PlusAchtergrond

Het prehistorische monument Stonehenge is nog slimmer dan gedacht

Nabij het prehistorische monument Stonehenge is een cirkel van schachten gevonden. Om die te bouwen was meetkundige kennis nodig, aldus archeologen. ‘Het is een waanzinnige krachtproef geweest om dergelijke schachten te graven.’

Beeld Getty Images

De prehistorische mens kon klaarblijkelijk aardig tellen. Dat moet wel, zeggen Britse, Oostenrijkse en Schotse archeologen, anders zou het nooit mogelijk zijn geweest om een gigantische cirkel van schachten bij Stonehenge te bouwen.

De ontdekking van die putten, 5 meter diep en 10 meter breed, werd maandag bekendgemaakt. Richard Bates, geoloog aan de Schotse universiteit van St Andrews, zei dat de ontdekking tot het inzicht leidt dat ‘de culturele rijkdom van het verleden groter was dan we ooit hadden gedacht’. De putten werden 4500 jaar geleden uitgegraven met de hand.

Technisch vernuft

Het monumentale Stonehenge gold altijd al als een meesterwerk van technisch vernuft van de prehistorische Britten. Nu blijken ze niet alleen een bouwwerk van een soort opwaarts gerichte hunebedden naar de zon te hebben gemaakt. Vlakbij wisten ze ook een stelsel van meer dan twintig gaten te graven die samen een enorme cirkel vormen met een diameter van 2 kilometer rondom Durrington Walls.

Wat daar precies de bedoeling van was, is nog niet helemaal duidelijk. Maar precies in het midden van de cirkel ligt een al eerder gevonden monument van palen, dat de Durrington Walls heet. Misschien was het de bedoeling dat mensen via de schachten naar dat centrum werden geleid, of moesten ze er juist uit wegblijven.

Verbluft

Professor Vincent Gaffney, een van de archeologen die het onderzoek leiden, zei woensdag tegen The Guardian dat de vondst van de schachten in Engeland zijn weerga niet kent. Hij vertelde dat zijn team van onderzoekers verbluft was: door de schaal van de cirkel in eerste instantie. Maar ook door het feit dat zoiets immens zo vlak bij de meest onderzochte prehistorische plek van het hele land nooit eerder was ontdekt.

De schachten heten nu de Durrington Shafts en de archeologen zijn het erover eens dat ze alleen gebouwd konden worden als de prehistorische mensen op de een of andere manier afstanden konden meten. Om hun plek te bepalen moesten de bouwers in verschillende richtingen meer dan 800 meter vanaf de Durrington Walls afleggen.

Gaffney: “Het is een waanzinnige krachtproef geweest om dergelijke schachten te graven met alleen maar gereedschap van steen, hout en bot.”

Dat de vroege bewoners van de plaats tot veel in staat waren, was al bekend: de blauwe hardstenen megalieten, de stenen waaruit Stonehenge bestaat, komen uit zuidwestelijk Wales, circa 150 kilometer verderop.

Jaren werden de ondieptes in de buurt van Stonehenge aangezien voor poeltjes, tot afgelopen jaar een groep wetenschappers er een nieuwe techniek op losliet. Toen bleken de lager gelegen delen die met het blote oog al te zien waren, de overblijfselen van het nu gevonden systeem van schachten.

Kosmologisch statement

Ze werden in kaart gebracht met moderne archeologische technieken als ‘geofysische prospectie’, waarmee de samenstelling van grond wordt gemeten zonder te graven, bodemradar en ‘magnetometrie’, een methode om holtes op te sporen. “Daardoor kunnen we dingen zien die we nooit hadden kunnen vinden met standaard archeologie,” zegt Gaffney.

Hij vermoedt dat Stonehenge de seizoenen en de zonnewende eert en dat de schachten daarbij een ‘kosmologisch statement’ vormen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden