeft ingediend,” zei McCarrick in een verklaring in 2018. 

In een e-mail aan Het Vaticaan uit 2008 stelde McCarrick dat hem geen seksueel wangedrag kon worden verweten maar wel ‘een ongelukkig gebrek aan inschatting’ omdat hij zijn bed had gedeeld met seminaristen.

Het rapport gaat niet in op de ‘interne cultuur’ waardoor het gedrag van McCarrick zo lang ongecontroleerd kon doorgaan. Katholieke kardinalen en bisschoppen werden lange tijd als onaantastbaar en berispelijk beschouwd. Claims van homoseksueel wangedrag werden uitgelegd als pogingen om prelaten in diskrediet te brengen of te chanteren. Vaak werden ze afgedaan als geruchten.

Paus Francis gaf opdracht tot het rapport nadat de gepensioneerde Vaticaanse ambassadeur in de VS, aartsbisschop Carlo Maria Vigano, onthullingen had gedaan van de twee decennia durende ‘McCarrick-doofpot’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden