PlusAchtergrond

Het succes van de Britse vaccinstrategie: een opsteker voor Boris Johnson

De moeizame uitrol van het coronavaccin in de EU staat in schril contrast met de succesvolle Britse strategie. Het is voor premier Johnson een opsteker, nu ‘zijn’ brexit allerminst van een leien dakje gaat.

Premier Boris Johnson bekijkt een dosis van het Oxford/AstraZeneca Covid 19 vaccin. Beeld AFP
Premier Boris Johnson bekijkt een dosis van het Oxford/AstraZeneca Covid 19 vaccin.Beeld AFP

Van harte ging het niet, maar na een week vol verwijten over en weer tussen Brussel en de Brits-Zweedse vaccinproducent AstraZeneca kwam die laatste vrijdag met een tegemoet­koming aan de Europese Unie: niet 31, maar 39 miljoen van de goedkopere en eenvoudiger te bewaren vaccins kunnen in het eerste kwartaal van dit jaar deze kant op komen. Bekoren kan het aanbod de Europese Commissie niet: hiermee krijgt de EU op korte termijn nog niet de helft van de eerder gehoopte levering van de prik die de hoofdrol moet vervullen in de Europese vaccinatiestrategie.

Niet geheel ten onrechte stelde de Britse ­premier Boris Johnson deze week dat het ‘heel jammer’ zou zijn geweest als het land de Brusselse regelgeving voor het vaccinatiebeleid nog had moeten volgen. Nog los van de nieuwe leveringsproblemen loopt het Europese vaccinatieschema aanzienlijk achter op dat van de Britten, mede door de grondigere controles die de Europese medicijnwaakhond EMA uitvoert op de vaccins. De EMA gaf vrijdag goedkeuring voor het AstaZenecavaccin, dat aan de andere kant van het Kanaal al de hele maand in Britse bovenarmen wordt gezet.

Groepsimmuniteit

Inmiddels heeft 10 procent van de Britse bevolking al een eerste inenting gehad, tegen gemiddeld 2 procent in de EU. Het data-analysebedrijf Airfinity voorspelde dat in het VK al in juni de benodigde 75 procent van de bevolking is ingeënt voor het bereiken van de felbegeerde groepsimmuniteit. In de EU mogen we daar pas in oktober op rekenen. “Ik denk dat we de dingen anders, en in sommige opzichten beter, hebben kunnen doen,” aldus premier Johnson in het parlement.

Nog geen maand na uittreding uit de Europese Unie betekent de voorspoedige vaccinatiestrategie een vroege triomf voor Johnson en het brexitkamp. Het belang daarvan valt niet te ­onderschatten nu het coronavirus de politieke agenda’s wereldwijd domineert. Toch is dit ­succes voor Johnson in de post-brexitrealiteit eerder een broodnodige opsteker, dan een klinkende overwinning voor de man die geldt als een van de architecten van de brexit.

Het vrijhandelsakkoord, waarin Johnson en de EU vlak voor kerst – en dus vlak voor de brexitdatum van 31 december – elkaar vonden, bleek de voorbije weken vol verborgen gebreken te zitten. Zo gelden bijvoorbeeld, anders dan het ‘tariefvrije’ handelsakkoord suggereert, wel degelijk heffingen voor de onderlinge handel in buiten Europa vervaardigde producten.

Ook zorgt het extra papierwerk door de nieuwe grenscontroles voor significante vertraging voor transportbedrijven – vooral aan Britse ­zijde. Onderzoeksbureau IHS Markit berekende dat levertijden de afgelopen maand voor geen ander westers land zo zijn toegenomen als voor het VK, wat op een verband met de brexit duidt. Leveringen van de EU gaan gemiddeld 37 procent langzamer, de andere kant op zijn de vertragingen met 28 procent toegenomen.

Voor het transport van versproducten en de veehandel levert dat zware kopzorgen op. Het blijkt voor de Schotse vissector bijvoorbeeld schier onmogelijk het papierwerk voor export naar Europa rond te krijgen voordat hun vangst verrot. En ook de Britse varkensindustrie trok deze week aan de bel omdat de veestapel maar niet afneemt, vanwege exportproblemen en de komst van goedkoop vlees uit de EU, schreef The Financial Times.

Lange rijen vrachtwagens in Dover, lege schappen in Noord-Ierse supermarkten, bedorven Schotse vis; brexit valt niet mee. Beeld Getty Images
Lange rijen vrachtwagens in Dover, lege schappen in Noord-Ierse supermarkten, bedorven Schotse vis; brexit valt niet mee.Beeld Getty Images

Lege schappen

Vooral in Noord-Ierland, dat om het Goedevrijdagakkoord te respecteren de regels van de EU blijft volgen, kampen supermarkten met lege schappen door de nieuwe controles in de haven van Belfast of de Ierse Zee, schreef diezelfde Britse krant eerder. “Uiteindelijk is het VK niet het geweldige land van melk en honing ge­worden dat de bevolking was beloofd door de mensen die campagne voerden voor de brexit,” zei Glyn Roberts, directeur van de organisatie Retail Northern Ireland tegen The Financial ­Times.

Premier Johnson spreekt van kinderziektes, uitvergroot door de pandemie, die in de loop der tijd verholpen zullen worden. Maar voor zijn ­nalatenschap als premier lijkt de brexit een zorgwekkend proces in een stroomversnelling hebben gebracht: het dreigende uiteenvallen van het VK. Behalve voor de Schotten, zien ook steeds meer Noord-Ieren sinds de praktijk van de brexit heil in het verbreken van de unie. Volgens een recente peiling zou een meerderheid van de Noord-Ieren binnen vijf jaar een referendum willen over een hereniging met Ierland.

De Schotse premier Nicola Sturgeon heeft meer haast met dezelfde wens voor haar deel van het VK. Zij dreigde afgelopen weekend desnoods zonder toestemming van Westminster een referendum uit te schrijven over de Schotse onafhankelijkheid. En de ene na de andere peiling suggereert dat een ruime meerderheid van de Schotten dat nu ook wil, anders dan bij het referendum dat in 2014 werd gehouden, twee jaar voor de brexitbeslissing.

Voor Johnson was dat reden om deze week terstond naar Schotland te reizen voor wat The Sun ‘een ultieme poging om het VK te redden’ noemde. Hét wapenfeit waarmee hij donderdag de Schotten van de voordelen van het VK probeerde te overtuigen, kan geen verrassing zijn: de voorspoedige Britse vaccinatiestrategie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden