Plus

Het is feest in Gaza na de wapenstilstand, maar voor hoelang?

Na anderhalve week van bombardementen en luchtaanvallen hebben Israël en Hamas een wapenstilstand geaccepteerd. Maar vrede is nog mijlenver weg.

Palestijnen vieren de wapenstilstand als een overwinning. Beeld AFP
Palestijnen vieren de wapenstilstand als een overwinning.Beeld AFP

Kort na tweeën klonk er feestgedruis in Gaza-Stad, in plaats van het geluid van overscherende Israëlische straaljagers en raket­inslagen. Massa’s Palestijnen vulden de straten van de stad die tien dagen lang het doelwit is geweest van Israëlische luchtaanvallen. Er werd getoeterd, gezongen. “God is groot,” schalde uit moskeeën. En toen het feest was uitgedoofd, bleef het stil boven Gaza.

Ook elders in de bezette Palestijnse gebieden was het in de nacht van donderdag op vrijdag feest, nadat Israël en de militante beweging Hamas – die de geïsoleerde en dichtbevolkte Gazastrook domineert – kort daarvoor na dagen vechten een wapenstilstand hadden geaccepteerd. Egypte speelde een sleutelrol bij de bemiddeling tussen de twee kampen, die niet direct met elkaar communiceren, maar ook in andere landen – waaronder Qatar en Israëls belangrijkste bondgenoot de Verenigde Staten – werd de druk de afgelopen dagen opgevoerd om tot een bestand te komen.

Voorwaarden over de wapenstilstand zijn nog niet bekend; de meeste details worden vaak pas uitgewerkt nadat beschietingen zijn gestaakt. Hamas heeft volgens persbureau Reuters geëist dat Israël een einde maakt aan het uitzetten van Palestijnse gezinnen in Oost-Jeruzalem en de schade in Gaza herstelt. Ook zei een Hamasfunctionaris dat de beweging eist dat de ­Al-Aqsamoskee in Jeruzalem beschermd wordt. De huisuitzettingen en rellen rondom de moskee waren eerder deze maand de aanleiding voor Hamas om het vuur op Israël te openen.

Humanitaire hulp

Israël benadrukte dat er nog niets vaststaat, behalve dat er niet meer geschoten wordt. De bestanden tussen Israël en de Palestijnen doorlopen doorgaans een aantal fasen. Israël versoepelt eerst de blokkade van Gaza om humanitaire hulp, brandstof en andere goederen binnen te laten; Hamas beteugelt demonstranten en geallieerde militante groepen die Israël aanvallen; beide partijen wisselen daarna gevangenen of gesneuvelden uit.

De Amerikaanse president Joe Biden beloofde internationaal krachten te bundelen om Gaza te herbouwen. De samenwerking zal volgens Biden verlopen via de Palestijnse Autoriteit, die rechtsmacht uitoefent in delen van de bezette gebieden– en niet via Hamas, dat als terroristisch is aangemerkt door onder meer de EU en de VS. “We zullen niet toestaan dat Hamas zijn wapenarsenaal kan aanvullen.”

Toch is het vooral Hamas die het bestand als overwinning presenteert. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zal meer moeite hebben om het te verkopen aan zijn achterban. Een dag eerder zei de premier nog dat de operatie wat hem betreft geen tijdslimiet had. Nu hij toch akkoord is, heeft Netanyahu wat uit te leggen.

Te meer omdat hij juist zei dat de luchtmacht goed op weg was de militaire infrastructuur en slagkracht van Hamas in Gaza te vernietigen. Bij de luchtaanvallen, waarbij 232 Palestijnen om het leven kwamen, zijn meerdere Hamaskopstukken gedood.

Maar het belangrijkste doelwit, Mohammed Deif, is ongedeerd gebleven. En met de vuurkracht zit ook nog wel snor, zei een ander Hamaskopstuk donderdag tegen persbureau AP. Vlak voor het bestand inging, lanceerde Hamas nog een spervuur aan raketten, om maar aan te geven dat Israëls operatie niet geslaagd is.

Wederzijdse haat en wrok

Mede door zijn luchtafweersysteem is de schade aan Israëlische zijde minder groot uitgevallen. Het land heeft ‘slechts’ 7 doden te betreuren. Of het daarbij blijft, moet nog blijken. Beide partijen hebben al gewaarschuwd dat één aanval genoeg is om het bestand te verscheuren. De strijd heeft bovendien de diepgewortelde wederzijdse haat en wrok eerder verhevigd dan bekoeld. De euforie kan zo weer verdrongen worden door het geluid van explosies en sirenes.

Een precair bestand

Met het ingaan van de eerste fase van het staakt-het-vuren is het hevigste geweld in elk geval voorlopig afgewend. Maar het zou niet voor het eerst zijn dat een bestand tussen Hamas en Israël een kort leven beschoren blijkt. De geschiedenis van het Israëlisch-Palestijnse conflict leert dat zulke wapenstilstanden uiterst fragiel zijn. Bovendien hebben zowel de autoriteiten in Israël als Hamas in niet mis te verstane woorden laten weten dat één provocatie van de andere partij voldoende is om de rakettenregen te hervatten.

Sinds Hamas in de jaren tachtig werd opgericht, laaien de vijandigheden tussen de Palestijnse groepen en Israël om de zoveel tijd op. Zelfs als de gevechten nu echt luwen, blijven de onderliggende oorzaken bestaan: de strijd om landrechten in Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever, religieuze spanningen in de oude stad van Jeruzalem en het ontbreken van een vredesproces om het conflict op te lossen. In Gaza blijft de blokkade door Israël en Egypte in stand.

In 2014, de laatste keer dat de vijandigheden tussen de twee in een oorlog ontaardden, gingen er negen wapenstilstanden overheen voordat het conflict eindigde. Destijds duurde dat 51 dagen, en werden ruim 2000 Palestijnen en 70 Israëli gedood.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden