PlusAchtergrond

Het is hem dan toch gelukt: deze crimefighter versloeg vermoedelijk Bouterse

Chan Santokhi (61), zeer vermoedelijk de winnaar van de verkiezingen in Suriname, vecht al twintig jaar tegen Desi Bouterse. Eerst als politiecommissaris, later als minister.

Chan Santokhi en zijn VHP vieren in Paramaribo de winst van hun partij. Beeld Ranu Abhelakh/ANP

Chan Santokhi lijkt zijn aartsvijand Desi Bouterse dan eindelijk verslagen te hebben. Hoewel de formele uitslag vandaag nog bekendgemaakt moest worden, lijkt de VHP er met de overwinning vandoor te gaan.

De tweespalt tussen de twee gaat veel verder terug dan de verkiezingen. Santokhi (1959), die dankzij een studiebeurs en een vwo-diploma de Nederlandse Politieacademie in Apeldoorn doorliep, werkte zich bij terugkomst in eigen land van politie-inspecteur op tot hoofd van de justitiële dienst van het Korps Politie Suriname.  

In die rol leidde hij vanaf 2000 het onderzoek naar verdachten van de Decembermoorden, waarbij in 1982 vijftien politieke tegenstanders van dan dictator Desi Bouterse werden gemarteld en geëxecuteerd. Bouterse stond met stip bovenaan de lijst.

‘Schoothond van Den Haag’

Bij de verkiezingen in 2005 werd Santokhi namens de VHP benoemd tot minister van Justitie en groeide uit tot de belangrijkste crimefighter van Suriname. Met name zijn aanpak van drugscriminaliteit wierp zijn vruchten af. Hij kreeg het voor elkaar dat de Verenigde Staten Suriname van de lijst van doorvoerlanden van drugs haalde en Suriname de minste moorden in Zuid-Amerika heeft. Om die reden gaf Bouterse hem de bijnaam ‘sheriff’.

Bouterse – in Nederland in 1999 bij verstek veroordeeld voor drugshandel en volgens Amerikaanse overheidsdocumenten tot 2006 in de drugscriminaliteit – heeft er nooit voor teruggedeinsd Santokhi openlijk te provoceren en subtiel te bedreigen. Zeker toen eind november 2007 het Decembermoordenproces startte, waarvoor Santokhi een extra beveiligde rechtbank liet bouwen.

Partijgenoten van Bouterses NDP noemen Santokhi een trekpop van Nederland. Het hoofd van het wetenschappelijk bureau, Winston Wirth, noemde hem in een opiniestuk ‘de schoothond van politiek Den Haag’.

Dreigtelefoontjes

Tijdens zijn ministerschap kreeg Santokhi voortdurend dreigtelefoontjes en kogelbrieven, en werd hij omgeven door lijfwachten. Hoewel hij tijdens zijn ministerschap de gedroomde nieuwe president was – ‘ik weet wat er leeft onder de mensen’ – kon hij niet voorkomen dat uitgerekend Bouterse bij de verkiezingen in 2010 de macht greep. En daar vijf jaar later nog een termijn aan vastplakte ook.

Vanuit de oppositiebanken moest Santokhi tandenknarsend toezien hoe Bouterse het Decembermoordenproces saboteerde en zichzelf immuun maakte door een omstreden amnestiewet. En hoe hij de regering Suriname naar de rand van de afgrond bracht door corrup­tieschandalen, wanbeleid en een economische crisis.

Voor alle groepen

Santokhi hervormde de centrum-linkse VHP om, nadat hij in 2011 werd benoemd tot voorzitter, van een van oorsprong Hindoestaande partij uit tot een partij voor alle etnische groepen die Suriname rijk is.

Bij de verkiezingen in 2015 vormde de VHP nog een blok met zes andere oppositiepartijen. Maar de alliantie V7 was niet in staat de NDP van de troon te stoten. Nu deed de VHP zelfstandig aan de verkiezingen mee.

“Niemand geloofde ons toen we dat zeiden,” zei Santokhi twee dagen voor de verkiezingen vanuit Lelydorp, zijn geboorteplek. “Maar we hebben in alle tien kiesdistricten kandidaten. En we hebben bewezen dat wij een nationale, multi-etnische partij zijn. Men beseft dat de VHP in staat is de NDP te verslaan. Dit land is verlost van het Boutersevirus.”

Niet sjoemelen

Op basis van 75 procent van de uitgebrachte stemmen blijkt de oppositiepartij VHP van Chan Santokhi aan de winnende hand te zijn. Hij heeft 41 procent van de stemmen, terwijl de NDP van president Desi Bouterse op 23 procent zit. Daarna volgen de NPS van Gregory Rusland met bijna 12 procent en de Abop van Ronnie Brunswijk met 7,5 procent.

De dreigende nederlaag van de NDP betekent nog niet het einde van Bouterse. Een president moet met tweederdemeerderheid in het parlement worden gekozen. De verkiezingen in Suriname verliepen maandag behoorlijk chaotisch.

De Surinaamse nieuwssite Waterkant bericht dat aanhangers van politieke partijen hebben overnacht in de Anthony Nesty Sporthal in Paramaribo, waar stembiljetten liggen opgeslagen. Ze willen er zeker van zijn dat er niet wordt gesjoemeld met de uitslag. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden