PlusAchtergrond

Het oosten van Duitsland heeft geen trek in het politieke midden: ‘De Groenen bedriegen het volk’

In het oosten van Duitsland doen de flankpartijen Die Linke en de AfD het goed. ‘Er is veel wantrouwen tegen de gevestigde politiek.’

Aanhangers van de Groenen begroeten hun lijsttrekker, Annalena Baerbock, voorafgaand aan het tv-debat van afgelopen zondag. Beeld EPA
Aanhangers van de Groenen begroeten hun lijsttrekker, Annalena Baerbock, voorafgaand aan het tv-debat van afgelopen zondag.Beeld EPA

Alexandra Staszewski zit met een vriend op een stenen muurtje, net buiten het centrum van Leipzig, als een grote felgroene toerbus van de Groenen naast hen parkeert. Zwaarbewapende agenten, campagnemedewerkers en journalisten stormen op de bus af waarin lijsttrekker Annalena Baerbock en haar verkiezingspartner Robert Habeck zitten. Alexandra en haar vriend kijken geamuseerd toe.

De 38-jarige Staszewski verhuisde begin dit jaar van het westen van Duitsland naar Leipzig. Ze vindt het enorm interessant om deze bijzondere verkiezingen, nu bondskanselier Angela Merkel na zestien jaar afzwaait, te volgen vanuit zo’n ander deel van Duitsland. “Het middenveld is hier minder groot. In het oosten is links heel sterk en rechts ook,” zegt ze. Anders dan in het westen behalen de partijen Die Linke en de AfD hier elk rond de 20 procent van de stemmen.

Ergens kan Staszewski zich wel vinden in het stemgedrag van de Ossi’s. “Ook ik geloof dat de middenpartijen niet veel verandering brengen,” zegt ze. “Hier is weinig vertrouwen in de grote partijen, veel minder dan in het westen.”

Ook de Groenen zijn volgens haar niet links genoeg om de Ossi’s aan te kunnen spreken. “Ik heb een beeld van de typische Groenenkiezer in het westen. Een beetje alternatief, maar tegelijkertijd welvarend en hoogopgeleid,” zegt Staszewski. “Hoe de groene kiezer er hier in het oosten uitziet? Geen idee.”

Niet zeker van hun zaak

Hoewel de Groenen het in deze verkiezingen historisch goed doen, lukt het de partij maar niet om in het oosten van het land door te breken. Terwijl ze in de rest van het land rond de 20 procent van de stemmen scoren, komt de partij in het oosten niet boven de 10 procent uit. Ook de christendemocratische middenpartij CDU is er steeds kleiner geworden sinds de komst van de rechtse anti-immigratiepartij AfD.

Vanwege de onzekere uitkomsten richten de partijen zich in hun verkiezingstournee meer op het westen van het land, waar ze makkelijker succes kunnen oogsten. In het oosten bezoeken de Groenen vooral steden als Leipzig en Dresden, waar de partij wel aan populariteit wint. Voor hun podium in Leipzig, op het plein voor de stadsbibliotheek, zijn opmerkelijk veel fietshelmen, racefietsen en vouwfietsen te zien. Jonge moeders wiegen hun baby in een draagzak op de buik, pubers met gekleurde haren pakken snel hun telefoon tevoorschijn als Annalena Baerbock in felgele jas op het podium verschijnt.

Vier mannen van middelbare leeftijd, die het tafereel met gekruiste armen van een afstandje observeren, zijn niet onder de indruk. “Wij stemmen niet op de Groenen,” zegt Mercus Leimser. “Ze bedriegen het volk.” Michael Salchenegger valt hem bij: “Voor die jonge mensen hier klinken die idealistische thema’s natuurlijk geweldig. Maar er steken allemaal belangen van de industrie achter. Aan windmolens is goed geld te verdienen.”

Parallellen met de dictatuur

De mannen stemmen deze verkiezingen niet meer. Naar de bevolking wordt toch niet echt geluisterd, vinden ze. Detlef, die vanwege zijn ervaringen in de DDR niet met zijn achternaam in de krant wil, stemde dertig jaar lang voor oppositiepartij Die Linke, om verandering af te dwingen. Maar verandering kwam er niet, volgens hem omdat het regime in Duitsland ondemocratisch is. “Na de Wende snapten we pas dat ze (het DDR-regime, red.) ons hebben belazerd. Dat zal nu weer blijken,” zegt hij. “Wij hebben veertig jaar de dictatuur meegemaakt,” zegt Dieter Richter. “Wij zijn kritischer, we weten hoe het begint. Wij zien nu de parallellen met toen.”

Aan het eind van de toespraak van Baerbock staat een groepje tieners vooraan te turen of ze de mogelijk toekomstige bondskanselier nog kunnen ontmoeten. Twee van de drie zijn dit jaar 18 geworden en mogen voor het eerst stemmen. Ze zijn hier om zich te oriënteren. “Ik vind haar heel charismatisch,” zegt Frederik Bauer. “Ik vind het klimaat het belangrijkste onderwerp,” zegt Max Mücke. “Dat de Groenen zich daar echt voor in willen zetten, dat overtuigt mij.”

Affiches

Ook Janne Bieräugel wil op de Groenen stemmen. Zij vertelt daarmee een uitzondering te zijn in het dorp bij Leipzig waar zij opgroeide. Daar hangen volgens haar slechts twee CDU-posters, één van de liberale FDP en verder alleen maar affiches van de AfD. “Waar ik vandaan kom, is er veel wantrouwen tegen de gevestigde politiek. Die gevoelens stammen uit de tijd van de DDR en worden van generatie op generatie doorgegeven,” vertelt ze. “Veel van mijn klasgenoten hebben nog datzelfde wantrouwen.”

Zelf zegt ze anders te denken dan haar klasgenoten, omdat haar ouders een open wereldbeeld hebben. Daarbij, vertelt ze terwijl ze haar regenboogtas laat zien, maakt ze deel uit van de lhbtq-gemeenschap. “Dus met rechts heb ik sowieso niets.”

Om haar klasgenoten te overtuigen, zullen de middenpartijen volgens haar nieuwe manieren moeten vinden om in gesprek te gaan met Oost-Duitsers. “De progressieve partijen hebben allemaal plannen die de mensen hier echt zouden helpen,” zegt ze. “Maar het probleem is dat het niet echt bij hen aankomt. De wereld is nu eenmaal makkelijker uit te leggen met populistische argumenten.”

Minister Olaf Scholz verhoord over witwasmeldpunt

De Duitse minister van Financiën en SPD-kandidaat voor bondskanselier Olaf Scholz heeft gisteren vragen moeten beantwoorden van parlementariërs over vermeende misstanden bij een meldpunt voor verdachte financiële transacties. Duitse autoriteiten deden onlangs een inval bij het ministerie van Financiën in het onderzoek naar dat meldpunt.

Het meldpunt moet verdachte transacties, die bijvoorbeeld wijzen op witwaspraktijken of het financieren van terrorisme, onderzoeken en doorgeven aan autoriteiten.

Aanklagers zoeken uit of fouten zijn gemaakt bij de afhandeling van meldingen over verdachte transacties. Scholz heeft gezegd dat justitie de gewenste informatie ook schriftelijk had kunnen opvragen. Een inval was volgens hem niet nodig geweest. Critici menen dat Scholz hiermee het werk van justitie ondermijnt.

Bondskanselierskandidaat Armin Laschet van het conservatieve blok CDU/CSU vindt dat er nog veel verduidelijkt moet worden over het meldpunt. SPD-partijvoorzitter Norbert Walter-Borjans meent dat Laschet de zaak misbruikt om Scholz’ positie als minister te schaden. De partij van Scholz staat momenteel bovenaan in de peilingen voor de parlementsverkiezingen, die zondag worden gehouden. (ANP)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden